Buzz
Gần đây, tôi đã nhận được rất nhiều câu hỏi về bàn phím cơ từ anh em. Những thắc mắc này rất cơ bản như: Bàn phím cơ là gì? Nó khác biệt như thế nào so với phím thông thường? Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu và giải đáp những thắc mắc này. Hy vọng thông tin dưới đây sẽ giúp anh em hiểu rõ hơn về bàn phím cơ và chọn được sản phẩm phù hợp nhất cho mình.Bàn phím cơ (Mechanical Keyboard) được thiết kế dựa trên nguyên lý cơ học, nhất là với các công tắc đặc biệt dưới mỗi phím. Mỗi chiếc switch được cấu thành từ nhiều thành phần chuyển động, tạo ra sự đàn hồi khi nhấn và có khả năng chịu lực nhấn cao hơn so với các loại phím thông thường.
Bàn phím cơ đã xuất hiện từ khi nào?Bàn phím cơ có thể được xem như một tiếp nối của những chiếc máy đánh chữ. Vào những năm 1970, bắt đầu xuất hiện những bàn phím điện tử đầu tiên, sử dụng công tắc đặt dưới mỗi phím. Những bàn phím này thường có giá từ 80 đến 120 USD và thường được sử dụng tại các trung tâm dữ liệu.
Trong những năm đó, công tắc phổ biến nhất được sử dụng là công tắc lưỡi gà - một thiết kế độc đáo với 2 miếng kim loại dẻo, được đặt trong một viên nang bằng thủy tinh kín khí. Khi có từ trường, hai miếng kim loại này sẽ chạm vào nhau, tạo ra một mạch điện. Khi không còn tác động từ từ trường, hai miếng kim loại sẽ tách ra, ngắt mạch điện.
Ảnh của Jacob Alexander trên Flickr.Dưới đây là hình ảnh của một chiếc bàn phím có tên Бу4035000 Keyboard, sử dụng công tắc lưỡi gà được sản xuất bởi một công ty cũ của Liên Xô. Các công tắc này đặt dọc dưới bàn phím, mang lại một diện mạo độc đáo.
Vào những năm 1970, những chiếc bàn phím sử dụng công tắc tiếp xúc trực tiếp đã xuất hiện, nhưng chúng có tuổi thọ ngắn hơn (khoảng 10 triệu lần nhấn) do không sử dụng viên nang bảo vệ.
IBM cũng đã phát triển bàn phím sử dụng công tắc độc đáo gọi là công tắc lò xo oằn, được đăng ký bản quyền vào năm 1978. Cơ chế hoạt động của công tắc này tạo ra tiếng click và cảm giác phản hồi vật lý khi nhấn phím.
Bàn phím IBM Model F là chiếc đầu tiên sử dụng công nghệ này, kèm theo máy tính cá nhân IBM Personal Computer XT vào năm 1983. Model M, ra mắt vào năm 1984, được thiết kế bền bỉ, có thể tháo rời để vệ sinh.
CMStorm Mech > Logitech K810 > Microsoft Universal Foldable Keyboard - từ dưới lên là các loại bàn phím theo thứ tự từ cầu chì đến màn hình cảm ứng.Bàn phím cơ ngày nay thường được thiết kế với mạch phím liền khối (monoblock), giảm bớt chi phí sản xuất và kích thước của bàn phím.
Apple Keyboard sử dụng cơ chế scissor và vòm cao su rubber dome.Công nghệ phím membrane và rubber dome giúp giảm hành trình phím xuống chỉ còn 2 mm, tạo ra các bàn phím low-profile được tích hợp trong laptop và bàn phím mỏng. Tuy nhiên, bàn phím cơ vẫn được phát triển bởi những ưu điểm riêng biệt của nó.Khi bàn phím membrane và rubber dome trở nên phổ biến, người dùng chia thành hai nhóm: một nhóm chấp nhận thiết kế nhỏ gọn, hành trình phím ngắn; một nhóm khác vẫn ưa thích cảm giác gõ của bàn phím cơ. Nhiều hãng như Cherry, Alps, Omron đã phát triển các bàn phím cơ đơn giản hơn nhưng vẫn mang lại cảm giác gõ tốt.
Ban đầu, bàn phím cơ được thiết kế để tái tạo cảm giác gõ cổ điển. Sau đó, chúng trở thành sự lựa chọn của game thủ, nhà phát triển phần mềm nhờ tính chính xác và độ nhạy của công tắc cơ học.Cách đây khoảng 8 năm, thị trường game bắt đầu thay đổi và nhiều công ty đã tung ra các sản phẩm ngoại vi dành cho game, bao gồm bàn phím có thể lập trình. Tuy nhiên, bàn phím rubber dome đã phản bội khi không đáp ứng được nhu cầu chơi game cao cấp, đặc biệt là đối với các game thủ chuyên nghiệp.
Các hãng như SteelSeries, Razer, Logitech đã tham gia thị trường bàn phím cơ từ lâu. SteelSeries đã ra mắt SteelKeys 6G vào năm 2004, Razer tung BlackWidow vào năm 2010, và Logitech G710+ vào năm 2012. Thị trường này đã tăng trưởng ổn định và bùng nổ trong vài năm gần đây.
Sự bùng nổ của bàn phím cơ chủ yếu xuất phát từ sự phát triển mạnh mẽ của eSports. Game thủ chuyên nghiệp không thể sử dụng bàn phím màng thông thường vì chúng không đáp ứng được yêu cầu về độ chính xác và N-key Rollover. Bàn phím cơ trở thành vũ khí không thể thiếu của họ.- Ưu điểm của bàn phím cơ so với membrane, rubber dome: Tuổi thọ lâu hơn (30-70 triệu lần nhấn so với 5 triệu lần), khả năng chống mòn cao, giữ trạng thái gần như mới sau nhiều năm sử dụng.
- Cải thiện trải nghiệm gõ với đa dạng cảm giác: Mỗi loại switch mang lại trải nghiệm gõ độc đáo, từ cảm giác mượt nhẹ đến tiếng click, hoặc phản hồi xúc giác trên đầu ngón tay.
- Độ ổn định và bền bỉ cao: Bàn phím cơ thường nặng hơn, chịu va đập tốt hơn và mang lại độ ổn định cao hơn trong sử dụng. Ví dụ, bàn phím Logitech G710+ đã được thử nghiệm bằng cách nghiền nát dưới bánh xe tank và vẫn hoạt động tốt.
- Dễ vệ sinh và tuỳ biến: Với switch Cherry MX hoặc các phiên bản tương tự, anh em có thể dễ dàng tháo nắp phím để vệ sinh và tuỳ chỉnh keycap theo sở thích cá nhân. Thú vị nhưng cũng đắt đỏ!
Hiện nay, thị trường bàn phím cơ đa dạng, nhưng loại switch phổ biến và được ưa chuộng nhất vẫn là Cherry. Cherry là tập đoàn lâu đời nhất trong lĩnh vực sản xuất bàn phím, với lịch sử hoạt động từ năm 1967. Dòng sản phẩm nổi tiếng nhất của họ là Cherry MX switch, được giới thiệu vào năm 1985. Mỗi loại switch được nhận biết bằng màu sắc, với từng màu tương ứng với các đặc tính như tiếng click, phản hồi xúc giác và lực nhấn cần thiết để kích hoạt switch.
Về cấu tạo, Cherry switch bao gồm các thành phần chính sau:
- Bộ trượt chuyển đổi: một khối nhựa được đúc chính xác, có màu đặc biệt để phân loại và kết nối nắp phím và công tắc. Thành phần này cũng tạo ra cảm giác gõ khi tương tác giữa nắp phím và lõi lò xo của công tắc.
- Thân trên: một phần nhựa khác được đúc chính xác, bên trong có các rãnh tạo thành khung hình học để hướng dẫn nắp trượt khi nhấn xuống.
- Lò xo cuộn: một lò xo chính xác được chế tạo với cấu trúc mô-đun hóa cao, tạo ra đặc tính riêng cho từng loại công tắc và đảm bảo độ bền cũng như trải nghiệm gõ không thay đổi qua thời gian.
- Chân tiếp xúc chéo mạ vàng: trái tim của mỗi công tắc Cherry MX, được làm bằng kim loại mạ vàng. Khi phím được nhấn, tiếp xúc nhanh chóng và chính xác nhờ vào bề mặt phủ vàng.
- Thân dưới: thành phần cuối cùng của công tắc, làm từ nhựa và được gắn vào mạch phím.
Tại thị trường Việt Nam, các loại công tắc Cherry MX phổ biến thường gồm Red, Brown, Blue và Black. Còn một số phiên bản khác như Green trên CMStorm QuickFire XTI hay White trên Ducky One TKL cũng được thấy. Tuy nhiên, các phiên bản màu như Grey, Clear, Silver, Orange, ... ít được sử dụng hơn.
Các phiên bản công tắc Cherry MX được phân biệt bởi màu sắc của Switching slide và mỗi phiên bản mang lại cảm giác gõ khác nhau. Với 4 phiên bản phổ biến là Red, Brown, Blue và Black thì chúng được chia thành 2 nhóm gọi là Linear (Red và Black) và Tactile (Brown và Blue) tương ứng với trải nghiệm gõ. Riêng phiên bản Blue thuộc nhóm Clicky do phát ra tiếng click khi gõ.
Các thuật ngữ như Linear, Tactile, Clicky thường xuất hiện trên hộp sản phẩm để giúp người dùng hiểu rõ hơn về loại công tắc mà họ đang sử dụng.
- Linear (tuyến tính): Với các công tắc Linear như Red và Black, phần Switching slide chuyển động thẳng từ trên xuống dưới mà không có khấc phản hồi (tactile bump), mang lại trải nghiệm gõ mượt mà và cảm giác nhấn nhẹ nhàng hơn;
- Tactile (xúc giác): Với các công tắc Tactile như Blue và Brown, khi nhấn xuống, Switching slide sẽ đi qua một khấc phản hồi xúc giác tại điểm kích hoạt (Actuation point), giúp người dùng cảm nhận được khi phím đã được nhấn;
- Clicky (tiếng click): Các công tắc Clicky như Blue sẽ phát ra âm thanh click khi được nhấn, cũng như một số loại switch khác như Razer Green.
Cherry MX Red: Là loại công tắc phổ biến nhất trên các bàn phím cơ dành cho game thủ với cảm giác gõ mượt mà, lò xo nhẹ nhàng với lực gõ chỉ 45 g. Được ra mắt từ năm 2008, Cherry MX Red xuất hiện trên nhiều bàn phím của Corsair, Ozone Gaming, SteelSeries, Cooler Master, Leopold, Ducky, Das Keyboard ...
Cherry MX Black: Là phiên bản tiếp theo của MX Red, cũng thuộc dòng Linear, mang lại trải nghiệm gõ mượt mà nhưng nặng hơn với lực nhấn 60 g. Lò xo căng hơn giúp switch phản hồi nhanh hơn, cho phép nhấp đúp phím (double tap) nhanh chóng hơn. Cherry MX Black được giới thiệu lần đầu vào năm 1984 và phổ biến trên chiếc phím cơ ASUS Echelon ở Việt Nam.
Cherry MX Blue: Là loại công tắc 'ồn ào nhất' với âm thanh clicky đặc trưng. Mang đặc điểm của dòng Tactile và cũng Clicky với lực nhấn khoảng 50 g. Blue được sử dụng rộng rãi trên nhiều dòng phím cơ văn phòng vì cảm giác gõ gần với máy đánh chữ. Tiếng Clicky giúp tăng cường độ chính xác và xua tan cơn buồn ngủ. Xuất hiện trên một chiếc phím của Filco vào năm 2007, Cherry MX Blue ngày nay được sử dụng trên hầu hết các bàn phím cơ.
Với đặc tính ồn và nặng, Cherry MX Blue không phù hợp cho game, nhưng phù hợp cho công việc văn phòng. Đối với những người khó ưa, việc sử dụng Cherry MX Blue có thể khiến họ xin đổi chỗ hoặc bạn sẽ bị cách ly.
Cherry MX Brown: là một trong những loại switch phổ biến được nhiều người ưa chuộng. Được phát triển bởi hãng Kinesis Tech, một thương hiệu nổi tiếng trong lĩnh vực phụ kiện máy tính. Switch này mang lại cảm giác xúc giác (Tactile) tương tự như Blue nhưng không phát ra âm thanh Clicky. Lực nhấn nhẹ hơn với chỉ 45 g, Cherry MX Brown ra đời vào năm 1992. Bàn phím cơ đầu tiên sử dụng switch này là Kinesis Advantage. Tại Việt Nam, bạn có thể dễ dàng tìm mua bàn phím cơ dùng Cherry MX Brown vì hầu hết các thương hiệu đều có sản phẩm này. Mình rất thích dùng Brown vì tính linh hoạt của nó, phù hợp cho việc gõ văn bản và chơi game. Bài viết này là sự khởi đầu trong loạt bài về các loại switch phím cơ. Trong các bài tiếp theo, mình sẽ giới thiệu thêm về các loại switch khác như Razer, Kailh, Greetech, Romer-G, Topre... và mong muốn nhận được ý kiến đóng góp từ các bạn để có thể cùng nhau khám phá thêm😃
