Chống lại hành vi gian lận trong việc nhập khẩu xe ô tô dưới dạng quà biếu, tặng

Tổng cục Hải quan đã tiến hành điều tra và xử lý một số vụ việc hoặc chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi trốn thuế và gian lận.

Từ thực tế, Tổng cục Hải quan cũng đã thông báo rằng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 45/2022/TT-BTC sửa đổi và bổ sung một số quy định về thủ tục hải quan và quản lý xe ô tô, xe gắn máy của các đối tượng được phép nhập khẩu hoặc tạm nhập khẩu không có mục đích thương mại để đảm bảo quản lý và ngăn chặn việc lợi dụng.

Thông tư số 45 đã bãi bỏ hạn chế về số lượng xe mà mỗi tổ chức hoặc cá nhân được nhập khẩu trong một năm là một xe ô tô và một xe gắn máy theo quy định cũ tại Thông tư số 143. Thay vào đó, theo quy định mới, chính sách quản lý xe ô tô, xe gắn máy nhập khẩu hoặc tạm nhập khẩu dưới hình thức quà biếu, tặng, mẫu mã, hoặc tài sản di chuyển sẽ tuân thủ theo quy định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Một điểm đáng chú ý trong Thông tư số 45 là việc loại bỏ “Giấy phép nhập khẩu hoặc tạm nhập khẩu xe ô tô, xe gắn máy” từ “Hồ sơ nhập khẩu hoặc tạm nhập khẩu”. Quy trình thủ tục nhập khẩu hoặc tạm nhập khẩu đã được cơ quan hải quan siết chặt hơn so với quy định trước. Theo đó, người khai báo hải quan phải cung cấp đầy đủ thông tin trên tờ khai hải quan và gửi các tài liệu thuộc hồ sơ hải quan quy định thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoặc nộp trực tiếp tại chi cục hải quan (đối với thủ tục hải quan giấy tờ), đồng thời phải chịu trách nhiệm bảo quản xe tại địa điểm được phép để chờ kết quả kiểm tra từ cơ quan kiểm tra chuyên ngành.

Trong trường hợp cần xác định lại giá trị hải quan và ban hành quyết định xác định thuế, chi cục hải quan nơi thực hiện thủ tục nhập khẩu xe phải gửi văn bản bổ sung cho cục thuế tỉnh, thành phố quản lý thuế của tổ chức hoặc cá nhân nhập khẩu xe để thông báo về giá trị xe được xác định lại, số tiền thuế mà cơ quan hải quan đã thu bổ sung để phối hợp thu thuế.

Vài tháng trước, trên các phương tiện thông tin đã đăng thông tin về việc lợi dụng các cách thức lách luật, trục lợi một cách tinh vi từ việc nhập khẩu siêu xe dưới hình thức quà biếu, tặng. Nhiều người đã đặt câu hỏi về trách nhiệm của Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan để xử lý nghiêm túc các vi phạm nếu có.

Vấn đề này đã được Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc trả lời trước Quốc hội. Theo ông, các hãng xe phải thiết lập đại lý tại Việt Nam để tiến hành việc chuyển giao xe qua đại lý. Tuy nhiên, với một số loại xe có số lượng bán ra ít, các hãng không thiết lập đại lý, gọi là xe đặc thù. Doanh nghiệp đã chuyển sang việc sử dụng xe dưới dạng quà biếu, tặng.

Bộ Tài chính cũng đã tiến hành kiểm tra và kết quả cho thấy, một số doanh nghiệp đã khai báo với giá thấp nhưng cơ quan hải quan đã dựa vào quy định của hải quan về bảng thuế các loại xe và xác định tăng lên và thu thuế. Cụ thể, từ năm 2012 đến ngày 31/5/2022, tổng số tiền thuế (nhập khẩu, tiêu dùng đặc biệt, giá trị gia tăng) phát sinh từ việc nhập khẩu xe ô tô chở người theo hình thức quà biếu, tặng theo khai báo của người khai hải quan là 9.476 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng số tiền thuế mà cơ quan hải quan đã xác định giá theo quy định, và ấn định số tiền thuế cần nộp là 14.403 tỷ đồng. Do đó, chênh lệch tăng sau khi xác định lại là 4.927 tỷ đồng và đã được thu đủ trước khi thông quan hàng hóa.

Trong văn bản trả lời cử tri ở Hà Nội gần đây, đại diện Bộ Tài chính cho biết: Theo quy định, hàng hóa (bao gồm cả ô tô) nhập khẩu không phục vụ mục đích thương mại như hàng quà biếu, tặng, người khai hải quan phải tự khai báo, tự xác định giá trị hải quan. Do đặc thù của loại hình này là hàng hóa không có chứng từ mua bán (hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại), nên nếu cơ quan hải quan có căn cứ xác định giá trị khai báo của người khai hải quan không phù hợp, thì cơ quan hải quan có quyền xác định giá trị hải quan theo quy định của pháp luật về giá trị hải quan trước khi thông quan, giải phóng hàng hóa.

Dựa trên thông tin khai báo của người khai hải quan, cơ quan hải quan sẽ kiểm tra và xác định lại giá trị tính thuế theo quy định, và ấn định số tiền thuế còn thiếu đối với xe ô tô nhập khẩu theo hình thức quà biếu, tặng, người khai hải quan phải nộp đủ số tiền thuế trước khi thông quan, giải phóng hàng hóa.

Đại diện Bộ Tài chính khẳng định: Để đảm bảo thu thuế đúng, đủ cho các loại xe biếu, tặng, Bộ Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Hải quan phải thường xuyên kiểm tra kết quả xác định giá trị tính thuế cho xe ô tô nhập khẩu dưới hình thức quà biếu, tặng; đồng thời, phối hợp với cơ quan thuế nội địa để thu thuế đúng quy định.