Quạt điện không chỉ là một sản phẩm gia dụng quan trọng mà còn trở nên phổ biến trong mọi gia đình. Công dụng của chúng rất đơn giản: làm mát, cải thiện luồng không khí và tạo ra môi trường thoải mái. Nhưng sự ra đời của quạt điện và quá trình phát triển của nó đã trải qua nhiều thăng trầm mà không phải ai cũng biết.
Ngay từ rất sớm, con người đã nảy ra ý tưởng và phát triển các mô hình quạt cơ khí đầu tiên. Nhiều nền văn minh lớn trên thế giới đã đóng góp vào việc phát triển và thiết kế quạt để nó trở thành công cụ hoàn hảo. Cho đến năm 1882, một kỹ sư người Mỹ đã tạo ra chiếc quạt điện đầu tiên.
Nguồn gốc của quạt điện xuất phát từ đâu?
Có thể nói nguồn gốc của quạt bắt đầu từ Trung Quốc thời kỳ cổ đại. Người Trung Quốc là một trong những người đầu tiên áp dụng cơ khí cho quạt. Ding Huan, một thợ thủ công và kỹ sư cơ khí Trung Quốc, đã phát minh ra chiếc quạt quay vào khoảng năm 180 sau Công nguyên trong thời Nhà Hán, chỉ cần một người vận hành là có thể làm mát không gian lớn hơn bất kỳ loại quạt cầm tay nào khác.
Trong thời kỳ Nhà Đường, người Trung Quốc tiếp tục phát triển sử dụng sức mạnh thủy lực để tạo ra quạt quay. Việc ra đời của quạt chạy bằng hơi nước vào những năm 1830 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chế tạo những chiếc quạt không cần sử dụng tay người. Sau đó vài thập kỷ, sự phát triển của điện năng đã mở ra cơ hội cho quạt điện và lan rộng trên khắp châu Âu và châu Mỹ.
Lịch sử ra đời của quạt điện
Vào năm 1882, Schuyler Skaats Wheeler đã sáng tạo ra chiếc quạt điện đầu tiên, lấy ý tưởng từ Nikola Tesla và Thomas Edison. Thiết bị này bao gồm hai cánh quạt gắn với động cơ điện và không có lồng bảo vệ. Sau đó, công ty Curtis & Crocker, nơi Wheeler làm giám đốc nhà máy, đã thương mại hóa phát minh của ông.
Tuy nhiên, các mô hình ban đầu của quạt điện gặp vấn đề an toàn khi cánh quạt quay với tốc độ kinh ngạc mà không có bảo vệ, đe dọa người sử dụng. Ban đầu, giá cả của những chiếc quạt này khá đắt, nên chủ yếu chỉ xuất hiện trong những ngôi nhà giàu có hoặc văn phòng.
Vào thập kỷ 1890, quạt điện đã được cải tiến với các mẫu có lồng quạt mới. Lồng quạt được thiết kế để bảo vệ người dùng và cánh quạt, tránh va chạm và hỏng hóc. Đồng thời, động cơ và dây điện được che chắn bởi lớp vỏ bảo vệ bên ngoài. Hộp động cơ và thân quạt sau đó trở thành bộ phận chính trên những chiếc quạt hiện đại ngày nay.
Chuyển sang quạt trần
Philip H. Diehl, một kỹ sư Mỹ gốc Đức, đã phát minh chiếc quạt trần điện đầu tiên. Khi làm việc tại công ty Singer, Diehl sử dụng động cơ máy may Singer để gắn cánh quạt lên trần nhà, tạo ra chiếc quạt trần làm mát diện tích lớn. Sau khi nhận bằng sáng chế vào cuối những năm 1880, Diehl liên tục phát triển sản phẩm của mình, với sự cải tiến lớn là thêm đèn vào thiết bị.
Ban đầu, chiếc quạt của Diehl được giới thiệu và sử dụng trong nhà máy để làm mát cho hàng hóa và công nhân. Sau đó, chúng được mở rộng vào các không gian lớn như nhà hàng, văn phòng và khách sạn trước khi trở nên phổ biến tại những ngôi nhà riêng.
Trong thời kỳ đó, các công ty sản xuất quạt như Emerson, Westinghouse và General Electric đã xuất hiện, cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi cải tiến thiết kế quạt. Hình dạng và số lượng cánh quạt mới được áp dụng để nâng cao hiệu suất làm mát. Trong thời gian này, chiếc quạt cây đầu tiên cũng xuất hiện trên thị trường.
Quạt điện trở nên phổ biến trong gia đình hơn 110 năm trước
Người Ai Cập là một trong những dân tộc sớm sử dụng quạt để thoát khỏi cái nóng của sa mạc. Tại Trung Quốc, thời Nhà Hán, thợ thủ công Ding Huan đã phát minh ra chiếc quạt cơ khí độc đáo. Người Hy Lạp cổ đại cũng sử dụng quạt để giải nhiệt trong mùa hè.
Tuy nhiên, đến những năm đầu thập kỷ 1900, quạt điện mới trở nên phổ biến trong các gia đình. Năm 1910, công ty Westinghouse giới thiệu chiếc quạt điện đầu tiên dùng trong gia đình, từ đồng thau đến khi trở nên khan hiếm vì được sử dụng trong Thế chiến thứ nhất, sau đó chất liệu thay thế bằng thép và nhôm để giảm trọng lượng.
Tuy nhiên, không lâu sau đó, điều hòa không khí thay thế quạt điện trong tòa nhà thương mại, khiến nhiều nhà sản xuất ngừng sản xuất quạt thương mại và tập trung vào cải tiến quạt điện dùng trong gia đình. Đến những năm 1950, điều hòa không khí trở nên phổ biến trong hộ gia đình và quạt mất tính phổ biến.
Tuy nhiên, với chi phí năng lượng tăng, quạt trở nên phổ biến hơn vào những năm 1970, trong đợt khủng hoảng dầu mỏ. Năm 2009, Dyson đã đăng ký bằng sáng chế cho một thiết kế mới về chiếc quạt không cánh.
Tổng kết
- Xem thêm bài viết trong mục Khám phá
