Đôi nét về Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên
Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên được xây dựng từ năm 1797, nằm trên một triền đồi toàn đá trắng nên còn được gọi là chùa Bạch Thạch (chùa Đá Trắng). Chùa có độ cao gần 100m so với mặt nước biển, với mặt trước hướng ra sông Ngân Sơn và sông Nhân Mỹ.
Diện tích đất của chùa khoảng 5.000 m2, với các tháp thờ các vị hòa thượng khai sáng và trụ trì. Có tổng cộng 8 ngôi tháp lớn nhỏ, trang trí hoa văn, phù điêu và tượng thú rất phong phú và tinh xảo.
Ngoài ra, Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên còn giữ Đại hồng chung nặng tới 330 kg, được đúc vào năm Duy Tân thứ chín bởi hòa thượng Pháp Ngữ và mang về từ Huế. Đến chùa, bạn sẽ được chiêm ngưỡng khung cảnh cổ kính đẹp mắt và thưởng thức những quả xoài đặc biệt từ Cụm cây di sản Việt Nam.

Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên mang nét kiến trúc cổ kính
Đôi nét về Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên
2.1 Vị trí địa lý
Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên nằm tại thôn Cần Lương, xã An Dân, huyện Tuy An, cách trung tâm thành phố Tuy Hòa khoảng 35km về phía Bắc.
2.2 Hướng dẫn đến Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên
Với hơn 300 năm lịch sử, Chùa Từ Quang đã chứng kiến nhiều vị đại sư trụ trì. Trong số đó, đáng chú ý nhất là thiền sư Huệ Nhãn, người đã có những đóng góp vĩ đại cho sự phát triển của chùa. Ông là người khơi dậy lòng tin Phật tử từ nhiều vùng miền và tham gia xây dựng con đường lát xi măng từ quốc lộ 1A lên chùa, một con đường hiện vẫn còn nguyên vẹn.
Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên cách trung tâm thành phố Tuy Hòa khoảng 40km về phía Bắc. Con đường đến chùa khá dễ đi, chỉ cần đi thẳng trên quốc lộ 1A qua trạm thu phí huyện Tuy An. Đến đây, bạn chỉ cần tiếp tục đi lên dốc Cây Xoài và nhìn sang tay trái để thấy biển chỉ dẫn lên chùa Từ Quang. Lưu ý khi đi qua đoạn đường dốc và dài này, hãy lái xe cẩn thận và đi chậm để đảm bảo an toàn.
Chùa nằm cách thị xã Sông Cầu khoảng 25km. Nếu bạn đi từ thị xã Sông Cầu, bạn sẽ đi qua cầu gỗ Ông Cọp, một địa điểm check-in nổi tiếng của Phú Yên. Trên đường đi, nếu gặp khó khăn hoặc lạc đường, bạn có thể sử dụng Google Maps hoặc hỏi người dân địa phương để được hỗ trợ.

Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên như một phần của thiên nhiên hoang sơ và rộng lớn
Kiến trúc độc đáo của Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên
3.1 Công trình nghệ thuật cổ kính
Với độ cao gần 100m so với mực nước biển, Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên nổi bật với khối đá trắng bao quanh, tạo nên vẻ lung linh và kỳ bí cho chùa. Được xây dựng từ năm 1797 dưới thời vua Quang Toản nhà Tây Sơn, chùa có tên chữ là Bạch Thạch tự, Từ Quang tự hay Linh Quang tự.
Dù đã trải qua chiến tranh và phải xây lại gần như hoàn toàn mới, nhưng Chùa Từ Quang vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc cổ và sự độc đáo. Cổng vào chùa, khu vườn mộ tháp vẫn nguyên vẹn, mang đậm lối kiến trúc cổ. Con đường lát đá lớn từ quốc lộ 1A lên cổng chùa cũng có ý nghĩa quan trọng. Mặc dù không hoành tráng như Kim tự tháp ở Ai Cập, nhưng những viên đá được lát kỹ lưỡng, với nhiều kiểu dáng khác nhau, chứng tỏ sự tinh tế và công phu của người xưa.
Các bảo tháp tại chùa được trang trí với hoa văn, phù điêu và tượng thú rất tinh xảo. Tượng hổ và tượng kỳ lân đều thể hiện sức mạnh với nhiều tư thế khác nhau. Khu mộ tháp cổ là yếu tố quan trọng tạo nên vẻ độc đáo của Chùa Đá Trắng.

Hàng năm, các bộ đội và chiến sĩ vẫn đến đây để tham dự các nghi lễ, dâng hương để tưởng nhớ công ơn của các anh hùng đã hi sinh anh dũng.
3.2 Pháo đài của nghĩa quân Cần Vương
Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên còn là một pháo đài quan trọng trong phong trào Cần Vương, với vị trí thuận lợi. Đây là nơi đặt hai khẩu thần công đại bác để bảo vệ mặt biển và là nơi gặp gỡ của các chỉ huy quân sự. Tuy nhiên, giống như các cuộc khởi nghĩa khác của phong trào Cần Vương, cuộc khởi nghĩa của Lê Thành Phương đã bị đàn áp dã man bởi thực dân Pháp. Hai khẩu thần công ở chùa Đá Trắng cũng chịu số phận tương tự. Chúng bị bỏ bê, kèm theo tiếng chuông chùa, vườn xoài, và những khối đá trắng.

Lễ hội tại Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách tham dự
Giá trị lịch sử của Chùa Từ Quang (Chùa Đá Trắng) Phú Yên
4.1 Sản phẩm xoài nổi tiếng của Chùa Đá Trắng
Nếu chùa Thiên Thai nổi tiếng với tương, thì chùa Đá Trắng lại nổi tiếng với xoài. Truyền thống kể rằng, khi dừng tàu chiến tại vịnh Xuân Đài, chúa Nguyễn Ánh đã thưởng thức đặc sản địa phương và rất thích xoài Đá Trắng. Dưới thời Gia Long, xoài Đá Trắng của Phú Yên cùng với bòn bon Quảng Nam đã trở thành “Nhị bảo ngự thiện”. Vào dịp Tết Đoan ngọ hàng năm, tỉnh Phú Yên phải dâng vua từ 1.000 đến 2.000 trái xoài.
Với xoài Đá Trắng, khác biệt so với các giống xoài khác là hoa màu trắng, trái nhỏ, vỏ mỏng, vị ngọt thanh và hương thơm bay xa, khi chín có thể giữ được lâu. Giống xoài gốc ở Đá Trắng chỉ còn lại 4 cây, thuộc hàng cổ thụ, nhưng chỉ có một cây còn ra trái. Số xoài trong vườn chùa mới trồng sau này là giống từ nơi khác. Vì xoài Đá Trắng quý hiếm, vào thời Tây Sơn, quan huyện lệnh phải cắt cử sai nha canh giữ vườn xoài và ghi chép tỉ mỉ quá trình ra hoa, thụ trái, thu hoạch. Ngoài ra, quan tỉnh Phú Yên còn cử một đội quân chuyên lo vận chuyển xoài ra kinh đô Huế để khi nào vua sẽ mở tiệc ngự thiện thưởng thức xoài và chia lộc cho các quan đại thần.
Đối diện với tình trạng nguy cơ tuyệt chủng của xoài Đá Trắng, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Phú Yên đã vào cuộc, nỗ lực bảo tồn và nhân giống loại xoài đặc sản Phú Yên này.

Tượng Phật Bà ở phía trước chùa thu hút nhiều người lui tới tham quan và chùi dọn

Hương vị đặc trưng của những cây xoài Đá Trắng lan tỏa khắp nơi, trở thành điểm đến của nhiều du khách.
