Buzz
Chuẩn bị bài học Lời tiễn dặn
Soạn bài Lời tiễn dặn - Môn Ngữ văn lớp 11 Cánh Diều
Bài viết số 1: Khoảnh khắc đẹp trong lòng
* Tâm sự từ lòng đất:
- Gặp gỡ cùng cây cỏ: 'Hòa mình vào bản nhạc tự nhiên'.
- Thấu hiểu giữa nhịp đời: 'Đắm chìm trong hương sắc cuộc sống'.
- Lan tỏa khắp miền Tây Bắc qua các bản truyền miệng. Phiên bản trong bộ sách giáo khoa do Mạc Phi biên soạn và phát hành vào năm 1960, gồm 1846 câu chữ.
- Nội dung chính: Câu chuyện về tình yêu sâu đậm giữa đôi trẻ và những thách thức họ phải vượt qua để gắn kết bên nhau.
* Đoạn trích từ 'Lời tiễn dặn':
- Phần 1: Cảm xúc chân thành của chàng trai khi chia tay người yêu đi lấy chồng.
- Phần 2: Cảm xúc sâu lắng của chàng trai khi thấy người yêu phải chịu đựng khổ cực trong gia đình mới.
II. Chuẩn bị cho việc Hiểu bài Lời tiễn dặn:
* Đề xuất câu trả lời khi đọc:
1. Quan sát cảm xúc của nam nữ qua từng lời nói.
- Cảm xúc đầy đau thương của đôi trẻ: đớn đau, xót xa, nuối tiếc, tương tư không thể quên.
2. Cô gái phải đối mặt với điều gì khi chịu sống trong nhà chồng?
- Bị đối xử tàn nhẫn bởi chồng cùng gia đình, cô gái trải qua những cảm xúc đau buồn và tuyệt vọng.
3. Biện pháp nghệ thuật nào được áp dụng để thể hiện tình cảm của chàng trai?
- Các kỹ thuật nghệ thuật dùng để diễn đạt cảm xúc của chàng trai: so sánh và cấu trúc điệp.
4. Chú ý: Lời tiễn dặn đã trở thành lời thề vĩnh viễn.
- Dựa trên sự chia sẻ và thổ lộ tâm tình giữa hai người yêu nhau, họ đã thề ước với nhau, cam kết giữ lấy tình yêu, mãi mãi không xa cách: 'Tình ta mãi mãi bền chặt, không vấp ngã... Không cách xa, không chia lìa'.
Soạn bài Lời tiễn dặn - Môn Ngữ văn lớp 11 Cánh diều
* Đề xuất câu trả lời sau khi đọc:
Câu hỏi 1 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
- Về chàng trai:
+ Lời chia tay của chàng dành cho người con gái yêu quý của mình 'khi đưa em về nhà chồng'.
+ Kỷ niệm về những nơi, thời khắc đẹp ngọt ngào của quãng thời gian yêu nhau.
+ Sự hối tiếc, đau buồn về những góc khuất của tình yêu đã qua.
+ Sự hi sinh khi phải buông tay người yêu đi vào cuộc sống mới: 'Như cá liền với nước/ Như lúa liền với ruộng/ Tiễn em đi, lòng anh xin hãy quay về bên anh, em ơi!'.
- Về cô gái:
+ Cầu mong chàng trai ở lại, không ra đi quá sớm.
+ Bày tỏ tình yêu thương, lòng nhớ nhung dành cho người yêu.
+ Đau đớn, xót xa, khao khát người yêu đừng bỏ rơi.
+ Hy vọng vào một ngày hai ta sẽ đoàn tụ: 'Nếu không gặp nhau mùa hạ, ta sẽ gặp nhau mùa đông/ Nếu không gặp nhau khi trẻ, ta sẽ gặp nhau khi già uể oải'.
- Tâm trạng của đôi lứa: Đau khổ, xót xa, hối tiếc, không thể chịu đựng sự xa cách.
Câu hỏi 2 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
- Khi sống trong gia đình chồng, cô gái gặp phải sự tàn ác:
+ Người nhà chồng 'châm chọc' chồng để hành hạ cô.
+ Khi chồng cô tức giận, không dám đánh, thì cha đòi 'bỏ bữa ăn không dậy'.
=> Không chỉ bị chồng hành hạ, cô còn bị gia đình chồng đối xử độc ác.
- Phản ứng, hành động của chàng trai khi nhìn thấy cô gái phải chịu đựng khổ đau:
+ Biểu hiện quan tâm: giúp đỡ người con gái, 'Vỗ đầu dậy, tóc anh chải cho/ Buộc tóc đen, nghĩa là anh đang bảo vệ em'.
+ Biểu hiện quan tâm, chăm sóc: cắt tre làm ống thuốc giúp cô gái giảm đau, cùng nhau làm việc nhà như gỡ tơ vò, quay quần áo,...
- Tình cảm sâu sắc, lời thề không rời rạc, hứa sẽ mãi bên nhau, không ai có thể tách rời hai người.
Câu hỏi 3 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
Qua lời của chàng dành cho người yêu, em thấy anh là một người rất biết ơn tình yêu. Anh có khát vọng lớn lao, đam mê được ở bên người mình yêu, sẵn lòng sống chết không rời xa. Điều này cũng thể hiện tính trung thành, kiên định của một người con trai. Hơn nữa, em còn nhận thấy anh có tính cách rất chu đáo, nhẹ nhàng và tấm lòng nhân từ, cao quý.
Câu hỏi 4 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
- Các câu thơ sử dụng kỹ thuật lặp cấu trúc trong phần 2 của đoạn trích 'Lời tiễn dặn':
+ 'Để dậy áo kẻo sái
Để dậy phủi áo kẻo bị bẩn'
+ 'Hóa thành sông, chảy mát lòng đất
Hóa thành đất, mọc cây xanh thắm bóng
Hóa thành bèo, trôi lềnh bềnh trên mặt nước
Hóa thành muối, tan vào trong chén mặn
Hóa thành linh hồn, cùng chung một chỗ, cùng chung một lối
+ 'Nước tràn dòng vẫn chảy, đừng ngừng
Nước tràn rễ vẫn mạnh, đừng yếu
+ 'Như trâu bán ngoài chợ
Như lúa chín vàng muôn bông
+ 'Yêu nhau, yêu mãi không gãy gỗ
Yêu nhau, yêu đến hết cuộc đời'
Tình yêu ta như lá đời, không phai không tàn
Người xiểm xui, không ngoảnh không chịu nghe'
- Với những câu thơ lặp cấu trúc, tác giả dân gian nhấn mạnh tình yêu trung thành, bền vững, không thể bị bất cứ điều gì tách rời. Đồng thời, kết hợp với nhiều hình ảnh so sánh, ẩn dụ để thể hiện ý chí, mong ước được ở bên nhau dù trong cuộc sống hay trong cái chết của người con trai và người con gái. Điều này làm cho những câu thơ trở nên cảm xúc hơn, biến lời tiễn dặn thành lời thề nguyền với núi sông.
Câu hỏi 5 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
- Những hình ảnh kết hợp với tư duy, cảm nhận của dân làng miền núi:
+ Cách gọi tên ngọt ngào, trữ tình, phản ánh nét văn hóa của dân tộc Thái: 'em yêu à', 'người ơi'.
+ Miêu tả thiên nhiên hoang sơ, đặc trưng của vùng núi Tây Bắc: chim én, chim ruồi, thảo nguyên, rừng núi, thác nước, mùa lũ, tiếng hót của chim...
+ Những tập tục, nét văn hóa, tinh thần của người dân Thái: 'sao Đôi Đứa', 'tình Đứa - Ủa đam mê'.
- Ý nghĩa:
+ Giúp người đọc hiểu sâu sắc hơn về vẻ đẹp tự nhiên và văn hóa đặc biệt của dân tộc miền núi.
+ Đẩy mạnh tình yêu mãnh liệt, trung thành của cặp đôi.
Câu hỏi 6 trang 19 Sách Giáo Khoa Ngữ Văn 11 Cánh Diều - Tập 1:
Thông qua đoạn trích 'Lời tiễn dặn', tác giả dân gian muốn ca ngợi khao khát tình yêu sâu sắc, trung thành và không bao giờ phai nhạt. Đồng thời, lên án những thói quen xấu đã cướp đi quyền tự do và hạnh phúc của con người. Thông điệp này vẫn còn hiện hữu và có ý nghĩa to lớn cho ngày nay. Trên các vùng núi cao, con người vẫn phải chịu sự kiểm soát của những thói quen như sự kìm kẹp trong hôn nhân, việc chọn vợ chồng dựa vào quan hệ huyết thống,... Điều này khiến cho nhiều người mất đi quyền tự do và không tìm được niềm vui trong cuộc sống. Do đó, việc truyền tải thông điệp của đoạn trích 'Lời tiễn dặn' là một phần quan trọng trong việc giải phóng con người khỏi những gánh nặng không cần thiết.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - KẾT THÚC - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Đây là kết thúc của phần soạn bài. Hãy ôn tập kỹ bài học này ở nhà để nắm vững hơn kiến thức. Bạn cũng có thể tham khảo các bài soạn khác trên Mytour như: Soạn bài Sóng, Ngữ văn lớp 11 Cánh Diều; Soạn bài Hôm qua tát nước đầu đình, Ngữ văn lớp 11 Cánh Diều
