
Dành cho bài Ôn tập phần văn học Lớp 12 kì 2 trang 196, 197 Ngữ văn lớp 12, học sinh có thể sử dụng để trả lời các câu hỏi và soạn văn 12 một cách dễ dàng.
Chuẩn bị bài tập Ôn tập phần văn học Lớp 12 kì 2
I. Tóm tắt nội dung
- Về văn học Việt Nam: Những tác phẩm như Vợ chồng A Phủ, Vợ nhặt, Rừng xà nu, Những đứa con trong gia đình, Chiếc thuyền ngoài xa, Một người Hà Nội, ...
- Đối với văn học nước ngoài: Thuốc, Số phận con người, Ông già và biển cả.
II. Phương pháp chuẩn bị
Bài 1 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
Vợ chồng A Phủ:
- Số phận và hoàn cảnh của con người. Được miêu tả về số phận đau buồn của nhân dân vùng núi Tây Bắc dưới áp bức, bóc lột của thực dân và phong kiến trước cách mạng. Hình ảnh hiện lên trước sự thống trị của thực dân, phong kiến, thần quyền, và hủ tục
Tư tưởng nhân đạo: ca ngợi sức mạnh sống mạnh mẽ, tiềm ẩn của con người và con đường họ chọn để tự giải phóng, theo đuổi cách mạng
Vợ nhặt:
- Số phận, hoàn cảnh của con người: Đưa ra tình hình đau đớn của người lao động trong đợt đói 1945, tác giả tạo nên bối cảnh u ám, buồn tủi bao trùm xóm làng
- Tư tưởng nhân đạo trong tác phẩm:
+ Thâm nhập, phân tích hiện thực qua một góc nhìn đầy xót xa, phẫn nộ
+ Khen ngợi lòng nhân ái cao đẹp, khát khao sống, hạnh phúc và niềm tin vào một tương lai rạng ngời
Bài 2 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
Về hình tượng nhân vật trong hai truyện ngắn:
a, Chủ nghĩa anh hùng cách mạng trước hết được thể hiện qua những nhân vật mang đầy đủ phẩm chất anh hùng, kiên cường, đau khổ để chống lại sự xâm lược của kẻ thù
- Cả hai đều là những người con sinh ra từ lòng yêu nước bất khuất của gia đình và quê hương, dân tộc
+ Tnú là con của Xô- man, nơi mỗi người dân đều tuân theo tinh thần cách mạng, bảo vệ lãnh thổ, với truyền thống chống giặc sâu sắc
+ Chiến và Việt sinh ra trong một gia đình mang trong mình tinh thần yêu nước, căm thù kẻ thù: cha là một nhà cách mạng, mẹ là một người phụ nữ Nam Bộ kiên cường trong cuộc đấu tranh, hai anh em tiếp nối lý tưởng của cha mẹ
- Họ phải chịu nhiều đau thương, mất mát do kẻ thù gây ra, là biểu tượng cho sự đau khổ và mất mát của toàn dân tộc.
+ Tnú chứng kiến vợ con bị kẻ thù tra tấn đến chết, bản thân bị đốt cháy mười ngón tay
+ Chiến và Việt chứng kiến cái chết của cha mẹ: cha bị đoạt mạng, mẹ qua đời vì đạn địch
→ Nhưng những nỗi đau ấy lại là nguồn động viên, là điểm nhen lòng căm thù sâu sắc trong lòng người Việt Nam
- Họ đều có phẩm chất anh hùng, kiên cường, là những con người Việt Nam chân chính:
+ Tnú từ nhỏ đã gan dạ, điều tra bị bắt, bị tra tấn dã man nhưng vẫn không khuất phục. Anh trở về và trở thành lãnh đạo của thanh niên ở làng Xô Man chống giặc, thậm chí sau khi bị đốt cháy mười ngón tay cũng không cúi đầu
+ Việt bị thương trong trận đánh, mất liên lạc với đồng đội, nhưng vẫn quyết tâm tiêu diệt kẻ thù. Trước mặt chị, Việt vẫn là một đứa trẻ ngây thơ, nhỏ nhắn, đối mặt với kẻ thù, Việt trở nên nhỏ bé, chưa chín chắn
- Chủ nghĩa anh hùng: được thể hiện qua nhân vật (dân làng Xô- man), gia đình của Việt Chiến.
b, Chủ nghĩa anh hùng cách mạng được thể hiện qua sự sống mãi mãi của dân Việt
+ Dân làng Xô Man tựa như xà nu kiên cường, không khuất phục, cùng nhau tiếp tục chiến đấu chống lại quân thù xâm lược
+ Ông nội và cha mẹ đều bị giặc giết, Chiến và Việt đều tham gia vào quân đội để thực hiện lý tưởng của gia đình
→ Sự kế thừa, tiếp nối là cốt lõi của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lòng người Việt, giúp họ vượt qua mọi thử thách, đau khổ và mất mát
c, Sự trường tồn của dân tộc được thể hiện qua tính chất sử thi trong truyện ngắn: đóng góp vào việc thành công của chủ nghĩa anh hùng cách mạng
+ Chủ đề: Cuộc đấu tranh của dân tộc chống lại kẻ thù xâm lược
+ Bản chất: Tôn vinh phẩm chất anh hùng của con người Việt trong cuộc chiến chống Mĩ
+ Nhân vật chính: Là những cá nhân tiêu biểu đại diện cho cộng đồng về lý tưởng và phẩm chất, đại diện cho ý chí của cộng đồng trong cuộc chiến
+ Phong cách văn học: Ngợi ca, truyền đạt cảm hứng lãng mạn cách mạng
→ Hai truyện ngắn mang tính bản sắc dân tộc trong thời kỳ đấu tranh chống Mĩ
Bài 3 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
Tình huống trong truyện “Chiếc thuyền ngoài xa”
- Xây dựng thông qua việc phát hiện ra những phản tác dụng của Phùng – một nghệ sĩ săn tìm vẻ đẹp bên bờ biển, tại tòa án huyện
- Nghệ sĩ phát hiện ra hiện thực lạ lùng, những tình huống trớ trêu, chiếc thuyền tươi đẹp như ngư phủ lại điều khiển bởi một người phụ nữ xấu xí, dũng cảm, và một người đàn ông tàn bạo, dữ dằn, coi việc đánh vợ như cách giải tỏa
- Nghịch lý của người phụ nữ hàng chài van xin được sống bên người chồng vũ phu. Câu chuyện về cuộc sống giúp nghệ sĩ Phùng và thẩm phán Đẩu nhận ra những chân lý sâu sắc về tồn tại
Ý nghĩa:
- Tư duy nghệ thuật: Bên ngoài và bản chất đôi khi trái ngược nhau. Sự đẹp đẽ không luôn đi đôi với cái Thiện, cần phải nhìn nhận mọi vấn đề từ nhiều góc độ
+ Nghệ sĩ cần tiếp cận gần gũi với cuộc sống, phải làm giảm bớt khoảng cách giữa cuộc sống và nghệ thuật
+ Nghệ sĩ không nên nhìn nhận cuộc sống một cách đơn giản, lạc quan, mà phải có lòng trắc ẩn, dũng cảm, biết suy ngẫm về con người
- Giá trị hiện thực: Cuộc sống nghèo khó, tăm tối dẫn đến nạn bạo lực gia đình. Cần phải bảo vệ quyền sống của con người.
+ Giá trị nhân đạo: Sự chia sẻ cảm thông của tác giả với những số phận đau khổ và tủi nhục của người lao động nghèo trong xã hội. Lên án và đấu tranh chống lại sự xấu xa, sự ác độc.
Bài 4 (Trang 197 ngữ văn 12 tập 2)
Ý nghĩa tư tưởng đoạn trích “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”
- Sống là điều quý giá, nhưng sống đúng với bản thân, sống trọn vẹn theo giá trị mà mình muốn và theo đuổi càng quý giá hơn
- Con người phải luôn đấu tranh với khó khăn, thử thách, phải tự chiến đấu với chính bản thân, chống lại sự tục tĩu để hoàn thiện bản thân và tiến tới những giá trị tinh thần cao quý
- Con người cần luôn chiến đấu với khó khăn, thử thách, phải tự mình đối đầu với chính bản thân, chống lại sự tục tĩu để hoàn thiện bản thân và tiến tới những giá trị tinh thần cao hơn
Bài 5 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
- Nghệ thuật:
+ Sự miêu tả tinh tế, sâu sắc về tâm trạng nội tâm, diễn biến cảm xúc của nhân vật
+ Lời kể chuyện đơn giản, sinh động, mang lại sức hấp dẫn mạnh mẽ
+ Nhiều đoạn trữ tình ngoại đề gây ra cảm xúc sâu sắc trong lòng người đọc
- Ý nghĩa của đoạn trích ngoại đề tạo nên cảm xúc mạnh mẽ cho người đọc
+ Con người, bằng ý chí và nghị lực, niềm tin vào tương lai, cần vượt qua mọi gian khó, mọi bi kịch của số phận
+ Đồng cảm, chia sẻ với những đau thương mất mát, hậu quả của chiến tranh, và những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày
+ Lên án sự tàn phá của chiến tranh phi nghĩa, hủy hoại mạnh mẽ mà nó mang lại
+ Khao khát hòa bình, tin tưởng vào ý chí và nghị lực
Bài 6 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
+ Cốt truyện đơn giản nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc
+ Hình ảnh và ngôn từ đầy biểu tượng
+ Cách kể truyện nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng đầy sức hút, cuốn hút
- Trong truyện ngắn Thuốc, bày tỏ sự phê phán về căn bệnh gia trưởng, sự lạc hậu của xã hội Trung Quốc thời bấy giờ, gây ra nỗi đau lòng cho những người làm cách mạng xa rời quần chúng
Ý nghĩa của truyện ngắn Thuốc:
+ Người Trung Quốc cần có một loại 'thuốc' để chữa trị căn bệnh mê muội trong tinh thần
+ Nhân dân không nên 'ngủ say trong cái nhà hộp bằng sắt'
+ Người làm cách mạng cần phải gần gũi, hiểu biết về quần chúng
Bài 7 (trang 197 sgk ngữ văn 12 tập 2)
Ý nghĩa của biển cả:
- Câu chuyện về ông lão và con cá kiếm mang hai hình ảnh tương đồng, song song trong một tình huống căng thẳng và đối lập
- Ông lão biểu tượng cho vẻ đẹp của con người trong việc theo đuổi những ước mơ giản dị
- Ông lão, ngư phủ lành nghề, đơn độc chiến đấu dũng cảm và thông minh, thực hiện ước mơ của mình
+ Cảm nhận của ông về 'đối thủ' cá kiếm không phải là sự thù hằn mà ngược lại, ông gần như ngưỡng mộ, thậm chí nuối tiếc nếu phải giết nó
- Con cá kiếm tượng trưng
+ Vẻ đẹp kiêu hãnh, vĩ đại của tự nhiên được thể hiện qua những vòng lượn của con cá kiếm, biểu tượng cho lòng dũng cảm, kiên cường không kém của ông lão
+ Con cá kiếm là biểu tượng của ước mơ, mục tiêu cao cả mà mỗi người đều theo đuổi trong cuộc sống
+ Sự khác biệt giữa hình ảnh đẹp khi chưa bị chiếm lĩnh mang một ý nghĩa riêng, đó là hình ảnh chuyển từ ước mơ sang hiện thực, không còn lung linh, huy hoàng như trước
+ Trong mối quan hệ phức tạp của thiên nhiên, con người vừa là bạn vừa là đối thủ: con cá kiếm là biểu tượng của ước mơ cao cả nhưng cũng đầy khác biệt, cao cả mà con người theo đuổi trong cuộc sống
