I. HƯỚNG DẪN ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
Đọc bài thơ nhiều lần với giọng đọc truyền cảm, ấm áp phản ánh chân thực những hồi ức ngọt ngào của tuổi thơ và nhịp điệu kể chuyện trong từng câu thơ 5 chữ.
1. Cảm hứng và biến động cảm xúc trong bài thơ.
Các bạn hãy suy nghĩ về tên bài thơ: Tiếng gà trưa. Tại sao tác giả lại chọn tên như vậy? Bởi vì trên đường hành quân, tiếng gà trưa không chỉ làm tươi mới cảm xúc mà còn khơi gợi những kí ức tuổi thơ dễ thương, làm ôn lại những chốn bình yên của người chiến sĩ. Mạch cảm xúc trong bài thơ theo chuỗi hồi tưởng tự nhiên: Hiện tại (tiếng gà trưa ở xóm nhỏ) - Quá khứ (ký ức hiện về qua âm thanh của tiếng gà trưa) - Hiện tại → tương lai (tiếng gà trưa khuyến khích chiến sĩ nắm chặt súng, sẵn sàng chiến đấu cho đất nước và quê hương).
2. Hình ảnh và kí ức của thời thơ ấu hiện lên qua tiếng gà trưa.
a) Ký ức đẹp của tuổi thơ
- Những quả trứng hồng, những con gà mái mơ, mái vàng như trong truyện cổ tích.
- Tiếng bà mắng cháu khi nhìn gà đẻ và nỗi lo lắng chân thành của đứa cháu nhỏ.
- Bà chăm sóc nuôi gà để mua quần áo mới cho cháu.
b) Tình cảm của tác giả
- Tác giả yêu quý những kí ức đẹp của thời thơ ấu, yêu quý người bà đã dành hết tâm huyết, tình thương để chăm sóc, yêu thương cháu.
3. Hình ảnh người bà và tình cảm bà cháu
a) Hình ảnh người bà: gần gũi, nhân hậu, yêu thương cháu vô điều kiện (kể cả khi bà mắng cháu vì nhìn gà đẻ, lòng yêu thương vẫn hiện rõ).
b) Tình cảm bà cháu: yêu thương, quý mến tự nhiên, dân dã, như một phần tất yếu của cuộc sống, không thể nào thiếu (phân tích đoạn 'Tiếng gà trưa - Tay bà khum soi trứng ..... nghe sột soạt' để thấy tình cảm chăm sóc, lo lắng của bà cho cháu khi có quần áo mới và niềm vui hồn nhiên của đứa cháu).
Bên cạnh thông tin ở trên, các bạn học sinh có thể khám phá thêm phần Soạn bài Nói: Bày tỏ cảm xúc về tác phẩm văn học để chuẩn bị cho bài học này.
