Buzz
1. Bài số 1
2. Bài số 2
SOẠN BÀI HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ, Tiếp theo phần ngắn 1
II. BÀI TẬP
Câu 1.
Trong bức tranh tĩnh lặng, ánh trăng bao phủ cảnh đẹp, anh chàng tỏ ý với cô gái:
- Tre non đủ lá đan sàng nên chăng ?
a. Người tham gia cuộc trò chuyện: chàng trai và cô gái
b. Diễn ra vào thời điểm: đêm trăng thanh.
🡪 Thời điểm lý tưởng để thể hiện tình cảm và tâm sự.
c. Chàng trai nói: Tre non đủ lá đan sàng nên chăng ?
🡪 Sử dụng hình ảnh cây tre làm biểu tượng để bày tỏ tình cảm với cô gái.
d. Lối nói của chàng trai phản ánh đúng nội dung và mục đích giao tiếp.
Bởi vì: Mục đích của cuộc trò chuyện là thăm hỏi và thể hiện tình cảm, nên cách sử dụng từ ngữ 'anh' là sự lựa chọn tế nhị, nhẹ nhàng, và lịch sự.
Câu 2.
a. Các hành động nói cụ thể trong giao tiếp bao gồm: chào, đáp lời và thưa
🡪 Mục đích của những hành động trên là tạo sự giao tiếp và truyền đạt thông tin.
b. Mục đích giao tiếp của 3 câu hỏi:
+ “A Cổ hả?” 🡪 lời chào
+ “Lớn tướng rồi nhỉ ?” 🡪 lời khen
+ “Bố cháu có gửi pin đài lên cho ông không?” 🡪 lời hỏi
c. Cách diễn đạt của các nhân vật thể hiện tâm tư thân mật, gần gũi, kính trọng và mở cửa trong giao tiếp.
Câu 3.
a. Vấn đề mà Hồ Xuân Hương muốn chia sẻ với độc giả: thăng trầm số phận đầy bi kịch và tiêu cực của người phụ nữ phong kiến và của bản thân tác giả.
- Phương tiện: sử dụng hình ảnh ẩn dụ là chiếc bánh trôi để mô tả thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
- Mục đích: bày tỏ tình cảm đối với những người phụ nữ xưa, cũng như ca ngợi và khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của họ.
b. Dựa vào lịch sử cuộc đời của Hồ Xuân Hương, cùng với việc sử dụng ngôn ngữ và hình ảnh tượng trưng trong bài thơ, độc giả có thể hiểu rõ hơn về nội dung của bài thơ.
Câu 4.
THÔNG BÁO
Trường THPT Bắc Lý thông báo về buổi tổng vệ sinh toàn trường nhân dịp Ngày Môi trường thế giới. Kế hoạch thực hiện như sau:
- Thời gian: 8h sáng ngày…tháng…năm…
- Đối tượng tham gia: toàn bộ học sinh
- Công việc: thu gom rác thải, làm đẹp vườn cây xung quanh trường
(Lãnh đạo lớp và bí thư có trách nhiệm phân công công việc cho từng học sinh)
Đây là hoạt động của cả trường nên mọi học sinh đều cần tham gia, mang theo đủ dụng cụ cho buổi làm việc này.
Ngày, tháng, năm
Ban giám hiệu
(Ký tên)
Câu 5.
a. Nhân vật giao tiếp: Bác Hồ và học sinh trên khắp Việt Nam
b. Bối cảnh: ngày khai giảng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tháng 9 năm 1945.
c. Nội dung: Bác Hồ chia sẻ niềm hạnh phúc khi thế hệ học sinh có cơ hội tự do. Đồng thời, Bác nhắc nhở học sinh về trách nhiệm của họ trong bảo vệ và xây dựng đất nước. Cuối cùng, Bác Hồ chúc mừng học sinh có một năm học nhiều thành công và vui vẻ.
d. Mục đích: Gửi lời chúc mừng đến học sinh nhân dịp khai giảng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
e. Phong cách viết: Gần gũi, tự nhiên, thể hiện sự nghiêm túc và tình cảm, nhắc nhở về trách nhiệm của học sinh trong xây dựng đất nước.
SOẠN BÀI HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ, Tiếp theo phần ngắn 2
B. ĐÁP ÁN CÂU HỎI, BÀI TẬP
1. Dựa vào đoạn văn trang 14 SGK Ngữ văn 10, tập 1, anh (chị) hãy cho biết:
a) Hoạt động giao tiếp mà văn bản mô tả diễn ra giữa những nhân vật nào? Hai bên có vai trò và mối quan hệ như thế nào?
- Trong cuộc trò chuyện, có sự giao tiếp giữa vua Nhân Tông và các bộ lão.
- Vua đại diện cho người lãnh đạo cao cấp, trong khi các bộ lão đại diện cho các tầng lớp nhân dân.
b) Sự chuyển đổi vai trò trong giao tiếp diễn ra ra sao? Người nói và người nghe thực hiện những bước cụ thể nào?
– Vua đặt hai câu hỏi, các bô lão trả lời tận tình.
- Chi tiết: Vua nêu rõ tình hình đất nước đối mặt với sự đe dọa từ quân Mông Cổ và hỏi ý kiến của các bô lão. Các bô lão đều đề xuất việc tiến hành chiến tranh. Vua lại hỏi, “nên chấp nhận hay chống lại?”. Các bô lão quả quyết trả lời “Chống lại! Chống lại!”.
c) Tình huống giao tiếp xảy ra trong bối cảnh nào?
- Quốc gia đang đối mặt với nguy cơ bị xâm lược của quân Mông Cổ.
- Vua tại triều Trần họp bàn chiến lược chống lại thế lực thù địch.
- Địa điểm cụ thể là Điện Diên Hồng.
d) Thông điệp của hoạt động giao tiếp là gì?
- Thảo luận và đưa ra chiến lược chống lại kẻ thù.
- Vua cung cấp thông tin chi tiết về tình hình, tuy quân đối phương mạnh nhưng các bô lão vẫn kiên quyết chuẩn bị chiến đấu.
e) Mục đích cuộc giao tiếp là gì? Phát triển thành công hay không?
- Thảo luận và đưa ra chiến lược chống lại đối thủ.
- Mọi người đồng lòng chuẩn bị cho cuộc chiến, cuộc giao tiếp đã đạt được mục tiêu.
2. Qua bài Tổng quan văn học Việt Nam, anh (chị) hãy cho biết:
a) Hoạt động giao tiếp diễn ra giữa các nhân vật nào?
- Giữa tác giả sách giáo khoa (người viết) và học sinh lớp 10 (người đọc).
- Người viết, có kinh nghiệm và hiểu biết sâu sắc về văn hóa Việt Nam, đưa thông điệp về văn học cho thế hệ trẻ.
- Người đọc, học sinh lớp 10, đang bắt đầu khám phá văn hóa dưới sự hướng dẫn của người viết.
b) Hoạt động giao tiếp diễn ra trong hoàn cảnh nào?
- Trong bối cảnh trường học, trong hệ thống giáo dục quốc dân.
c) Nội dung của hoạt động giao tiếp ấy thuộc lĩnh vực nào? Về đề tài gì? Bao gồm những vấn đề cơ bản nào?
- Thuộc lĩnh vực văn học.
- Đề tài Tổng quan văn học Việt Nam.
- Bao gồm những vấn đề cơ bản như các bộ phận của văn học, hai thời kỳ lớn, và con người Việt Nam qua văn học.
d) Mục đích của cuộc giao tiếp đó là gì?
- Người viết muốn truyền đạt kiến thức tổng quan về văn học Việt Nam cho học sinh lớp 10.
- Người đọc:
+ Hiểu biết về văn hóa Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử.
+ Phát triển kỹ năng đánh giá và hiểu biết văn hóa.
+ Xây dựng văn bản và tư duy lôgic.
e) Phương tiện ngôn ngữ và cách tổ chức căn bản có đặc điểm gì nổi bật:
- Sử dụng thuật ngữ văn học nhiều.
- Câu văn khoa học, cấu trúc phức tạp nhưng rõ ràng, chặt chẽ.
- Kết cấu văn bản có tổ chức rõ ràng với đề mục và luận điểm cụ thể.
Bài Tập Thực Hành
Bài 1
1. Các nhân vật giao tiếp trong câu ca dao (Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng – Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?) là những người thế nào?
- Hai tâm hồn trẻ trung, thuần khiết.
- Hiện diện trong văn bản qua các đại từ nhân xưng anh, nàng.
2. Khi nào diễn ra hoạt động giao tiếp đó?
- Trong một đêm trăng thanh.
- Thời điểm lý tưởng để thể hiện tình cảm của đôi trẻ.
3. Anh nói về điều gì và với mục đích gì?
- Nói về cây tre non và hỏi xem nàng có nên đan sàng không.
- Trong bối cảnh đêm trăng sáng, câu chuyện nhằm hướng đến việc thảo luận về việc kết duyên.
4. Cách diễn đạt của chàng trai có phù hợp với nội dung và mục đích giao tiếp không?
- Cách diễn đạt của chàng trai hoàn toàn phù hợp với nội dung và mục đích của cuộc trò chuyện. Lối diễn đạt giàu hình ảnh, ý tứ ẩn dụ sâu sắc.
Bài 2
1. Trong đoạn đối thoại giữa A Cổ và ông già, các nhân vật đã thực hiện những hành động nói cụ thể nào?
- Các hành động nói cụ thể:
+ Chào: Cháu chào ông ạ.
+ Đáp lại chào: A Cổ hả?
+ Khen ngợi: Lớn tướng rồi nhỉ?
+ Hỏi: Bố cháu có gửi pin lên đài...
+ Đáp: Thưa ông, có ạ.
2. Ông già sử dụng ba câu đều có hình thức câu hỏi. Tất cả có phải đều dùng để hỏi hay có mục đích giao tiếp khác nhau không?
- Câu đầu là câu chào của ông già đối với A Cổ: A Cổ hả?
- Câu thứ hai dùng để khen ngợi: Lớn tướng rồi nhỉ?
- Chỉ câu thứ ba mới dùng để hỏi: Bố cháu có gửi pin lên đài...
3. Lời thoại của các nhân vật làm thể hiện thái độ và quan hệ tình cảm như thế nào?
- Lời thoại của A Cổ thể hiện sự kính trọng đối với ông già, được thể hiện qua các từ ngữ như thưa, ạ.
- Thái độ trìu mến của ông già đối với A Cổ được thể hiện qua các từ ngữ như hả, nhỉ.
Bài 3
1. Đọc bài thơ Bánh trôi nước và cho biết Hồ Xuân Hương trình bày vấn đề gì đến người đọc? Mục đích của bà là gì?
- Bàn về vẻ đẹp và số phận uẩn khúc của người phụ nữ (và của chính nhà thơ) trong xã hội cũ.
- Nhằm khẳng định sự trong trắng, kiên định của người phụ nữ.
2. Người đọc có thể hiểu bài thơ như thế nào?
- Hiểu dựa trên ngôn ngữ sử dụng trong bài thơ:
+ Nói về vẻ đẹp: Trắng, tròn.
+ Về sự lận đận: Bảy nổi ba chìm (thành ngữ).
+Về phẩm chất tốt đẹp bên trong: Tấm lòng son.
- Cũng có thể dựa trên cuộc đời của nhà thơ Hồ Xuân Hương, một phụ nữ tài năng nhưng gặp nhiều khó khăn trong tình duyên.
Bài 4
1. Viết một thông báo ngắn để thông báo về hoạt động làm sạch môi trường nhân Ngày Môi trường Thế giới.
Văn bản có thể soạn như sau:
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
THÔNG BÁO
Nhân dịp Ngày Môi trường thế giới, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường....... tổ chức sự kiện trồng cây toàn trường.
- Thời điểm: Từ 8 giờ sáng Chủ nhật ngày ..... tháng...... năm 200...
- Công việc: Trồng cây ven đường vào trường.
- Tham gia: Tất cả đoàn viên trong trường.
- Dụng cụ: Mỗi người mang theo một công cụ như: cuốc, xẻng, dao,...
- Kế hoạch chi tiết: Các chi đoàn lấy tại văn phòng Đoàn trường.
Đoàn trường kêu gọi tất cả đoàn viên nhiệt tình tham gia.
Đại diện BCH Đoàn trường
Bí thư kí tên
Bài 5
Đọc bức thư Bác Hồ gửi học sinh cả nước nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa tháng 9 năm 1945 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bác Hồ viết thư cho đối tượng nào?
– Bác Hồ - Chủ tịch nước, viết thư cho học sinh toàn quốc – những người sẽ là chủ nhân tương lai của đất nước.
2. Diễn ra trong bối cảnh như thế nào?
- Đất nước vừa giành được độc lập, học sinh được hưởng một nền giáo dục “toàn Việt Nam”.
- Như một ưu đãi lớn dành cho học sinh, song đồng thời họ cũng có trách nhiệm và nghĩa vụ đối với đất nước.
3. Thư nói về niềm hạnh phúc khi học sinh được tận hưởng độc lập và tự do.
- Chia sẻ về trách nhiệm của học sinh đối với đất nước.
- Kết thúc bằng lời chúc mừng và tình cảm của Bác Hồ dành cho học sinh.
4. Bức thư mang mục đích gì?
– Chúc mừng học sinh nhân ngày khai trường và đặt ra trách nhiệm, nghĩa vụ của từng học sinh đối với tương lai đất nước.
5. Lời từ thư được sử dụng như thế nào?
– Lời chân thành, gần gũi thể hiện tình cảm yêu thương của Bác Hồ dành cho học sinh, đồng thời nghiêm túc xác định trách nhiệm của họ.
"""""--HẾT"""""--
Chú ý chuẩn bị kỹ cho bài Cảm xúc mùa thu - Thu hứng để có hiệu quả tốt nhất cho bài học sắp tới.
Đây là phần Chuẩn bị bài Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, tiếp theo bài tiếp theo, hãy trả lời câu hỏi trong SGK, Chuẩn bị bài Văn bản, và cùng với Soạn bài Viết bài làm văn số 1: Cảm nghĩ về một hiện tượng đời sống để học môn Ngữ Văn 10 hiệu quả hơn.
