1. Bài soạn số 1
2. Bài soạn số 2
3. Bài soạn số 3
Chuẩn bị cho bài viết 'Thách thức: Sánh bằng hai bàn tay'
Chuẩn bị cho bài viết 'Nhưng phải sánh bằng hai bàn tay, Tóm tắt 1'
Câu 1.
a. Cải là người kiện và thầy lí là người xử kiện
b.
Cải đã trả tiền cho thầy lí trước khi kiện và tin rằng sẽ thắng kiện. Nhưng hành động xòe năm ngón tay trái đánh lên năm ngón tay phải của thầy lí cùng lời nói “tao biết mày phải…nhưng nó lại phải…bằng hai mày!” đã làm cho mọi người cười lớn về câu chuyện này.
Câu 2.
- Chi tiết hài hước: xòe năm ngón tay trái đánh lên năm ngón tay phải
- Những ngón tay này thể hiện giá trị của tiền bạc. Tiền bạc là thước đo cho sự đúng đắn.
Câu 3.
Cả hai nhân vật Cải và Ngô đều là nạn nhân của xã hội phong kiến, nạn nhân của xã hội tiền bạc, đồng thời đáng thương và đáng trách.
Chuẩn bị cho bài viết 'Nhưng phải sánh bằng hai bàn tay, Tóm tắt 2'
1. Phân tích tính hài hước trong đoạn: 'Cải vôi xòe năm ngón tay... bằng hai mày'
a. Mối quan hệ giữa Cải và thầy lí trước khi xử kiện đã được sắp đặt. Cải tin rằng sẽ thắng kiện nên cư xử rất ung dung. Nhưng bất ngờ khi xử kiện, Cải bị thầy lí tuyên bố đánh mười roi.
ĐỐI LUYỆN
Tính cách hai truyện để nhận biết đặc trưng của thể loại truyện cười (SGK, tr. 80)
Phân tích hai truyện dựa trên đặc trưng chung của truyện cười dân gian và đặc điểm riêng (tình huống gây cười) của từng truyện.
Tạo Bài Nhưng Phải Đạt Mức Hai Mày, Phần Ngắn 3
Câu 1 (trang 80 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1):
a. Mối quan hệ giữa Cải và thầy lí trước khi xử kiện đã được sắp đặt trước (Cải đã bôi trơn đường cho thầy lí với một khoản tiền năm đồng). Cải tin rằng sẽ giành chiến thắng, vì thế anh ta đã làm ngơ. Tuy nhiên, trong quá trình xử kiện, Cải đã bị thầy lí tuyên bố đánh mười roi. Cải từ một vị trí chủ động đã chuyển sang bị động và phải chịu những đòn roi.
b. Điểm đặc biệt của câu chuyện này là sự kết hợp giữa hai loại 'ngôn ngữ'. Ngôn ngữ qua lời nói (ngôn ngữ công khai), dành cho tất cả mọi người ở hiện trường. Tuy nhiên, có một loại 'ngôn ngữ' khác, đó là ngôn ngữ qua hành động, chỉ có thầy lí và Cải mới hiểu được.
+ Lẽ phải – Cải bày tỏ bằng cách xòe năm ngón tay.
+ Lẽ phải được nhân đôi – thầy lí xòe năm ngón tay trái và đặt lên năm ngón tay phải của mình
Ý nghĩa cốt lõi của câu chuyện là: lẽ phải của người xử kiện được đo bằng tiền bạc. Tiền bạc là thước đo cho lẽ phải, và càng nhiều tiền thì lẽ phải càng nhiều. Đặc biệt hơn, hình ảnh của thầy lí đập năm ngón tay trái vào năm ngón tay phải - một biểu tượng âm mưu, khi cái sai được che giấu dưới cái đúng.
Câu 2 (trang 80 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1):
Khi Cải cố gắng 'xin xét lại, lẽ phải về con mà!', thầy lí không phủ nhận điều đó, nhưng thầy lí bảo: 'Tao biết mày phải… nhưng nó lại phải… bằng hai mày!'. Tiếng cười bắt đầu vang lên. Với thầy lí, lẽ phải được đo bằng tiền. Tiền bạc quyết định lẽ phải. Do đó, năm đồng chỉ là 'lẽ phải', trong khi mười đồng là 'lẽ phải gấp đôi'.
Câu 3 (trang 80 SGK Ngữ Văn 10 Tập 1):
Nhân vật thất bại trong vụ kiện là Cải. Anh ta bị bất ngờ, không kịp đối phó nên rơi vào tình cảnh khó xử (mất tiền và bị đánh). Tuy nhiên, câu chuyện cũng là lời phê phán đối với cả hai nhân vật. Sự tham lam của quan lại sẽ càng trở nên phức tạp hơn nếu có thêm những người như Ngô và Cải. Hành vi tiêu cực của họ chính là nguyên nhân làm cho họ trở nên thảm hại. Trong sự việc này, họ đồng thời là những nạn nhân đáng thương và đáng trách.
THỰC HÀNH
Rõ ràng có thể nhận thấy đặc trưng của thể loại truyện cười thông qua việc phân tích lời nói và hành động của nhân vật trong hai truyện Tam Đại Con Gà và Nhưng Nó Phải Đạt Mức Hai Mày.
a. Đối với truyện Tam Đại Con Gà (đã phân tích ở bài trước)
b. Đối với truyện 'Nhưng Nó Phải Đạt Mức Hai Mày'
- Hành động của nhân vật Cải và Ngô: cả hai đều cố gắng đặt tiền vào tay thầy lí mà không biết đối phương cũng làm như vậy.
- Thầy lí tham lam nên nhận tiền từ cả hai.
- Câu nói hài hước của các nhân vật: 'Xin xét lại, lẽ phải là con của tôi!' (Cải nói). 'Tôi biết cậu phải… nhưng lẽ phải của tôi lại phải… bằng hai cậu!' (lời đáp của thầy lí)
c. Từ hai truyện trên, có thể tổng hợp một số đặc điểm chung của thể loại truyện cười:
- Khai thác những sự kiện, hành động, và thói hư tật xấu của một phần của xã hội.
- Chứa đựng mâu thuẫn với quy luật tự nhiên và các yếu tố tiềm ẩn gây cười.
- Sử dụng ngôn từ gọn, súc tích và kết thúc bằng những sự kiện hoặc liên tưởng bất ngờ.
Khám phá các bài giảng để nâng cao kiến thức môn Ngữ Văn lớp 10
- Xử lý bài tập số 2: Văn tự sự
- Tìm hiểu bài học Tam Đại Con Gà
