Khám phá cùng bài soạn về Tây Tiến để cảm nhận vẻ đẹp kiên cường, lòng gan dạ của lính Tây Tiến, đồng thời đắm chìm trong ký ức về rừng núi và đồng đội của nhà thơ Quang Dũng.
Danh mục nội dung bài viết:
1. Bài soạn số 1
2. Bài soạn số 2
3. Bài soạn số 3
Soạn bài Tây Tiến (Quang Dũng), Ngắn 1
Câu 1: Tổ chức bài thơ
Bài thơ được phân chia thành 4 đoạn như sau:
+ Đoạn 1 (14 câu thơ đầu): Mô tả về cuộc hành quân đầy khó khăn của những chiến sĩ cách mạng và khung cảnh nơi họ đi qua.
+ Đoạn 2 (8 câu thơ tiếp theo): Thể hiện những kỷ niệm của những người chiến sĩ.
+ Đoạn 3 (Khúc độc hành): Nói về nỗi nhớ da diết đối với đồng đội của tác giả.
+ Đoạn 4: Chú trọng vào lời thề gắn bó với Tây Tiến.
Câu 2:
Hình ảnh thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội là biểu tượng cho hành trình gian khổ: Sài Khao, Mường Lát là những địa danh hành quân được nhắc đến. Thiên nhiên Tây Bắc được mô tả là hùng vĩ và thơ mộng.
Câu 3:
Bức tranh thiên nhiên ở đoạn 2:
- Mĩ lệ, duyên dáng, thanh bình, không tiếng súng, không chiến tranh, in đậm tâm hồn lính Tây Tiến.
Câu 4:
Hình ảnh người lính Tây Tiến ở đoạn thơ thứ ba:
- Hiện thực trần trụi: 'không mọc tóc' do sốt rét hoặc cắt tóc giữa chiến trận. 'Xanh màu lá': da xanh xao hoặc ngụy trang bằng lá cây. 'Dữ oai hùm': Mặc dù 'xanh màu lá' nhưng có sức khỏe mạnh mẽ. 'Dáng kiều thơm': Hình ảnh những người con gái Hà Thành xinh đẹp, vẻ ngoan cường giữa cuộc chiến.
Câu 5:
Nỗi nhớ Tây Tiến (đoạn 4):
- Ngồi ở Phù Lưu Chanh, Quang Dũng nhớ về chiến trường và đồng đội. Những ngày Tây Tiến là những ngày đẹp nhất của đoàn quân, để lại dấu ấn không thể quên trong lịch sử dân tộc.
LUYỆN TẬP
Câu 1: Bút pháp của Quang Dũng trong bài thơ
- Sử dụng bút pháp lãng mạn, vượt lên trên thực tại để tô điểm vẻ đẹp lý tưởng. Thể hiện qua các thủ pháp phóng đại, cường điệu, đối lập, tạo ấn tượng về hùng vĩ và thơ mộng.
- Bài thơ để lại ấn tượng mạnh về hình ảnh người lính và chiến trường lịch sử.
Câu 2: Chân dung người lính Tây Tiến
* Vẻ đẹp lãng mạn:
- Người lính Tây Tiến xuất hiện oai phong, đầy dữ dội, với sức mạnh phi thường.
* Chất bi tráng:
- Sự chết, hi sinh của họ được miêu tả trang trọng, chói ngời.
- Hình ảnh những người lính Tây Tiến thấm đẫm tính chất bi tráng, chói lọi vẻ đẹp lí tưởng, mang dáng vẻ anh hùng kiểu chinh phu thuở xưa.
Xem thêm các bài nâng cao về bài thơ Tây Tiến của tác giả Quang Dũng:
- Phân tích khổ 3 bài thơ Tây Tiến
- Phân tích bài thơ Tây Tiến
Soạn bài Tây Tiến (Quang Dũng), Ngắn 2
I. Tác giả & tác phẩm
1. Tác giả
Quang Dũng (1921 – 1988), tên khai sinh Bùi Đình Diệm, quê ở Đan Phượng, huyện Đa Phượng, tỉnh Hà Tây.
Tác phẩm chính: Mây đầu ô (thơ 1986), thơ văn Quang Dũng (tuyển thơ văn, 1988)
Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh và soạn nhạc. Trên hết, ông là nhà thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa – đặc biệt khi ông sáng tác về người lính Tây Tiến và xứ Đoài (Sơn Tây) của mình. Năm 2001, ông nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
2. Tác phẩm
Sáng tác năm 1948, bài thơ tiêu biểu cho đời thơ Quang Dũng, phản ánh sâu sắc phong cách nghệ thuật của nhà thơ. Xuất hiện trong tập Mây đầu ô.
II. Hướng dẫn soạn bài
Câu 1 (trang 90 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1):
* Bài thơ được chia thành bốn đoạn:
- Đoạn 1 (từ câu 1 đến câu 14): Ghi chép về thiên nhiên, núi rừng miền Tây.
- Đoạn 2 (từ câu 15 đến câu 22): Tưởng nhớ về con người miền Tây.
Câu 2 (trang 90 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1):Câu 3 (trang 90 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1):
Đoạn thơ thứ hai mang đến hình ảnh tươi đẹp về tình quân dân và cảnh sông nước miền Tây trong một chiều sương giăng.
* Kỉ niệm tình quân dân:
- Rộn rã, tưng bừng trong tình quân dân thắm thiết.
- Màu sắc bừng lên hội đuốc hoa, xiêm áo
→ Lộng lẫy, rực rỡ
- Âm thanh:
+ Kìa: trầm trồ, ngạc nhiên, thích thú
+ Khèn lên man điệu: nhẹ nhàng, hoang dã của miền sơn cước.
+ Nhạc về Viên Chăn: gợi nên những liên tưởng bay bổng, lâng lâng.
* Cảnh sông nước miền Tây trong chiều sương giăng:
- Hồn lau: gợi vẻ đẹp uyển chuyển, hài hòa với hoa đong đưa.
- Dáng người đa dạng:
+ Dáng người của người con gái miền Tây uyển chuyển, hài hòa với hoa đong đưa.
+ Dáng đứng đẹp, hiên ngang của những cô gái hoặc chàng trai miền Tây.
→ Hình ảnh thơ gợi ra nét đẹp khoẻ khoắn và uyển chuyển của con người miền Tây.
- Hình ảnh “hoa đong đưa”: là cánh hoa trôi theo dòng nước như đang làm duyên làm dáng với con người.
Câu 4 (trang 90 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1):
Hình ảnh người lính Tây Tiến trong đoạn thơ thứ ba:
* Chân dung: Không mọc tóc - dữ oai hùm
→ Gian khổ, thiếu thốn - kiêu hùng.
* Tâm hồn: Mắt trừng - chẳng tiếc đời xanh
→ Hào hoa, lãng mạn.
* Lí tưởng: Mồ viễn xứ - chẳng tiếc đời xanh
→ Ghê rợn, lạnh lẽo - hy sinh quên mình, lí tưởng cao cả.
* Phút giây vĩnh biệt:
- Sự hi sinh được sang trọng hóa: áo bào thay cho manh chiếu. Sự hi sinh mang hơi hướng anh hùng cổ điển.
- Cách diễn đạt giảm nhẹ “anh về đất” là về với đất mẹ, quê hương, với cõi vĩnh hằng. Sự hi sinh vì lí tưởng đẹp đẽ khiến họ trở thành bất tử.
- Tiếng gầm của sông Mã như một khúc độc hành hùng tráng của đất trời, sông núi trong giờ phút vĩnh quyết người lính Tây Tiến. Quang Dũng đã nâng cái chết của họ lên tầm vóc sử thi, hoành tráng.
Soạn bài Tây Tiến (Quang Dũng), Ngắn 3
Câu 1: Dựa trên văn bản, bài thơ được phân thành 4 phần. Mô tả nội dung chính của mỗi phần và chỉ ra sự liên kết giữa chúng?
Trả lời:
- Phần 1 (14 dòng đầu): Hình ảnh hùng vĩ, mạnh mẽ và lãng mạn về quãng đời Tây Tiến.
- Phần 2 (từ dòng 15 đến dòng 22): Gợi lại những kí ức tuyệt vời của những người lính.
- Phần 3 (từ dòng 23 đến dòng 30): Tượng trưng cho hình ảnh đặc biệt của người lính Tây Tiến và sự hy sinh hào hoa.
- Phần 4 (4 câu cuối): Tác giả truyền đạt tâm hồn của mình đến Tây Tiến.
- Dòng cảm xúc chủ đạo trong bài thơ: Sự nhớ mãi về Tây Tiến.
Câu 2: Đặc điểm nổi bật của mô hình thiên nhiên trong đoạn thơ đầu tiên và hình tượng người lính Tây Tiến được mô tả như thế nào?
làm thế nào?
Trả lời:
“Dòng sông Mã, đâu đây bến Tây Tiến
nhớ rừng núi, nhớ thời chơi vơi”
Ký ức về Tây Tiến đọng mãi trong tâm hồn tác giả, đặc biệt là hình ảnh sông Mã và vùng rừng núi. Một nỗi nhớ vô hình, vô đầu vô cuối, nhưng luôn da diết như những vết cắn cồn cào.
Những danh lam thắng cảnh như “Sài Khao”, “Mường Lát”, “Mường Hịch”, “Pha Luông”... khiến ta cảm nhận sự nặng trĩu, khúc khuỷu, và hiểm trở của vùng núi cao. Chính những địa danh này là biểu tượng cho những chặng đường hành quân khó khăn trong vùng cao.
Đoạn đường dốc lên khúc khuỷu, với bề dày và độ sâu thăm thẳm, như là một bức tranh tượng trưng cho sự lạnh lẽo, heo hút, và cô đơn tại nơi núi cao, rừng sâu, nước độc mà những chiến sĩ đã hành quân qua.
Hình ảnh “súng ngửi trời, hoa về” là một biểu tượng tinh tế, ẩn dụ cho tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống của người lính trong bối cảnh khó khăn và gian khổ.
Sức mạnh bản năng của thiên nhiên dữ dội làm nổi bật sự hy sinh và gian khổ của những chiến sĩ, họ vượt qua mọi khó khăn, chờ đợi ngày chiến thắng.
Cụm từ ‘gục lên súng mũ, bỏ quên đời” không chỉ là một cách diễn đạt tinh tế mà còn thể hiện sự sẵn sàng hi sinh tuổi xuân vì tổ quốc. Chết trong tư thế chiến đấu là biểu tượng cho quyết tâm bảo vệ đất nước.
Đoạn thơ “chiều …..trêu người” thể hiện sự khủng khiếp của thiên nhiên, với sức mạnh dữ dội, nguy hiểm không ngừng tới con người.
Câu 3: Đoạn thơ thứ hai mở ra một thế giới khác với những vẻ đẹp của con người về thiên nhiên miền Tây, tạo nên hình ảnh đẹp hoàn toàn khác biệt so với đoạn thơ thứ nhất. Hãy phân tích để làm rõ vẻ đẹp đặc sắc ấy.
Trả lời:
Buổi tiệc văn nghệ đêm đậm hương quân sự. Có đủ bốn yếu tố tuyệt vời: Ánh sáng của 'đuốc hoa hội', âm nhạc của 'khèn nồng', diễn viên với vai trò 'em, nàng e ấp', và đám đông khán giả, những chiến sĩ Tây Tiến. Một thế giới nơi nghệ thuật và tình quân nhân hòa quyện, 'Viêng chăn' khác biệt với khung cảnh núi cao, không còn hy sinh, chỉ còn hào hoa của nghệ sĩ.
Khung cảnh sông nước dát vàng bằng thơ, chiều sương vuốt ve trên dòng sông như một bức tranh tiền sử hoang sơ với chiếc thuyền độc mộc. Một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, nơi thủy mặc khác biệt với vẻ đẹp hung dữ ở vùng núi cao.
Dáng đi trên thảm cỏ mộc, người và cảnh hòa quyện vào nhau. Hình ảnh ấy, khung cảnh ấy, không thể không 'thấy', không thể không 'nhớ'. Sự khác biệt với vẻ đẹp của em gái 'Mai Châu' ở vùng núi cao, nguyên sơ, hoang dại, làm say đắm lòng người.
Câu 4: Vẻ đẹp lãng mạn và đặc trưng của người lính Tây Tiến được nhấn mạnh trong đoạn thơ thứ ba. Hãy tả chi tiết về sự quyến rũ và tính cách mạnh mẽ của hình ảnh lính quân này.
Trả lời:
Hình ảnh của người lính, đẹp lãng mạn và bi tráng:
+ Với nét vẽ sắc nét: “Tây Tiến…không một sợi tóc” là kết quả của những trận sốt rét trong rừng, có thể là biểu hiện của tinh thần chiến đấu hoặc quyết định cạo trọc đầu để tiện lợi hơn trong chiến trận.
+ “Lính mặc áo xanh như lá cây”: có thể là chiến sĩ sống trong khó khăn khiến da trở nên xanh xao; hoặc họ sử dụng lá cây để che giấu, tránh bị phát hiện bởi kẻ địch.
+ “Bản lĩnh oai vệ”: thể hiện tinh thần quả cảm và uy nghiêm của đội ngũ quân đội
+ “Ánh mắt sáng ngời” : biểu hiện sự tức giận bùng nổ khi nghĩ đến đối thủ
+ Ước mơ về “Hà Nội đẹp lung linh trong giấc mộng”: là quê hương an lành, là khao khát trong tâm hồn, và là liên kết mang họ từ cõi chết trở về.
Câu 5: Ở đoạn kết, hình ảnh nhớ về Tây Tiến được miêu tả như thế nào? Tại sao nhà thơ viết rằng: “Tâm hồn trở về Sầm Nứa, chẳng muốn quay trở về xuôi” ?
Trả lời:
- Nỗi nhớ về Tây Tiến ở đoạn kết thể hiện sự hy sinh quả cảm và ấn tượng. Những con người quyết định đánh đổi cuộc sống của họ để bảo vệ đất đai quê hương.
- “ Tâm hồn trở về Sầm Nứa, không muốn quay trở lại nơi yên bình”: Sầm Nứa là một tỉnh thuộc đất nước bạn Lào. Tâm hồn quay về Sầm Nứa biểu hiện ý chí không quên nhiệm vụ quân sự ngay cả khi đã khuất phục. Đó là khoảnh khắc hy sinh, vĩnh viễn không thể quên. Linh hồn người lính liên kết với đất đai Tây Tiến, mãi không quên trách nhiệm dù đã hi sinh.
* Thực Hành:
Câu 1. Phong cách viết của Quang Dũng trong bài thơ, liệu có phải là hiện thực hay là lãng mạn? Hãy so sánh 'Tây Tiến' với bài thơ “Đồng Chí” của Chính Hữu để làm rõ vấn đề này?
Trả lời:
- Phong cách viết của Quang Dũng trong bài thơ nên được xem xét là phong cách lãng mạn. Đây là sự vươn lên trên thực tế (thường khắc nghiệt) để khám phá vẻ đẹp của lý tưởng.
- So sánh với phong cách mô tả thực tế trong bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu tại một số điểm:
+ Áo anh rách nát // Áo bào thay thế cho chiếc chăn anh trải trên đất.
+ Tôi với anh trải qua từng cơn lạnh buốt // Đoàn binh Tây Tiến không một sợi tóc.
+ Cơ thể run rẩy, trán đổ mồ hôi ướt nhẹ // Đội quân màu xanh như lá cây oai hùng.
+ Đêm lạnh, chung chăn trở thành tâm tri kỉ // Đêm mơ về Hà Nội, hương thơm kiều diễm.
Câu 2. Qua bài thơ, bạn tưởng tượng như thế nào về hình ảnh người lính Tây Tiến?
Trả lời:
Người lính Tây Tiến xuất hiện với vẻ đẹp kiêu hãnh và sức mạnh dữ dội đặc biệt. Bên dưới vẻ ngoại hình khiêm tốn là sức mạnh phi thường đầy quyết đoán.
Khám phá Bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Ngữ Văn 12 và phân tích sâu hơn về tác phẩm này để hiểu rõ hơn về nó.
Buzz
