Vitamin K, mặc dù không phổ biến, nhưng đóng vai trò quan trọng trong sự sống và sức khỏe của trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh.
Vitamin K thuộc nhóm các vitamin hòa tan trong chất béo, có cấu trúc đặc biệt quan trọng trong việc điều chỉnh đông máu và ngăn chặn sự băng huyết.
Việc thiếu hụt vitamin K có thể dẫn đến tình trạng xuất huyết nặng, đặc biệt là xuất huyết não - màng não (XHN - MN).
Ở Việt Nam và trên thế giới, tỷ lệ XHN - MN ở trẻ nhỏ vẫn cao, gây nên nhiều vấn đề sức khỏe và di chứng nặng nề, ảnh hưởng đến tới 40-50% trẻ.

Vitamin K đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ, đặc biệt trong việc hình thành các yếu tố đông máu và duy trì sự chắc khỏe của xương.
Hầu hết trẻ mới chào đời đều có ít vitamin K1, vì vitamin này không truyền qua tử cung, vi khuẩn ruột chưa phát triển, và sữa mẹ không cung cấp đủ. Điều này khiến trẻ sơ sinh thường thiếu vitamin K1, có nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Vitamin K đóng vai trò quan trọng trong quá trình đông máu, ngăn chặn chảy máu ở trẻ và hỗ trợ hấp thụ canxi, giúp xương bé phát triển chắc khỏe.
Trẻ sơ sinh thiếu hụt vitamin K dễ xuất huyết ở mũi, miệng, gốc rốn và thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Do đó, tất cả trẻ mới sinh cần tiêm phòng vitamin K, preferably trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh.
Thiếu hụt vitamin K có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, khiến gan bé bị viêm trong thời kỳ thai nghén, chức năng gan chưa hoàn thiện.
Các triệu chứng khi trẻ thiếu vitamin K
Thiếu hụt vitamin K thường xuất hiện ở trẻ mới sinh vào ngày thứ 3-5, vì vi khuẩn đường ruột chưa sản xuất đủ vitamin K, hoặc trẻ bị tắc đường mật, rối loạn tiêu hóa. Mọi trường hợp chảy máu cần kiểm tra thiếu vitamin K, đặc biệt trong ngày thứ 3-5 sau khi sinh.
Ngoài ra, khi thấy bé không chịu bú, hay khóc nhiều, khóc lạnh, nôn mửa, da xanh xao, nhợt nhạt, co giật, li bì hoặc hôn mê... đặc biệt là ở trẻ từ sơ sinh đến 2 tháng tuổi, cần chú ý đến nguy cơ xuất huyết não, có thể dẫn đến tử vong trong vòng hai, ba ngày đầu nếu không được điều trị kịp thời.
Tại sao trẻ lại thiếu vitamin K?
+ Trong giai đoạn thai nghén, một phần vitamin K được cung cấp thông qua việc truyền từ mẹ sang thai nhi qua tử cung, nhưng lượng này rất ít, không đáp ứng đúng nhu cầu sinh lý.
+ Sau khi chào đời, vì bé vẫn còn nhỏ và vi khuẩn đường ruột chưa đủ khả năng tổng hợp vitamin K, nên bé càng nhỏ thì nguy cơ thiếu vitamin K và mắc XHN – MN cao hơn bé lớn.
Ngoài ra, trẻ sơ sinh của các bà mẹ sử dụng các loại thuốc như Rifamycin, Isoniazid… hoặc các bé phải sử dụng kháng sinh sớm do nhiễm trùng và các bệnh lý đường tiêu hóa cũng có thể làm giảm tổng hợp vitamin K ở ruột.
Tiêm phòng vitamin K cho trẻ sau khi sinh
Mục đích của việc tiêm vitamin K1 là ngăn chặn bệnh XHN – MN do thiếu vitamin K, một căn bệnh thường xảy ra ở trẻ dưới 2 tháng tuổi do cơ thể bé chưa đủ khả năng tổng hợp vitamin K.
Bệnh XHN – MN ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể được dự phòng bằng cách tiêm một mũi vitamin K1 1mg hoặc vitamin K3 2mg ngay sau khi sinh, áp dụng cho tất cả trẻ mà không phân biệt thời điểm và tình trạng sức khỏe.
Hiện nay, mọi bệnh viện đều đề xuất tiêm phòng vitamin K1 ngay sau khi sinh cho tất cả trẻ mới chào đời.
Bổ sung vitamin K cho bà bầu vào những tháng cuối

Hãy tăng cường bổ sung vitamin K cho phụ nữ ngay từ thời kỳ mang thai, qua chế độ ăn đủ chất, đa dạng, với sự gia tăng trong ăn rau xanh như bắp cải, cải xoong, xà lách, dầu đậu nành, dầu hướng dương... Đồng thời, nên sử dụng vitamin K1 với liều lượng cụ thể là 1 viên 5mg trước khi sinh từ 2 đến 4 tuần và 1 viên 5mg trước khi sinh.
Việc bổ sung vitamin K1 cho bà mẹ sắp sinh giúp nâng cao hàm lượng vitamin K trong sữa mẹ, từ đó đề phòng nguy cơ xuất huyết não ở trẻ sơ sinh. Ngay cả khi mẹ đã được bổ sung vitamin K khi mang thai, việc tiêm một liều 1mg vitamin K1 cho trẻ sau khi sinh vẫn là cần thiết.
– Tổng kết chung -
