Chuỗi cung ứng xáo trộn đang làm thay đổi diện mạo ngành ô tô - Liệu các hãng truyền thống có thể theo kịp Tesla?

Rẽ hướng sang thị trường xe điện và cạnh tranh sòng phẳng với Tesla là thách thức lớn cho các hãng xe truyền thống.

Ngành công nghiệp ô tô là một ví dụ điển hình về tác động của công nghệ và xu hướng phi toàn cầu hóa. Lĩnh vực này đang trải qua một sự chuyển đổi mang tính bước ngoặt, từ động cơ đốt trong sang xe điện, và ô tô ngày nay giống như máy tính di động trên bánh xe, phụ thuộc nhiều vào công nghệ và hiệu suất xử lý.

Chiến lược 'toàn diện' của Tesla

Đại dịch COVID-19 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng toàn cầu trong ngành ô tô, đặc biệt là về chất bán dẫn. Khi các nhà sản xuất ô tô chuyển đổi sang điện khí hóa và vi tính hóa, họ phải trang bị lại chuỗi cung ứng để thích ứng với thực tế mới, khiến lĩnh vực này trải qua sự thay đổi lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Trong nửa thế kỷ qua, các công ty thường thuê các nhà sản xuất bên ngoài để tập trung vào thiết kế, quản lý chuỗi cung ứng và lắp ráp. Giờ đây, các hãng ô tô muốn kiểm soát tốt hơn chuỗi giá trị của mình, từ nguồn nguyên liệu pin EV đến phần mềm chạy trên xe và các cửa hàng phân phối. Họ đang cố gắng biến bộ phận EV của mình thành những startup công nghệ.

Làm mọi thứ tự mình là một ý tưởng vừa mới vừa cũ. Tesla thành công nhờ khả năng tự chủ này. Hệ thống của Tesla giống như 'hệ thống hoàn chỉnh' của Thung lũng Silicon, tương tác toàn diện mọi khía cạnh sản xuất. Elon Musk từng tuyên bố công ty của ông 'tích hợp theo chiều dọc' theo mọi tiêu chuẩn, không chỉ trong ngành ô tô.

Thực tế, CEO Elon Musk đã học hỏi nhiều từ những người tiền nhiệm. Huyền thoại Henry Ford từng khai thác tài nguyên từ đồn điền và lò luyện kim thuộc sở hữu công ty. Nhà máy River Rouge của Ford tại Detroit cũng chạy bằng than từ các mỏ của công ty.

Gần đây, Tesla có xu hướng thực hiện hoạt động tương tự Henry Ford. Công ty đã đạt được thỏa thuận với các công ty khai thác lithium và than chì, nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin. Tesla cũng ký hợp đồng với Vale của Brazil để mua niken và dự định mua trực tiếp phần lớn lithium, cobalt và niken từ các công ty khai thác khác.

Tesla sẽ sử dụng nguyên liệu trực tiếp tại nhà máy của mình. Công ty đã bắt đầu tự sản xuất pin từ năm 2017, hợp tác với Panasonic, và từ đó tiếp tục mở rộng khả năng tự sản xuất.

Ngoài pin, Tesla còn tự sản xuất các thành phần của hệ thống truyền động. CEO Dan Levy của Credit Suisse cho biết việc tự sản xuất giúp Tesla kiểm soát chi phí tốt hơn.

Dù tin đồn về việc Elon Musk mua nhà máy sản xuất chip của riêng mình đã lắng xuống, Tesla vẫn thiết kế chất bán dẫn riêng và có mối liên kết chặt chẽ hơn so với các hãng ô tô khác.

Tesla có mô hình bán hàng khác biệt, tập trung vào mở cửa hàng trực tiếp thay vì dựa vào hệ thống đại lý truyền thống như nhiều hãng xe khác.

Tham vọng theo kịp hoặc vượt qua 'ông lớn' Tesla

Với giá trị thị trường 724 tỷ đô la, gần bằng 9 hãng ô tô lớn nhất tiếp theo gộp lại, các hãng khác muốn cạnh tranh theo mô hình của Elon Musk. UBS cho biết hội nhập chỉ tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh trong môi trường chuỗi cung ứng cấu trúc chặt chẽ. CEO Ford Jim Farley gần đây tuyên bố: 'Tích hợp theo chiều dọc là yếu tố quan trọng nhất. Henry Ford đã đúng.'

Xu hướng gia công phần mềm hàng thập kỷ bởi các nhà cung cấp lớn như Bosch, Continental và Denso có thể bị đảo ngược, thay vào đó tập trung vào quản lý chuỗi cung ứng, tích hợp các phần riêng lẻ, thiết kế và tiếp thị.

Trong bối cảnh chuyển dịch sang điện khí hóa, các hãng ô tô đang hướng đến xe điện để giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc và Hàn Quốc. Họ hy vọng phá vỡ sự kiểm soát của Trung Quốc và Hàn Quốc trong sản xuất pin, đưa sản xuất gần quê nhà hơn để kiểm soát chi phí và đảm bảo nguồn cung.

Volkswagen là ví dụ điển hình. Nhà sản xuất ô tô hàng đầu thế giới đã đầu tư 2,1 tỷ USD vào một nhà máy ở Đức và dự kiến xây thêm 6 nhà máy khác trên khắp châu Âu vào năm 2030.

Volkswagen cũng là một ví dụ khác về việc tự phát triển phần mềm, tương tự như cách Tesla đã làm. Ông Herbert Diess chia sẻ: “Thị trường luôn hướng về tương lai. Tesla đang dẫn đầu trong lĩnh vực xe điện và được coi là hãng ô tô 'kỹ thuật số' nhất, có nhiều lợi thế. Mục tiêu của chúng tôi là bắt kịp và có thể vượt qua Tesla vào năm 2025 về doanh số bán hàng”.

Không một ông chủ ô tô nào có thể sánh ngang Elon Musk trong việc chuyển sang sản xuất chip. Nhưng việc sản xuất 7,7 triệu chiếc xe bị mất năm ngoái do thiếu hụt chất bán dẫn toàn cầu đã thúc đẩy ngành ô tô tăng cường hợp tác chặt chẽ hơn với các nhà thiết kế chip như Qualcomm và Nvidia. Các công ty ô tô cũng sử dụng chuyên gia chip để cải thiện thông số kỹ thuật và trở thành 'người mua thông minh hơn'.

Việc tái cấu trúc chuỗi giá trị đòi hỏi thời gian và chi phí lớn, đi kèm rủi ro thất bại. Đối với nhà cung cấp, điều này có thể đồng nghĩa với việc kinh doanh ít hơn, vì tích hợp dọc khiến họ tập trung ít hơn vào sản xuất xe - một triển vọng được phản ánh qua sự giảm giá cổ phiếu của một số công ty, bao gồm cả những công ty lớn như Continental trong vài năm qua.

Việc chuyển sang thị trường xe điện và cạnh tranh trực tiếp với Tesla là thách thức lớn cho các hãng xe truyền thống. Điều này gây áp lực lên các nhà sản xuất trong việc phân bổ nguồn lực và kỹ năng mà không làm người lao động và nhà đầu tư bất mãn.