Chuyện 10 năm: Một thập kỷ đầy khủng hoảng về khí hậu, nhưng con người đã không làm được gì

Thập kỷ 2010 là thời kỳ mà con người nhận thức rõ về vấn đề biến đổi khí hậu nhất. Nhưng chúng ta đã làm được gì? Hoàn toàn không!

Thập niên 2010 là thời điểm mà con người nhận thức rõ về vấn đề 'biến đổi khí hậu' nhất. Cụm từ này đã từng bước trở thành 'khủng hoảng khí hậu', sau đó là 'tình trạng khí hậu khẩn cấp', nhằm nhấn mạnh sự nghiêm trọng và những hậu quả có thể xảy ra do Trái đất đang ngày càng nóng lên.

Con người nhận thức điều này, và điều đó đã đi kèm với những hành động mạnh mẽ. Năm 2015, nhiều quốc gia đã cùng nhau ký kết Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, với mục tiêu giảm nhiệt độ trung bình toàn cầu xuống dưới 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

'Các quốc gia đã đưa ra một quyết định lịch sử chung,' - Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc khi đó là Ban Ki-moon đã nói. 'Họ quyết định cùng nhau làm việc để giải quyết một trong những thách thức lớn nhất của thế giới ngày nay.'

Nhưng những lời nói đó, dễ hơn làm. Nhìn lại thập kỷ qua, có thể thấy rằng mọi thứ không hề diễn ra theo ý.

Sau tất cả, con người đã không làm được gì cả

Trong tháng 6/2017, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris được ký kết năm 2015. Năm 2018, khi tổng thống Brazil Jair Bolsonaro tuyên thệ nhậm chức, việc phá rừng Amazon bắt đầu gia tăng không kiểm soát. Và hiện tại, Úc đang có một thủ tướng ủng hộ năng lượng hóa thạch, từng ôm một cục than và kêu gọi 'Đừng sợ!'. Trong khi đó, Trung Quốc - một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất, vẫn hoạt động nhà máy nhiệt than hết công suất.

Theo thống kê từ Climate Action Tracker, chỉ có 2 quốc gia là Morocco (Ma-rốc) và Gambia đang thực hiện chính sách nhằm đạt được mục tiêu đã cam kết trong Hiệp định Paris. Nói cách khác, suốt thập kỷ qua, chúng ta đã thất bại trước biến đổi khí hậu, khiến Trái đất phải đối diện với vô số kỷ lục đáng lo ngại: từ cháy rừng đến những ngày nắng nóng kỷ lục.

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, hãy xem biểu đồ dưới đây từ Climate Interactive - một tổ chức phi lợi nhuận sử dụng hệ thống mô phỏng ảnh hưởng của các lựa chọn của con người hiện nay.

Đây là năm 2010. Cột bên trái là lượng CO2 phát thải, trục dưới là số năm

Đây là năm 2020 - chúng ta đã không thể giảm lượng CO2 trong 10 năm qua, mặc dù đã ý thức được điều đó

Nếu không làm gì, cuối thế kỷ 21 sẽ có thể tăng nhiệt độ ít nhất 4,1 độ C

Nếu chúng ta thực hiện cam kết hiện tại, kết quả sẽ rất nhỏ: nhiệt độ tăng 3,4 độ C, đưa tương lai vào tình trạng khó khăn.

Để giữ nhiệt độ tăng dưới 1,5 độ C, chúng ta phải bắt đầu cắt giảm 4,5% lượng khí thải từ 10 năm trước.

Không dễ dàng khi bắt đầu ngay bây giờ và muốn đạt được mục tiêu. Thế giới phải giảm ít nhất 8% lượng khí carbon thải ra mỗi năm.

Nếu trì hoãn đến năm 2030, mục tiêu đó sẽ trở nên không thể. Chúng ta sẽ phải giảm 10% lượng khí thải mỗi năm và loại bỏ CO2 từ năm 2060.

Nhìn vào biểu đồ, rất ít chuyên gia tin vào kế hoạch cắt giảm 8% lượng CO2 vào năm 2030 là khả thi. 'Việc ngăn chặn tăng 1,5 độ C trở nên không thể,' - báo cáo của LHQ năm 2019 đã nói.

'Lý thuyết, chúng ta có thể đạt được. Nhưng càng chần chừ, càng khó khăn,' - Lori Siegel từ Climate Interactive nói.

Việc loại bỏ CO2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố: trồng rừng và công nghệ. Nhưng cả hai hiện chưa đủ hiệu quả trên quy mô cần thiết.

Cần lưu ý rằng ngay cả khi đạt được mục tiêu giảm nhiệt độ xuống 1,5 độ C, tình hình vẫn không tốt. Ở mức đó, có thể mất đi 70% rạn san hô. Và nếu nhiệt độ tăng lên 2 độ C, chúng ta sẽ mất hết rạn san hô.

'Mỗi gigaton khí thải giảm đi đều quan trọng,' - Katharine Hayhoe, chuyên gia khí hậu tại ĐH Công nghệ Texas nói. 'Cắt giảm nhanh chóng, hiệu ứng tích cực sẽ đến sớm.'

Theo thống kê, việc sử dụng năng lượng để vận hành nền kinh tế thế giới là nguyên nhân lớn khiến Trái đất nóng lên. Theo Hayhoe, việc chuyển từ than đá, khí tự nhiên... sang năng lượng từ Mặt trời, gió, hạt nhân... là giải pháp hiệu quả.

Tiếp theo là vấn đề về nông nghiệp. Phải sử dụng đất một cách hiệu quả hơn, giảm lãng phí, đặc biệt là thực phẩm. Không chỉ là về CO2, mà còn về khí methane do ngành chăn nuôi thải ra - loại khí nhà kính nguy hiểm hơn carbonic nhiều lần.

Nguyên nhân thứ 3 là giao thông - nơi tiêu thụ nhiều nhiên liệu hóa thạch nhất.

Chúng ta cần hành động ngay bây giờ!

Không ai có khả năng thay đổi nền kinh tế toàn cầu một mình. Nhưng có điều gì chúng ta có thể làm không? Đầu tiên, hãy nhìn vào một số con số!

Ngày nay, khoảng 2% tổng lượng khí nhà kính trên thế giới đến từ các chuyến bay. Trong vòng 5 năm tính đến năm 2018, lượng khí nhà kính từ loại hình này tăng 32%.

Mọi người đều cần di chuyển. Việc từ bỏ một chuyến du lịch ít khi giúp Trái đất. Nhưng nếu bạn thường xuyên di chuyển, hãy xem xét giảm bớt. Chỉ có 12% người Mỹ tạo ra 68% số lần bay nước này. Với số liệu đó, khí CO2 từ máy bay đã vượt qua cả ô tô và các phương tiện khác.

Tiếp theo là một vấn đề kỳ lạ: thịt bò. Rất nhiều chuyên gia cho rằng thịt bò ảnh hưởng lớn nhất đến khí hậu. Chăn nuôi bò cần lượng đất lớn và sinh ra nhiều khí methane. Mỗi 50g protein từ thịt bò tạo ra khoảng 17,7kg CO2, trong khi gà và đậu nành chỉ là 2,9kg và 0,4kg.

Theo UN, 6% tổng lượng khí nhà kính trên thế giới do thịt bò gây ra. Tại Mỹ, lượng tiêu thụ thịt bò vẫn cao gấp 4 lần so với trung bình thế giới. Vì vậy, giảm lượng tiêu thụ thịt bò là cách giảm khí nhà kính, mặc dù khó khăn.

Cuối cùng, chống lại khủng hoảng khí hậu không phải là trách nhiệm của từng cá nhân. Các quốc gia, các nhà lập pháp cần phải đưa ra giải pháp ngay bây giờ, tránh muộn màng.

Tham khảo: Khoa học Sôi động