Buzz
Bitcoin là mạng lưới Proof of Work* ra đời vào ngày 3 tháng 1 năm 2009 khi Satoshi Nakamoto khai thác khối đầu tiên, khai sinh ra loại tiền điện tử đầu tiên. Kể từ đó, một số địa chỉ ví đã tích lũy được phần lớn nguồn cung.
Theo Blockchain Council, hơn 19,71 triệu Bitcoin đã được thợ đào nhận dưới dạng phần thưởng khối. Sách trắng của Nakamoto nêu rõ rằng chỉ có 21 triệu Bitcoin, đồng nghĩa với việc phần lớn Bitcoin đã lưu hành.
Dữ liệu từ BitInfoCharts cho thấy khoảng 1,86% địa chỉ ví (hơn 1 triệu ví) đang nắm giữ hơn 90% tổng số BTC hiện hành. Những cá nhân hoặc tổ chức sở hữu số lượng lớn tiền điện tử này được gọi là cá voi.
Danh sách các cá nhân nắm giữ lượng Bitcoin lớn | Nguồn: BitInfoCharts
CEO Caroline Bowler của sàn giao dịch Úc BTC Markets cho rằng việc tập trung quyền sở hữu BTC vào một số ít địa chỉ có thể mang lại cả cơ hội và thách thức.
“Một mặt, điều này gây lo ngại về khả năng thao túng thị trường, tập trung hóa và giảm thanh khoản. Mặt khác, nó mang đến cho những người nắm giữ lớn sức ảnh hưởng đáng kể, lợi thế chiến lược và những cơ hội độc quyền”.
Theo Bowler, sự tập trung tiền điện tử trong hệ sinh thái BTC nhấn mạnh sự cần thiết của các nỗ lực liên tục nhằm thúc đẩy phân quyền và tăng cường sự ổn định của thị trường để giảm thiểu rủi ro từ sự phân phối tài sản không đều.
Sách trắng ban đầu của BTC do Nakamoto viết đã đề xuất một hệ thống phi tập trung cho các giao dịch ngang hàng mà không cần qua tổ chức tài chính hay trung gian. Mục tiêu của người sáng lập ẩn danh Bitcoin là đưa quyền kiểm soát tài chính trở lại tay người dân.
Theo thống kê từ Exploding Topics, có hơn 46 triệu ví BTC có giá trị ít nhất 1 đô la. Chỉ có chưa đến một nửa trong số đó chứa tiền điện tử có giá trị trên 100 đô la.
Số dư trong ví Bitcoin | Nguồn: Exploding Topics
Dữ liệu từ BitInfoCharts chỉ ra rằng chỉ có 4 ví chứa từ 100.000 đến 1 triệu BTC, tổng cộng là 688.681 BTC. 100 chủ sở hữu lớn nhất tiếp theo nắm giữ tổng cộng 2.464.633 BTC, chiếm khoảng 15,98% tổng nguồn cung.
Bowler dự đoán rằng nếu một nhóm nhỏ cá voi nắm giữ toàn bộ nguồn cung BTC, điều đó sẽ thay đổi toàn bộ hệ sinh thái.
“Việc tập trung toàn bộ Bitcoin vào một số địa chỉ sẽ làm thay đổi hoàn toàn động lực của hệ sinh thái Bitcoin. Nó sẽ tập trung quyền kiểm soát, làm suy yếu các nguyên tắc phân cấp cốt lõi, và có khả năng dẫn đến thao túng thị trường, mất niềm tin và tăng cường giám sát pháp lý”.
Bowler nhấn mạnh rằng những người nắm giữ lớn này có thể có quyền lực chưa từng có đối với mạng BTC và tương lai của nó. Cô cho rằng tình huống này có thể làm tổn hại danh tiếng của BTC và thúc đẩy người dùng tìm đến các lựa chọn thay thế phi tập trung hơn.
“Nếu toàn bộ Bitcoin thuộc về một nhóm nhỏ, có khả năng sự quan tâm và phát triển trong mạng lưới sẽ giảm. Mục tiêu của Bitcoin là trở thành phương tiện giao dịch phổ quát cho mọi người. Nếu mất đi tính phổ quát này, có thể sẽ xuất hiện một giải pháp thay thế”.
Kiểm soát thị trường mạnh mẽ nhưng hạn chế
Phillip Lord, chủ tịch ứng dụng thanh toán tiền điện tử Oobit, cho rằng nếu một nhóm nhỏ địa chỉ sở hữu phần lớn BTC, các cá voi lớn sẽ có quyền kiểm soát thị trường lớn hơn, nhưng họ vẫn không thể thay đổi mạng lưới hay giao thức của Bitcoin.
“Sự tập trung hóa có thể ảnh hưởng đến thị trường khi các địa chỉ này thực hiện các giao dịch lớn, tác động đến giá Bitcoin. Tuy nhiên, việc nắm giữ một lượng lớn Bitcoin không đồng nghĩa với việc có quyền kiểm soát trực tiếp giao thức hoặc khả năng thay đổi mã code”.
Các cá voi đã có ảnh hưởng lớn đến động lực thị trường BTC, với khối lượng nắm giữ khổng lồ mang lại cho họ quyền lực để điều chỉnh cung và cầu. Do đó, các trader và những người tham gia thị trường khác thường theo dõi sát sao các động thái của cá voi.
Khi các cá voi tăng lượng BTC dự trữ, giá thường có xu hướng tăng lên, trong khi việc bán bớt một phần Bitcoin của họ có thể khiến giá giảm.
Nguồn: CryptoQuant/Crypto India
Lord cho biết có sự khác biệt giữa BTC dưới dạng tiền điện tử và mạng Bitcoin, đóng vai trò là cơ sở hạ tầng phi tập trung của hệ sinh thái.
Mặc dù cá nhân có thể sở hữu BTC như là token, mạng Bitcoin hoạt động dựa trên các nguyên tắc kiến trúc phi tập trung.
Lord nhận định rằng giao thức hoặc code có thể được thay đổi, nhưng cần có một quy trình đồng thuận phi tập trung, không bị kiểm soát bởi những người nắm giữ phần lớn BTC. Các thay đổi được đề xuất thông qua Bitcoin Improvement Proposals (BIP), sau đó được cộng đồng thảo luận và đánh giá.
“Để thực hiện bất kỳ thay đổi nào, cần có sự ủng hộ rộng rãi từ các thợ đào, nhà phát triển và nhà vận hành node. Khi đã đạt được sự đồng thuận đủ lớn, những thay đổi sẽ được tích hợp vào phiên bản mới của phần mềm Bitcoin mà người dùng có thể lựa chọn áp dụng. Nếu phần lớn người dùng chấp nhận phiên bản mới, những thay đổi đó sẽ trở thành một phần của giao thức Bitcoin”.
Mô hình quản trị dựa trên sự đồng thuận của cộng đồng
Jonathan Hargreaves, giám đốc phát triển kinh doanh toàn cầu tại hệ sinh thái Web3 Elastos, nơi đã phát triển giải pháp Bitcoin layer 2, nhận xét rằng việc tập trung tài sản trong 1% ví lớn nhất là một vấn đề kinh tế toàn cầu quan trọng.
Theo dữ liệu từ tổ chức phi lợi nhuận Oxfam International tại Vương quốc Anh, 81 tỷ phú sở hữu tài sản nhiều hơn 50% dân số thế giới cộng lại.
Nếu BTC tiếp tục phát triển theo hướng này, Hargreaves cho rằng “sự tập trung hóa có thể xảy ra”. Điều đó có thể thay đổi “các nguyên tắc cơ bản của Bitcoin”, nhằm tái định hình cam kết xã hội theo hướng đồng thuận toàn cầu.
Tuy nhiên, ông cho rằng số lượng BTC không mang lại quyền kiểm soát mạng lưới và lợi ích duy nhất là sự giàu có. Hargreaves nói rằng:
“Bitcoin và các loại tiền tệ phi tập trung ban đầu hứa hẹn sẽ có sự tham gia rộng rãi hơn, nhưng mục tiêu này đã không thành công như mong đợi. Tuy nhiên, mô hình quản trị của Bitcoin không cho phép holder thay đổi các cơ chế cốt lõi. Những nguyên tắc như giới hạn 21 triệu coin và tính không lạm phát là bất biến, do đó lợi ích của 1% này chỉ dừng lại ở việc tạo ra của cải”.
Một số yếu tố như mã BTC đã được thay đổi hoặc loại bỏ trước đây. Chẳng hạn, Operation Concatenate (OP_CAT), một opcode cho phép kết hợp hai bộ dữ liệu thành một tập lệnh giao dịch duy nhất, đã bị Nakamoto vô hiệu hóa vào năm 2010 vì lo ngại về bảo mật.
Hargreaves cho biết mô hình quản trị dựa trên sự đồng thuận của cộng đồng, bao gồm các nhà phát triển, nhà vận hành node, thợ đào, nhóm phát triển cốt lõi và kỹ thuật viên, tương tự như các dự án nguồn mở thông thường.
“Việc tập trung quyền sở hữu không nhất thiết là mối đe dọa trực tiếp, nhưng việc tập trung vốn có thể dần dần làm suy yếu những nguyên tắc này. Tuy nhiên, các thành viên trong cộng đồng, bao gồm cả Nakamoto, có khả năng sẽ chống lại các nỗ lực gây ảnh hưởng hoặc mua chuộc sự đồng thuận. Vì vậy, tôi không coi việc sở hữu 100% BTC là một mối đe dọa mà là một nỗ lực mua lại mạng Bitcoin”.
Không có gì ngăn cản cá voi nắm giữ tất cả Bitcoin
Sasha Ivanov, nhà sáng lập hệ sinh thái Waves Tech, cho biết ở thời điểm này, không có cơ chế nào đảm bảo “phân phối công bằng và ngăn chặn phân phối tài sản theo nguyên tắc Pareto truyền thống”, nghĩa là những người nắm giữ lớn nhất có thể sở hữu toàn bộ BTC.
Anh nhận định rằng các địa chỉ cá voi sở hữu lượng lớn tài sản có thể mang lại lợi ích vật chất cho họ, vì họ có khả năng kiểm soát giá gián tiếp và tham gia vào việc thao túng thị trường.
“Những holder lớn có đủ nguồn lực tài chính để định hướng sự phát triển theo cách họ muốn. Điều này có thể dẫn đến sự tập trung hóa hoàn toàn của Bitcoin, vì cộng đồng sẽ thiếu nguồn lực để chống lại các động lực tài chính và sẽ bị chi phối bởi tầm nhìn của một nhóm những người nắm giữ giàu có”.
*Proof of Work (PoW) là một cơ chế đồng thuận trên blockchain giúp đảm bảo tính chính xác của việc xác thực thông tin trên mạng thông qua việc thưởng cho các thợ đào khi họ cung cấp sức mạnh tính toán cho toàn hệ thống. Cơ chế này được thiết kế để ngăn chặn chi tiêu hai lần trong các hệ thống thanh toán kỹ thuật số, thường được gọi là thuật toán đồng thuận, vì nó yêu cầu sự đồng thuận của nhiều bên mà không cần phải tin tưởng lẫn nhau.
Tham gia Telegram: https://t.me/Mytourvn
Theo Cointelegraph
