Chuyên gia chia sẻ cách cung cấp dinh dưỡng cho trẻ bị thiếu máu

1. Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng thiếu máu ở trẻ?

Trước khi tìm hiểu cách bổ sung dinh dưỡng cho trẻ bị thiếu máu, các bậc phụ huynh cần nắm rõ nguyên nhân gây ra tình trạng này. Thiếu máu là tình trạng giảm lượng huyết sắc tố - một loại protein chứa sắt trong tế bào hồng cầu (Hb) trên mỗi đơn vị thể tích máu. Thiếu sắt làm Hb không thể vận chuyển oxy, dẫn đến thiếu máu và giảm chức năng của các cơ quan.

Thiếu máu ở trẻ gây chậm phát triển về thể chất và trí tuệ

Tùy theo mức độ thiếu máu, các cơ quan của trẻ có thể bị ảnh hưởng ít hay nhiều, thậm chí đe dọa tính mạng. Để xác định trẻ có bị thiếu máu hay không, cần dựa vào kết quả xét nghiệm máu: Hb dưới 100 g/l đối với trẻ 6 tháng - 6 tuổi, hoặc dưới 120 g/l đối với trẻ 7 - 14 tuổi.

Thiếu máu có nhiều nguyên nhân, phần lớn có thể khắc phục và giảm tình trạng bệnh qua chế độ dinh dưỡng hợp lý và điều trị nguyên nhân gốc. Các nguyên nhân chính bao gồm:

1.1. Thiếu máu do giảm sinh

Giảm sinh tức là thiếu các yếu tố tạo máu như sắt, acid folic, vitamin B12, protein, cũng như suy tủy xương. Những nguyên nhân này khiến tế bào máu được tạo ra ít hơn nhu cầu cơ thể, ảnh hưởng đến các cơ quan và làm trẻ chậm phát triển về thể chất.

Thiếu máu ở trẻ có thể xuất phát từ các bệnh lý về máu hoặc tủy xương

1.2. Thiếu máu do các bệnh lý

Những bệnh lý thường gây ra tình trạng thiếu máu gồm: bệnh màng hồng cầu, bệnh huyết cầu tố, tan máu tự miễn,…

1.3. Thiếu máu do mất máu

Trẻ mất máu nhiều cũng có thể dẫn đến thiếu máu từ nhẹ đến nặng, với nguyên nhân thường gặp như: xuất huyết tiêu hóa, vỡ tĩnh mạch thực quản, chấn thương, sa trực tràng, loét dạ dày tá tràng, nhiễm giun móc,…

Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu thiếu máu, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân chính xác và kết hợp điều trị cùng việc bổ sung dinh dưỡng để cải thiện tình trạng thiếu máu.

2. Bổ sung dinh dưỡng cho trẻ thiếu máu một cách khoa học

Vậy trẻ bị thiếu máu nên bổ sung dinh dưỡng như thế nào, những thực phẩm nào giúp trẻ tạo máu tốt hơn? Đối với trẻ đang bú mẹ, các chuyên gia khuyên nên cho trẻ bú nhiều hơn để cung cấp nguồn dinh dưỡng lớn, hỗ trợ quá trình tạo máu tốt hơn. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, giúp trẻ tạo máu và phát triển toàn diện.

Trẻ sơ sinh cần được bú sữa mẹ đủ để phát triển và tạo đủ máu cho cơ thể

Đối với trẻ đã bắt đầu ăn dặm hoặc lớn hơn với chế độ ăn đa dạng, nên chọn các loại thực phẩm bổ sung dinh dưỡng cần thiết để tạo máu, kích thích sản xuất máu tốt hơn để ngăn chặn tình trạng thiếu máu, bao gồm:

2.1. Các loại thịt đỏ

Thịt đỏ đứng đầu trong danh sách thực phẩm tốt cho trẻ thiếu máu, chúng chứa nhiều protein và sắt. Nên cho trẻ ăn thịt đỏ từ 3 - 4 bữa mỗi tuần, có thể chế biến thành các món ngon để trẻ thích thú như:

• Tạo hình thịt thành những hình thù đáng yêu để kích thích trẻ ăn cùng với bánh mì trắng trong bữa sáng.

• Xay nhỏ thịt để làm cháo hoặc các món khác để trẻ cảm thấy hứng thú hơn.

2.2. Socola

Socola là một loại đồ ngọt được nhiều trẻ yêu thích, nó chứa nhiều chất chống oxi hóa và đặc biệt cung cấp một lượng lớn sắt cho cơ thể. Khi trẻ ăn khoảng 95g socola, cơ thể sẽ được cung cấp khoảng 7 mg sắt, giúp quá trình tạo máu diễn ra tốt hơn và khắc phục tình trạng thiếu máu ở trẻ.

Tuy nhiên, hầu hết trẻ nhỏ không thích vị đắng của socola đen, vì vậy mẹ có thể chế biến socola thành dạng socola tan chảy, kết hợp với bơ đậu phộng, đường và sữa để trẻ dễ ăn hơn.

2.3. Ngũ cốc sáng

Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại ngũ cốc sáng dành cho trẻ nhỏ, chúng chứa hàm lượng sắt tương đối cao giúp bổ sung sắt cho quá trình tạo máu của trẻ. Cha mẹ có thể lựa chọn các loại ngũ cốc này cho trẻ, nhưng cần chú ý tránh sử dụng ngũ cốc dành cho người lớn để tránh tình trạng thừa sắt cho trẻ.

Ngũ cốc sáng cung cấp nhiều sắt và dinh dưỡng cho quá trình tạo máu

Nên cho trẻ sử dụng ngũ cốc sáng với lượng vừa đủ, tránh lạm dụng để trẻ không nạp quá nhiều muối, đường hoặc các chất không tốt.

2.4. Gan lợn

Gan lợn có thể chế biến thành món ăn cho trẻ, cung cấp nhiều vitamin A, B, D và nhiều khoáng chất tốt giúp trẻ khỏe mạnh, phòng ngừa tình trạng thiếu máu.

2.5. Hải sản

Hải sản nói chung rất tốt cho trẻ bị thiếu máu vì chúng giàu sắt và vitamin. Khi trẻ bị thiếu máu hoặc có nguy cơ, nên cho trẻ ăn đa dạng các loại hải sản như tôm, cua, cá, nghêu, sò, hến, trai,…

2.6. Rau củ quả tươi và trái cây

Không thể bỏ qua các loại rau củ quả tươi xanh giàu dinh dưỡng trong chế độ ăn của trẻ bị thiếu máu. Đặc biệt, một số loại rau cung cấp nhiều sắt giúp trẻ thiếu máu sản xuất sắt tốt hơn như rau ngót, súp lơ xanh, bí ngô, cải bó xôi, cải xoăn, khoai tây, các loại đậu đỗ,…

Ngoài ra, một số loại trái cây tốt cho trẻ bị thiếu máu bao gồm: nho, đu đủ, chuối, mận, dưa hấu,…

2.7. Vitamin C

Vitamin C không trực tiếp tham gia vào quá trình tạo máu nhưng giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn, do đó nên ăn thực phẩm giàu Vitamin C cùng với thực phẩm giàu sắt để cơ thể hấp thụ tốt nhất các dinh dưỡng này.

3. Cách phòng ngừa thiếu máu ở trẻ

Bên cạnh việc duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ hàng ngày, cha mẹ cần lưu ý một số biện pháp sau để tránh thiếu máu và thiếu sắt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

3.1. Uống viên sắt

Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ sinh non nên được khuyến cáo bổ sung viên sắt theo chỉ định của bác sĩ để ngừa thiếu máu.

3.2. Cho trẻ bú sữa sớm và kéo dài

Đây là biện pháp tốt nhất giúp trẻ sơ sinh có đủ dinh dưỡng để phát triển cũng như tạo máu.

3.3. Phòng ngừa và điều trị giun sán

Nhiễm giun sán là một nguyên nhân gây mất máu và thiếu máu ở trẻ, do đó cần chú ý đến vệ sinh môi trường, thực phẩm, và thức uống để tránh trẻ bị nhiễm giun. Hơn nữa, việc tẩy giun định kỳ cho trẻ cũng rất quan trọng theo hướng dẫn của chuyên gia.