Cloroform

Cloroform, còn được biết đến với tên gọi trichloromethan và methyl trichloride, là một hợp chất hóa học thuộc nhóm trihalomethan với công thức CHCl₃. Nó không cháy trong không khí trừ khi kết hợp với các chất dễ cháy khác. Cloroform được sử dụng chủ yếu như một chất phản ứng và dung môi, đồng thời cũng là một chất độc hại đối với môi trường.

Lịch sử

Vào tháng 7 năm 1831, nhà vật lý Samuel Guthrie từ Mỹ và sau đó các nhà hóa học Eugène Soubeiran từ Pháp và Justus von Liebig từ Đức đã phát hiện ra cloroform một cách độc lập. Họ đều phát hiện ra cloroform qua phản ứng haloform. Soubeiran đã dùng bột tẩy chlor (calci hypochlorit) phản ứng với aceton (2-propanon) và ethanol để sản xuất cloroform. Đến năm 1834, Jean-Baptiste Dumas đã đặt tên và nghiên cứu về hóa học của cloroform.

Vào năm 1847, bác sĩ sản khoa James Young Simpson tại Edinburgh đã lần đầu tiên sử dụng cloroform như một chất gây mê chính trong quá trình sinh đẻ. Sau đó, cloroform được sử dụng rộng rãi trong các cuộc phẫu thuật ở châu Âu. Vào đầu thế kỷ 20, ở Hoa Kỳ, cloroform đã thay thế ether như một chất gây mê. Tuy nhiên, việc sử dụng cloroform đã nhanh chóng bị cấm do tính độc hại của nó, đặc biệt là khả năng gây ra chứng loạn nhịp tim nguy hiểm.

Quá trình điều chế

Trong ngành công nghiệp, chloroform được sản xuất bằng cách đốt nóng hỗn hợp chlor và chloromethan hoặc methan. Ở nhiệt độ từ 400-500 °C, phản ứng halogen hóa gốc tự do xảy ra, biến methan hoặc chloromethan dần dần thành các hợp chất chlor hóa.

CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl

CH₃Cl + Cl₂ → CH₂Cl₂ + HCl

CH₂Cl₂ + Cl₂ → CHCl₃ + HCl

Tiếp tục quá trình chlor hóa, chloroform sẽ chuyển thành CCl₄:

CHCl₃ + Cl₂ → CCl₄ + HCl

Hỗn hợp sản phẩm sau khi phản ứng bao gồm bốn chất: chloromethan, dichloromethan, chloroform (trichloromethan) và cacbon tetrachloride, được tách ra thông qua quá trình chưng cất.

Ứng dụng

Ngày nay, chloroform chủ yếu được dùng để tổng hợp chất làm lạnh R-22 cho máy điều hòa không khí. Tuy nhiên, vì R-22 gây giảm ozone nên chloroform gần như không còn được sử dụng cho mục đích này.

Từ giữa thế kỷ 18, chloroform chủ yếu được dùng làm chất gây mê. Hơi chloroform ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của bệnh nhân, gây chóng mặt, mỏi mệt và ngất, giúp bác sĩ thực hiện phẫu thuật.

Chloroform là một dung môi phổ biến nhờ tính chất trơ, khả năng hòa tan hầu hết các chất lỏng hữu cơ và dễ bay hơi. Trong ngành dược phẩm, chloroform được dùng làm dung môi trong việc sản xuất thuốc nhuộm và thuốc trừ sâu. Chloroform chứa deuteri (hydro nặng), CDCl₃, là dung môi được ưa chuộng trong phương pháp đo phổ cộng hưởng từ hạt nhân.

• Haloalkan
• Halomethan
• Chloromethan
• Dichloromethan
• Carbon tetrachloride (Tetrachloromethan)
• Fluoroform
• Bromoform
• Iodoform

Ghi chú

Tài liệu tham khảo

• Lịch sử của chloroform (tiếng Anh)
• Dữ liệu về chloroform và trichloromethan từ Cơ quan Kiểm soát ô nhiễm Hoa Kỳ Lưu trữ ngày 2006-03-02 tại Wayback Machine (tiếng Anh)