Buzz
Sự kiện “Công bố kết quả giải Sách Hay năm 2016” diễn ra từ 8:30 đến 12:00 sáng hôm nay, ngày 18/09/2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài các hạng mục thường niên từ những năm trước như: Nghiên cứu, Văn học, Giáo dục, Thiếu nhi, Quản trị, Kinh tế và Phát hiện mới, “Sách cho người trẻ” với chủ đề “Tôi đi tìm tôi” là hạng mục mới được xem xét giải thưởng lần đầu tiên. Mặc dù mới xuất hiện lần đầu tiên, nhưng hạng mục này đã nhận được sự quan tâm tích cực từ cộng đồng. Mytour (Read Station), Kafka Bookstore, Bookaholic, Sachhay.org và Booknest là 5 đơn vị được chọn làm Ban cộng đồng bình chọn giải thưởng “Sách cho giới trẻ”
Có 6 tác phẩm (1 sách viết và 5 sách dịch) đã nhận Giải thưởng Sách Hay trong hạng mục “Sách cho người trẻ” năm 2016, bao gồm:
1. Tựa sách đứng đầu:
Đứa con dịch thuật: Walden - cuộc sống một mình giữa rừng (Henry David Thoreau)
Người dịch: Hiếu Tân
Nhà xuất bản: NXB Tri thức
2. Tựa sách giành hạng nhì:
Đứa con dịch thuật: Bắt trẻ con xanh (Jerome David Salinger)
Người dịch: Phùng Khánh
Nhà xuất bản: NXB Văn học & Nhã Nam
3. Các tựa sách đạt hạng ba:
Đứa con dịch thuật: Cuộc cách mạng của một cọng rơm (Masanobu Fukuoka)
Người dịch: Nhóm Xanhshop
Nhà xuất bản: NXB Tổng hợp TP.HCM
Đứa con dịch thuật: Khuyến học (Fukuzawa Yukichi)
Người dịch: Phạm Hữu Lợi
Nhà xuất bản: NXB Thế Giới & Nhã Nam
Đứa con dịch thuật: Tinh thần tự lực: Những ví dụ về phẩm hạnh và lòng kiên trì (Samuel Smiles)
Người dịch: Phạm Viêm Phương & Thư Trung
Nhà xuất bản: Ban Tu Thư Đại học Hoa Sen, NXB Hồng Đức & Phương Nam
Tác phẩm: Tôi tự học
Tác giả: Thu Giang - Nguyễn Duy Cần
Nhà xuất bản: NXB Trẻ
Một số điều về những tác phẩm đoạt giải
- Đứng đầu trong danh sách là:
Được dịch bởi: Walden - Cuộc sống đơn giản giữa rừng (Henry David Thoreau)
Người dịch: Tân Hiếu
Nhà xuất bản: NXB Tri thức
Henry David Thoreau, một nhà thiên nhiên học và văn hào lừng danh của thế kỷ 19, đã dành hơn hai năm sống một mình tại hồ Walden để tìm lại bản thân.
Thoreau lựa chọn cuộc sống đơn giản và yên bình trong suốt hai năm đó để tập trung vào hiện tại và thực tế xung quanh. Ông viết hồi ký để chia sẻ trải nghiệm của mình.
Trong những ngày đó, Thoreau thường ngồi trước nhà quan sát và lắng nghe, nhấn mạnh vào sự thay đổi của thiên nhiên qua từng giây phút. Những khoảnh khắc đó vô cùng quý giá với ông.
Không bao giờ cô đơn
Một người bạn từng nói với tôi rằng, dù thích thiên nhiên nhưng nếu sống một mình, cô ấy sẽ cảm thấy cô đơn. Nhưng đối với Thoreau, không có cảm giác đó.
Tôi tin rằng đó là tâm trạng phổ biến của chúng ta. Nhưng cô đơn là gì? Để tôi chia sẻ với bạn câu nói của Henry Thoreau:
“Mọi người thường nói với tôi rằng: ‘Sống một mình giữa rừng như vậy chắc chắn là cô đơn, đặc biệt là khi trời mưa hoặc tuyết rơi và vào những đêm tối.’
Tôi muốn đáp lại họ rằng, trên quả đất này, chúng ta chỉ là những hạt cát bé nhỏ giữa bầu trời vũ trụ rộng lớn. Vậy tại sao tôi phải cảm thấy cô đơn? Có phải trái đất chúng ta đang nằm ở giữa vũ trụ không? Khoảng cách trên trái đất này có thể ngăn cách hai người làm cho họ cảm thấy cô đơn sao?
Tôi không cô đơn hơn một bông hoa rừng hay một bông bồ công anh giữa cánh đồng mênh mông, hoặc một chiếc lá, hoặc một chú chuồn chuồn, hay một con ong.
Tôi không cô đơn hơn một dòng suối vắng, một cánh diều đứng cô đơn giữa bầu trời, hoặc một vì sao xa xăm, một luồng gió từ phương Nam, một cơn mưa vào tháng Tư, hoặc tuyết rơi vào tháng Giêng, hay một con nhện đầu tiên trong một tổ mới.”
Cô đơn chỉ là một khái niệm. Dù ở đâu, dù đi đâu, nếu không tiếp xúc được với xung quanh, ngay cả giữa đám đông, ta vẫn có thể cảm thấy cô đơn.
Dù ở bất cứ đâu
Henry Thoreau chọn sống giấu mình ở hồ Walden để trải nghiệm sự sống thực sự. Nhưng chúng ta không cần phải đến những nơi hoang dã như vậy. Trong cuộc sống hàng ngày, ta vẫn có thể trải nghiệm sự sống bằng cách sống chánh niệm và tỉnh giác.
Như một thiền sư từng viết: “Mây luôn trong sạch và yên bình, sông luôn chảy vào biển mênh mông. Thế giới này luôn yên bình, nhưng con người lại tự tạo ra phiền não bằng cách tìm kiếm bên trong chính mình... Đứng trên đỉnh núi cao, ta phải dám bước thêm một bước - và thế giới sẽ hiện ra trước mắt.”
Một buổi sáng, đi lên một đồi cỏ phủ đầy hoa rừng, sương mù như mây phủ kín. Trời ấm áp và trong lành. Tôi nhìn thấy ánh nắng mặt trời phản chiếu trên mặt hồ yên bình, tạo ra hình ảnh tuyệt vời. Mùa nào, thiên nhiên cũng đẹp đẽ.
Chúng ta không cần phải tìm kiếm một không gian lý tưởng. Ở bất cứ đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, ta vẫn có thể trải nghiệm sự sống đích thực. Chỉ cần buông bỏ sự khao khát, quay về và nhìn thấu bản thân và mọi thứ xung quanh. Vì sự sống thực sự chỉ có ở đó.
Khi quay về, hãy để lòng mình trở nên nhẹ nhàng, để ta có thể nhìn thấy bản thân mình một cách tự nhiên và thoải mái. Khi đó, “muôn hình tướng của thế giới này sẽ tự hiện ra trước mắt ta...”, đúng không?
(Theo Nguyễn Duy Nhiên)
- Tựa sách xếp hạng nhì:
Dịch phẩm: Bắt trẻ đồng xanh (Jerome David Salinger)
Dịch giả: Phùng Khánh
ĐVXB: NXB Văn học & Nhã Nam
The Catcher in the Rye, tiểu thuyết của J.D. Salinger xuất bản năm 1951, nổi tiếng với tên gọi Bắt trẻ đồng xanh ở Việt Nam. Tiểu thuyết này từng bị cấm ở nhiều quốc gia vì ngôn từ và nội dung chân thực về cuộc sống của một chàng trai trẻ nổi loạn.
Nhân vật chính Holden trong The Catcher in the Rye trở thành biểu tượng cho những thanh thiếu niên mạnh mẽ, dũng cảm theo đuổi ước mơ và phản đối sự nhàm chán. Mặc dù không hoàn hảo, Holden vẫn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ trẻ.
(Theo Thuyết Tùng – Zing.vn)
- Các tựa sách đồng hạng ba
Dịch phẩm: Cuộc cách mạng một cọng rơm (Masanobu Fukuoka)
Dịch giả: Nhóm Xanhshop
ĐVXB: NXB Tổng hợp TP.HCM
Ngày nay, các thuật ngữ như “không gian xanh” và “thực phẩm hữu cơ” thường được coi là xa xỉ và xa rời với cuộc sống hàng ngày của đa số người. Nhưng thực ra, chúng có thể gần gũi hơn với mỗi cá nhân hơn chúng ta nghĩ.
Masanobu Fukuoka đã rời bỏ công việc tại cục Hải quan Yokohama khi mới 25 tuổi, sau một lần ốm đau nặng. Ông bắt đầu áp dụng phương pháp 'nông nghiệp không cày xới' tại trang trại của gia đình để chứng minh những niềm tin của mình.
Các ham muốn không tự nhiên
Dựa trên việc nghiên cứu về nông nghiệp hữu cơ ở phương Tây, Fukuoka nhận thấy rằng chúng không khác biệt nhiều so với nông nghiệp truyền thống của phương Đông. Ông đã tạo ra một hệ thống nông nghiệp hoàn chỉnh với sự tham gia của cây trồng, động vật và con người, mà không cần phải cày xới đất, sử dụng phân hóa học hoặc thuốc trừ cỏ.
Thay vì cắt bỏ, Fukuoka rải lớp rơm nguyên vẹn trên mặt ruộng, tạo ra một lớp mùn tự nhiên. Ông cũng trồng cây cỏ ba lá và hoa trắng để kiềm chế cỏ dại và tạo điều kiện cho côn trùng và các sinh vật nhỏ sinh sống tự nhiên. Sản lượng lúa và hoa quả thu hoạch từ trang trại của ông không kém phần so với các trang trại sử dụng công nghệ cao, nhưng lại tươi ngon và giàu dinh dưỡng hơn.
Nhu cầu tiêu thụ không kiểm soát của con người đã làm cho nông nghiệp trở thành một ngành công nghiệp không lành mạnh. Công nghệ hiện đại cung cấp những loại thực phẩm lớn, nhiều và hấp dẫn về mặt hình thức, nhưng lại gây ra sự mất cân bằng trong quá trình hóa học của cơ thể và khiến con người trở nên ham muốn thêm những thực phẩm không tự nhiên.
'Điều cần xem xét trước hết là làm thế nào để sống sao cho thức ăn thú vị, nhưng ngày nay, mọi nỗ lực lại tập trung vào việc làm cho thức ăn ngon hơn. Thật đáng tiếc, thức ăn ngon lành dần biến mất' - nhận định của Masanobu Fukuoka cách đây 40 năm, hiện nay đã trở nên rõ ràng đối với những người sống trong môi trường đô thị ô nhiễm và phải đối mặt với thực phẩm đắt đỏ và độc hại hàng ngày.
Nông nghiệp không cày xới
Thành tựu của Fukuoka đã thu hút sự chú ý từ những năm 1970, nhưng việc chấp nhận vẫn còn chậm chạp. Ông cho rằng một trong những lý do là 'thế giới đã trở nên quá chuyên biệt hóa, người ta không thể hiểu được toàn bộ nó nữa'.
Phương pháp của ông đã bị đặt nghi ngờ, với ý kiến rằng điều tốt đẹp đơn giản như thế không thể được nhân rộng. Nhưng suốt cuộc đời, ông đã kiên trì chứng minh ngược lại, rằng nông nghiệp tự nhiên không chỉ gần gũi mà còn không đắt đỏ và phức tạp như các phương pháp hiện đại. Nó không chỉ giải quyết vấn đề về lương thực và ô nhiễm mà còn mang lại hạnh phúc thực sự cho con người.
Fukuoka không phải là người theo đuổi việc mô phỏng tự nhiên trong nông nghiệp tự nhiên, mà là tôn trọng và tuân theo tự nhiên như nó tồn tại và tuân theo ý thức con người như nó đã từng. Kỹ thuật trồng trọt đơn giản này không phải là tùy tiện mà dựa trên hiểu biết sâu rộng về tự nhiên và con người. Đòi hỏi sự kiên nhẫn, tâm trạng hài hòa và niềm vui của người làm nông nghiệp.
Theo quan điểm của ông, lý tưởng là 100% dân số làm nông. Con người cần tự trồng trọt để hiểu thế giới hàng ngày mình sống, nhận ra mối liên kết giữa mọi thứ, dù chỉ là một cọng rơm nhỏ. Nông nghiệp tự nhiên không tốn nhiều thời gian lao động, không phải là cuộc đua không điểm dừng mà giống như một mối quan hệ hôn nhân hoàn hảo. Đó là lý do tại sao Lão Tử cho rằng cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc có thể được tìm thấy trong một ngôi làng nhỏ.
Những cuốn sách như 'Cuộc cách mạng một - cọng - rơm' cho thấy con người đã bỏ lỡ những gì và cũng đã đạt được điều gì.
Mặc dù mỏng nhẹ nhưng sách này chứa đựng rất nhiều điều để suy ngẫm. Với cách trình bày tỉ mỉ, cuốn sách làm say mê từng chi tiết, mang đậm tinh thần sáng sủa của tác giả. Đây có thể coi là một cuốn sách về nông nghiệp, đồng thời cũng là một cuốn sách thiền dành cho tâm hồn.
(Nguồn: Thanh Vân – Tuổi Trẻ Online)
Dịch từ: Khuyến học (Fukuzawa Yukichi)
Dịch giả: Phạm Hữu Lợi
ĐVXB: NXB Thế Giới & Nhã Nam
Toàn bộ cuốn sách Khuyến Học như là một lời nhắc nhở về tinh thần “Học không phải là để xếp người trên người. Học không phải là để xếp người dưới người. Học là để mỗi người tự thức thức ăn nên mình” của Fukuzawa. Tác giả đã dẫn dắt người đọc đi qua xã hội Nhật Bản cách đây hơn 150 năm, nhưng những điều này vẫn còn đúng với xã hội Việt Nam ngày nay, khiến độc giả càng đọc càng hiểu và cảm thấy xấu hổ.
Tại sao cần phải học?
Có lẽ dân Nhật thời Yukichi không khác gì dân Việt Nam thời đó, mới thoát khỏi chế độ phong kiến nhưng tư duy vẫn còn rất phong kiến. Nhưng tại sao chỉ vài chục năm sau, Nhật Bản lại trở thành một quốc gia mạnh mẽ? Lần nữa, lý do chính là họ đã hiểu tại sao cần phải học. Hiểu ở cả cá nhân và quốc gia. Mọi người sinh ra đều bình đẳng. Nhưng tại sao lại có người giàu, người nghèo, người mạnh mẽ, người yếu đuối? Trong cả quy mô quốc gia, có những quốc gia giàu có, nghèo khó, mạnh mẽ, yếu đuối, tự do, nô lệ. Đây không phải là do số phận mà là do nỗ lực học hành và phấn đấu của chúng ta. Học là bản năng của con người, là quyền lợi thiêng liêng nhất. Chúng ta cần nhận ra điều này để giành lại quyền kiểm soát việc học của mình, quản lý cuộc sống của mình và thậm chí là quản lý quốc gia của mình. Chính khi đó, con người mới thức tỉnh và nhận ra rằng “Chúng ta là tác phẩm của chính mình” – Giản Tư Trung.
Nhưng học cái gì và học thế nào?
Theo Yukichi, học là việc học tất cả những điều cần thiết cho cuộc sống và biết cách áp dụng trong thực tế. Học phải đi đôi với thực hành và phải được thực hiện một cách trung thực và đạo đức. Học để hoàn thiện bản thân và nhận ra trách nhiệm của mình đối với đất nước. Học có thể diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc; học từ mọi người và sách vở; học thông qua việc lắng nghe, quan sát và đọc nhiều sách,... Học theo cách này được gọi là học thực tế, trái ngược với học vì danh vọng và thành tích vô nghĩa.
Yukichi mạnh mẽ phản đối tinh thần chỉ muốn chọn những công việc dễ dàng khi còn trẻ. Việc học chỉ để leo lên thang lợi danh và đầu tư vào sự thuận lợi là điều mà ông phản đối quyết liệt. Đó là xu hướng trong xã hội hiện nay, tạo ra quá nhiều người không có giá trị thực và thể hiện quyền lực bằng cách lợi dụng người khác, dẫn đến mất đi bản chất và mục đích cao quý của việc học.
Học vấn không chỉ là việc đọc sách nhiều mà còn là khả năng áp dụng và diễn đạt ý kiến của bản thân. Thực học đòi hỏi sự tư duy sáng tạo và không bao giờ tự mãn với kiến thức hiện có.
Không học thì sao?
Người Nhật vẫn truyền dạy con cháu rằng: “Đất nước ta là đất nghèo tài nguyên, khoáng sản. Chỉ có bằng cách học hành, con người mới có thể thay đổi cuộc sống và nâng cao đất nước lên. Không học thì chỉ dẫn đến sự ngu dốt và nghèo đói. Không học thì không có khả năng tự chủ và thiếu tinh thần độc lập. Một người như vậy không thể làm gì cho bản thân, huống chi là cho đất nước.”
Ngoài ra, sự ngu dốt thường dẫn đến lòng tham lam. Tham lam là nguồn gốc của nhiều vấn đề, tạo ra ghen ghét và đố kị, đặc biệt là với người giàu có. Sự chia rẽ giữa hai tầng lớp càng trở nên rõ ràng. Những kẻ tham lam không đóng góp mà chỉ gây hại cho hạnh phúc xã hội.
Cuộc sống ngày nay luôn biến động. Xã hội không ngừng thay đổi, và con người phải đối mặt với những thách thức và thất bại không ngờ. Nếu không có ý thức học hành, con người sẽ không biết phải làm gì để vượt qua những khó khăn này.
Nguyên nhân khiến cho sự phát triển văn minh của Nhật Bản lúc đó (và Việt Nam hiện tại cũng thế) còn kém hơn là do dân chưa có ý thức học hành, tham lam và vẫn sống trong bóng tối của sự ngu dốt. Trên thế giới, điều đáng sợ nhất chính là sự ngu dốt. Những người ngu dốt không biết xấu hổ và chỉ trở thành gánh nặng cho xã hội và cho mọi người xung quanh. Điều này cũng là lý do mà một chính phủ độc tài có thể tồn tại, bởi dân làm nên chính phủ!
Theo Yukichi, có ba lý do khiến một người không học, thiếu tinh thần tự chủ và độc lập sẽ trở thành tai họa của đất nước. Lý do thứ nhất, không có học là không có khả năng tự chủ, dựa dẫm vào người khác và không biết phải làm gì. Lý do thứ hai, vô học cũng đồng nghĩa với việc không nhận thức được tính độc lập, chỉ mãi sống trong sự thoải mái của việc làm theo người khác. Lý do thứ ba, một người không học dễ bị thống trị bởi cái xấu, vì họ không có kiến thức để phân biệt điều đúng và sai.
Tóm lại, hậu quả của việc không học là rất lớn, không chỉ đối với bản thân mà còn ảnh hưởng đến đất nước.
Hiểu về trách nhiệm của một công dân là làm người, làm việc và đóng góp cho cộng đồng.
Mỗi công dân có hai trách nhiệm: tham gia vào việc lập ra chính phủ đại diện và thực hiện trách nhiệm của mình đối với chính phủ đó. Việc này đòi hỏi sự ý thức và cân nhắc trong hành động. Chúng ta không nên tự phán xét, phản đối hoặc tấn công chính phủ mà phải tham gia tranh luận, kháng nghị một cách trung thực và không sợ hãi.
Trách nhiệm của công dân không dễ dàng, vì thường có mâu thuẫn giữa họ và chính phủ. Có ba cách để đối phó: từ bỏ, sử dụng bạo lực, hoặc thượng sách - tức là bảo vệ chân lý và tranh luận một cách lịch sự.
Mỗi người dân cần có độc lập cá nhân. Độc lập về vật chất có nghĩa là có khả năng tự lo cho bản thân và gia đình mình. Độc lập về tinh thần là không để bản thân bị kiểm soát bởi vật chất và biết cách sống độc lập về tinh thần.
Trong xã hội, lòng tin của mỗi người đóng vai trò quan trọng. Nếu không có lòng tin từ mọi người, không được tín nhiệm, thì khó để thành công. Một người được tín nhiệm sẽ được tin tưởng để thực hiện những công việc quan trọng hơn. Nhưng nếu tin tưởng sai người thì sẽ ra sao? Khi đó, cần phải thể hiện tinh thần độc lập để dám phản đối. Trong một xã hội phức tạp, cần phải tự cố gắng và hiểu rõ bản thân, đánh giá chính xác bản thân từ người khác.
Tóm lại, một quốc gia chỉ có thể phát triển nếu mỗi người dân đều có tinh thần tự học, tư duy độc lập và ý chí hành động. Điều này mới làm cho quốc gia trở nên mạnh mẽ.
(Theo Minh Quân, Tuyết Trinh, Trí Thể - Vuductrithe)
Dịch phẩm: Tinh thần tự lực: Những tấm gương về phẩm hạnh và lòng kiên trì (Samuel Smiles)
Dịch giả: Phạm Viêm Phương & Thư Trung
ĐVXB: Ban Tu Thư Đại học Hoa Sen, NXB Hồng Đức & Phương Nam
3.400.000 và 1.500
Năm 1871, người Nhật đã dịch cuốn TINH THẦN TỰ LỰC của SMILES và bán được 3,4 triệu bản với dân số Nhật khoảng 30 triệu. Gần 150 năm sau, bản dịch tiếng Việt cuốn TINH THẦN TỰ LỰC chỉ in 1.500 cuốn trên quy mô dân số là 90 triệu. Một nỗi buồn thăm thẳm dài hơn 150 năm.
Theo Đại tác phẩm Tinh thần tự lực và sự tự cường của Nhật Bản thời Minh Trị – GS. Nguyễn Xuân Xanh: Một trong ba cuốn sách “gối đầu giường của thanh niên Nhật” thời thời Duy Tân Minh Trị ở Nhật… hàng triệu thanh niên đã được đọc mà ngày nay rất ít người biết đến cả 3 cuốn sách này.
- “Khuyến học” của Fukuzawa Yukichi viết từ năm 1872 đến 1876
- “Bàn về tự do” (On Liberty) của John Stuart Mill xuất bản năm 1859, dịch sang tiếng Nhật năm 1871
- “Tinh thần tự lực” (Self-help) của Samuel Smiles xuất bản năm 1859, dịch sang tiếng Nhật năm 1871
Điều đó nói lên rằng người Việt Nam phải ra sức phấn đấu hơn nhiều nữa để thành công. Quyển sách Tự-lực hy vọng tiếp thêm nguồn năng lượng cho những ai đọc nó, và truyền niềm tin, rằng cuối cùng xã hội của những người lương thiện, tài năng sẽ chiến thắng.
Theo Giáo sư Chương Thâu: Cuốn “Tinh thần tự lực” đã được cụ Phan Bội Châu chọn dịch từ bản dịch tiếng Nhật (1871) dưới tên “Tự Trợ Luận”. Cụ Phan Bội Châu bắt đầu dịch từ cuối năm 1927 do người học trò – thư ký là Quang Đạm chép tinh lại bản thảo và có chọn một số chương gửi đăng báo. Tuy nhiên đến nay, khi soạn bộ Tổng tập Phan Bội Châu thì tác giả chưa sưu tầm lại được.
(Theo CafeKubua va TS. Nguyễn Xuân Xanh)
Tác phẩm: Tự Học Mình
Tác giả: Thu Giang và Nguyễn Duy Cần
Nhà Xuất Bản: NXB Trẻ
Nhìn từ bên ngoài cuốn sách này và với sự lâu đời của nó, ban đầu tôi cảm thấy một chút nghi ngờ về sự phù hợp của nó trong thời đại hiện nay. Nhưng tôi đã nhận ra rằng, cuốn sách Tự Học Mình của Thu Giang và Nguyễn Duy Cần thực sự là một bảo bối đích thực, kết hợp những kinh nghiệm quý báu nhất về tự học từ các người tiền bối, đồng thời cung cấp những ví dụ rất đẹp mắt và sâu sắc. Sau khi đọc xong cuốn sách này (trong một ngày không ngừng đọc), tôi đã rút ra được những bài học quý báu sẽ được đề cập dưới đây.
