Cơ hội mới cho các nhà sản xuất xe điện tại Việt Nam?

Theo dự báo của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Việt Nam dự kiến sẽ đạt mốc 1 triệu chiếc xe điện vào khoảng năm 2028 và sẽ có sự tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn từ 2030 đến 2040. Đến năm 2040, dự kiến sẽ có khoảng 3,5 triệu xe ô tô điện trên đường phố...

Năm 2022 được đánh giá là năm quan trọng của xe điện tại Việt Nam khi nhiều hãng xe đổ bộ, mở ra cơ hội mới cho người tiêu dùng trong nước tiếp cận với xe điện.

Việt Nam đã cam kết tại COP26, cho thấy sự đồng thuận với xu hướng mới này. Sau đó, một loạt các chính sách ưu đãi cho xe điện được áp dụng từ đầu năm 2022.

Chính sách mới của Chính phủ bao gồm việc giảm thuế trước bạ của xe ô tô điện chạy pin xuống 0% trong vòng 3 năm, bắt đầu từ tháng 3.

Thuế trước bạ của xe ô tô điện chạy pin giảm xuống 0% trong 3 năm đầu, sau đó chỉ bằng 50% của xe xăng cùng loại. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện giảm xuống 1 - 3%, áp dụng từ tháng 3/2022 đến hết tháng 2/2027.

Với chính sách mở cửa hơn, Việt Nam đang thu hút sự quan tâm từ các hãng sản xuất xe điện hàng đầu. Nhiều hãng xe hàng đầu thế giới đã liên tục giới thiệu các sản phẩm xe điện và dự kiến ra mắt tại Việt Nam trong năm 2022.

Cuối năm 2021, Mercedes-Benz đã giới thiệu mẫu EQS lần đầu tiên tại một sự kiện trực tuyến. Xe có khả năng vận hành lên đến 770km và thời gian sạc từ 10% lên 80% chỉ mất khoảng 31 phút. Mẫu xe này sẽ được trình làng tại Vietnam Motor Show (VMS) 2022.

Gần đây, tập đoàn Thành Công cùng Hyundai đã ra mắt mẫu xe điện Ioniq 5, với tốc độ tối đa 185km/h và khả năng vận hành 450km mỗi lần sạc. Tuy nhiên, xe này đang trong giai đoạn thăm dò thị trường và chưa có giá bán chính thức.

Một mẫu xe khác từ Hàn Quốc là Kia EV6, dự kiến ra mắt tại Việt Nam trong quý II/2022. Xe được thiết kế với nhiều phiên bản động cơ.

Audi đang chuẩn bị giới thiệu mẫu e-tron GT tại Việt Nam. Đây là một mẫu xe thể thao sang trọng, được so sánh với Taycan của Porsche về dòng xe thể thao điện, mặc dù giá cao nhưng chưa có hạ tầng sạc phù hợp.

Tiếp theo là dòng xe Taycan của Porsche. Đây là một mẫu xe thể thao hấp dẫn mang lại trải nghiệm lái xe mạnh mẽ, hiệu suất vận hành hàng đầu và công nghệ tiên tiến.

Trong số đó, động cơ chính của thị trường xe điện Việt Nam là VinFast, hãng xe hàng đầu của đất nước, đã ra mắt không dưới 3 mẫu xe tại thị trường nội địa gồm VF 8, VF 9 và VF e34.

Đáng chú ý, chỉ trong vòng 48 giờ mở bán, 2 mẫu VF 8 và VF 9 đã thu hút khoảng 24 nghìn đơn đặt hàng. Mẫu VF e34 cũng đã nhận được 25 nghìn đơn đặt hàng sau 3 tháng mở bán.

Bài toán trạm sạc xe điện ở Việt Nam

Đối với bất kỳ loại xe điện nào, một trong những vấn đề quan trọng mà người tiêu dùng quan tâm ngoài giá cả và tính năng là vấn đề về trạm sạc. Hiện tại, VinFast đang dẫn đầu với hơn 40 nghìn cổng sạc đã xây dựng trên toàn quốc vào năm 2021, với 2000 trạm sạc được đặt ở những địa điểm thuận tiện như bãi đậu xe, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng, chung cư, và dọc theo đường cao tốc và quốc lộ.

Tuy nhiên, các hãng mới xuất hiện tại Việt Nam hiện chưa có hệ thống trạm sạc hoặc lộ trình phát triển cụ thể. Porsche hiện chỉ có 2 điểm sạc, với tổng cộng 4 trụ sạc. Các hãng khác vẫn chưa triển khai.

Về vấn đề 'sạc chung', VinFast đang tận dụng ưu thế sân nhà và quan điểm rõ ràng rằng chỉ người dùng xe VinFast mới được phép sạc tại trạm sạc của họ. Điều này đồng nghĩa với việc các mẫu xe điện của các thương hiệu khác chỉ có thể sạc tại nhà. Điều này gây ra tâm lý lo lắng cho người tiêu dùng Việt khi suy nghĩ về việc mua một mẫu xe điện của thương hiệu khác.

Tuy nhiên, ưu thế về trạm sạc không đủ để VinFast yên tâm thống lĩnh thị trường Việt khi vẫn có những dòng xe điện từ Trung Quốc có thể nhập về Việt Nam không chính hãng.

Hiện nay, các trạm sạc của VinFast chưa đủ công suất để phục vụ, vì vậy hãng chỉ ưu tiên cung cấp dịch vụ cho các mẫu xe của mình là hợp lý.

Khi hạ tầng đủ để đáp ứng nhu cầu, VinFast có thể mở cửa cho các hãng khác sạc chung. Việc phủ sóng các trạm sạc trên toàn quốc của VinFast thể hiện cam kết phát triển hệ sinh thái xe điện và tăng doanh số bán xe, thay vì tập trung vào kinh doanh năng lượng.

Thực tế, ở nhiều thị trường sử dụng xe điện phổ biến ở châu Âu, các hãng xe điện cũng không chia sẻ trạm sạc với nhau. Thay vào đó, các trạm sạc công cộng của Chính phủ là điểm đến cho tất cả các loại xe điện nhờ cổng sạc chuẩn.

Ở Việt Nam, chỉ có VinFast mới xây dựng hệ thống trạm sạc, chưa có các trạm sạc công cộng như ở các thị trường khác. Do đó, người tiêu dùng muốn mua xe điện không phải của VinFast thường phải đối mặt với khó khăn về vấn đề sạc xe. Điều này là một điểm yếu mà các hãng xe khác muốn cạnh tranh tại thị trường Việt cần phải nhanh chóng có lộ trình hoặc giải pháp cho người tiêu dùng. Nếu hạ tầng trạm sạc được triển khai rộng rãi, người tiêu dùng chắc chắn sẽ có nhiều lựa chọn hơn trong thị trường xe điện trong nước.