Cỗ máy có khả năng chẩn đoán bệnh qua lưỡi với độ chính xác lên đến 98%: 1.500 năm phát triển của Đông y được tích hợp trong một thuật toán AI duy nhất.

Trong tương lai, nó hứa hẹn sẽ trở thành phương pháp sàng lọc an toàn, hiệu quả và thân thiện với người dùng.

Qua hàng ngàn năm, Đông y Trung Quốc đã xây dựng công thức tứ chẩn để chẩn đoán bệnh, bao gồm: Vọng chẩn (nhìn vào thần thái và hình dáng bên ngoài của bệnh nhân), văn chẩn (nghe âm thanh từ bệnh nhân như thở và ho), vấn chẩn (trò chuyện và hỏi bệnh nhân) và thiết chẩn (bắt mạch và kiểm tra cơ thể).

Trong cơ chế văn chẩn, có một phương pháp đặc biệt gọi là 'thiệt chẩn', chỉ cần nhìn vào lưỡi để chẩn đoán.

Đông y tin rằng lưỡi liên kết với lục phủ ngũ tạng. Chỉ cần quan sát màu sắc, hình dạng và bề mặt lưỡi, thầy thuốc có thể xác định bệnh của bệnh nhân. Cơ sở khoa học và thống kê của thiệt chẩn đã được các thầy thuốc Đông y xây dựng qua hàng trăm thế hệ.

Nghiên cứu trên tạp chí Journal of Integrative Medicine cho biết những mô tả đầu tiên về chẩn đoán bệnh qua lưỡi đã xuất hiện trong 'Hoàng Đế nội kinh' và 'Thương Hàn luận', hai tác phẩm kinh điển về y học cổ truyền Trung Quốc từ thời nhà Hán (khoảng năm 200 TCN). Tuy nhiên, đến thế kỷ 13, trong thời đại nhà Nguyên, các nguyên tắc của thiệt chẩn mới được hoàn thiện.

Điều này có nghĩa là phải mất hơn 1.500 năm, các thầy thuốc Đông y mới có thể tổng hợp và liên kết các dấu hiệu trên lưỡi của bệnh nhân với căn bệnh mà họ mắc phải. Độ chính xác của thiệt chẩn không phải là tuyệt đối, vì phương pháp này thường phụ thuộc vào sự quan sát và đánh giá chủ quan của thầy thuốc.

Tuy nhiên, hiện nay, nhờ vào công nghệ khoa học, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, các nhà nghiên cứu đã có thể phát triển một cỗ máy chẩn đoán với độ chính xác lên tới 98% dựa vào hình thái của lưỡi.

Có thể nói, hơn 1.500 năm phát triển của Đông y đã được tích hợp trong một thuật toán AI duy nhất, đưa khái niệm thiệt chẩn của y học cổ truyền lên một tầm cao mới.

Quan niệm Đông y về lưỡi

Theo quan điểm của Đông y, lưỡi là cơ quan phản ánh tình trạng sinh lý và bệnh lý của cơ thể. Mỗi vùng trên lưỡi tương ứng với các nội tạng khác nhau. Các thầy thuốc có thể dựa vào màu sắc, hình dạng và chuyển động của lưỡi để chẩn đoán bệnh.

Hình dạng hình học của lưỡi cũng hỗ trợ trong việc chẩn đoán sức khỏe, thông qua việc quan sát những thay đổi ở thân lưỡi như độ dày, kích thước, vết nứt và vết răng. Lớp phủ trên lưỡi, hay còn gọi là rêu lưỡi, với các đặc điểm như màu sắc, độ ẩm, độ dày, hình dạng và phạm vi phân bố, cũng là yếu tố quan trọng trong việc xác định tình trạng bệnh và sức khỏe của bệnh nhân.

Ví dụ như, dựa vào màu sắc lưỡi, chúng ta có thể nhận biết: 

- Lưỡi hồng: Cho thấy sức khỏe ổn định, khí huyết dồi dào.

- Lưỡi nhợt nhạt: Có thể chỉ ra tình trạng thiếu máu, khí huyết kém.

- Lưỡi đỏ: Thường liên quan đến tình trạng nhiệt trong cơ thể, có thể do viêm hoặc nhiệt độc.

- Lưỡi tím: Có thể cho thấy tình trạng ứ trệ khí huyết, thiếu máu.

Dựa trên hình dáng lưỡi:

- Lưỡi to: Có thể chỉ ra tình trạng thận hư hoặc tỳ yếu.

- Lưỡi nhỏ: Có thể phản ánh tình trạng âm hư.

- Lưỡi gồ ghề: Có thể cho thấy tỳ vị không được khỏe mạnh.

Bề mặt lưỡi tiết lộ:

- Rêu lưỡi: Rêu trắng có thể cho thấy tình trạng lạnh, trong khi rêu vàng có thể chỉ ra tình trạng nhiệt.

- Lưỡi nhẵn: Có thể phản ánh tình trạng thiếu âm hoặc thiếu huyết.

Các vùng trên lưỡi:

- Đầu lưỡi: Liên quan đến tim và phổi. Nếu đầu lưỡi có màu đỏ, có thể chỉ ra tình trạng nhiệt trong tim hoặc phổi.

- Giữa lưỡi: Liên quan đến tỳ vị. Nếu giữa lưỡi có rêu dày, có thể cho thấy tình trạng tỳ hư hoặc hệ tiêu hóa kém.

- Gốc lưỡi: Liên quan đến thận. Nếu gốc lưỡi nhợt nhạt, có thể chỉ ra tình trạng thận hư.

- Hai bên lưỡi: Liên quan đến gan và mật. Nếu hai bên lưỡi có màu sắc bất thường, có thể báo hiệu vấn đề về gan hoặc mật.

Bằng chứng từ Tây y về bệnh tật ở lưỡi

Các nghiên cứu từ Tây y chỉ ra rằng lưỡi thực chất là một bó cơ được bao bọc bởi một màng chuyên biệt, chứa nhiều nhú hay còn gọi là nụ vị giác. Việc chẩn đoán bệnh qua lưỡi chủ yếu dựa vào các biểu hiện lâm sàng tại những nụ vị giác này.

Ví dụ, khi các nụ vị giác bị viêm, chúng sẽ chuyển sang màu đỏ, xen lẫn với lớp phủ trắng tự nhiên, tạo ra hiệu ứng giống như vỏ quả dâu tây. Biểu hiện được gọi là lưỡi dâu tây này có thể là triệu chứng của bệnh sốt ban đỏ, do vi khuẩn streptococcus pyogenes gây ra.

Bệnh này rất dễ lây lan nhưng có thể được điều trị bằng kháng sinh. Tuy nhiên, nếu không được chữa trị, sốt ban đỏ có thể dẫn đến các biến chứng như sốt thấp khớp. Lưỡi dâu tây cũng có thể là dấu hiệu của bệnh Kawasaki, một rối loạn viêm nghiêm trọng, thường gặp ở trẻ em. Bệnh này cần được phát hiện và điều trị tại bệnh viện càng sớm càng tốt.

Lưỡi dâu tây cũng có thể xuất hiện trong hội chứng sốc độc tố, một tình trạng hiếm gặp, đe dọa tính mạng và cần cấp cứu ngay lập tức. Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn từ da xâm nhập vào cơ thể và giải phóng độc tố có hại. Các triệu chứng bao gồm sốt cao, đau nhức cơ và phát ban.

Ngoài lưỡi dâu tây phổ biến, một biểu hiện khác dễ nhận thấy trên nụ vị giác là chúng có thể chuyển sang màu trắng hoặc màu đen. Các tình trạng như tưa lưỡi có thể dẫn đến lưỡi trắng, trong khi lingua villosa nigra có nghĩa là lưỡi có lông đen. 

Tên gọi này xuất phát từ việc các nhú nhỏ kéo dài trông giống như lông. Tình trạng này liên quan đến việc hút thuốc, khô miệng và vệ sinh răng miệng kém:

Tiếp theo là lưỡi xanh, một tình trạng nghiêm trọng khi miệng, lưỡi hoặc mặt có màu xanh do máu thiếu oxy hoặc tuần hoàn kém. Tình trạng này có thể xảy ra trong nhiều bệnh lý về tim và phổi, thậm chí do tác động của độ cao. Nếu bạn nhận thấy lưỡi mình chuyển sang màu xanh, hãy gọi ngay xe cấp cứu vì tình trạng này có thể đe dọa tính mạng.

Cuối cùng, Tây y nhận diện một bệnh gọi là lưỡi bản đồ, trong đó lưỡi xuất hiện các mảng sưng, nhẵn, đỏ, bao quanh bởi các đường viền trắng giống như hình dạng các lục địa và đại dương trên bản đồ.

Điều thú vị là các mảng này có thể xuất hiện và biến mất, làm thay đổi hình dạng lưỡi, tương tự như sự di chuyển và thay đổi vị trí của các lục địa trên bề mặt Trái Đất.

Khoảng 1-3% dân số mắc phải tình trạng lưỡi bản đồ này, và nó thường xuyên tái phát. Mặc dù vậy, phần lớn các trường hợp lưỡi bản đồ là lành tính. Chỉ một số ít liên quan đến các bệnh như vẩy nến, dị ứng, hen suyễn hoặc tiểu đường.

Sử dụng AI để chẩn đoán bệnh qua lưỡi

Dựa vào những bằng chứng đã được xác lập về mối liên hệ giữa các biểu hiện trên lưỡi và các bệnh lý, gần đây, các nhà khoa học đã phát triển nhiều hệ thống camera cho phép chụp ảnh và lấy mẫu lưỡi để xét nghiệm và chẩn đoán bệnh.

Những chiếc camera này có khả năng chụp ảnh siêu phổ, sử dụng hơn 120 dải quang phổ từ 400-800 nm và có độ phân giải dưới 5nm. Nhờ đó, chúng có thể ghi nhận các đặc điểm trên lưỡi vượt trội hơn hẳn khả năng của mắt người, vượt xa cả kỹ năng của các bác sĩ Đông Y dày dạn kinh nghiệm trong việc phân biệt màu sắc lưỡi.

Bên cạnh đó, các hệ thống đa camera còn cho phép chụp lại hình ảnh 3 chiều của lưỡi, giúp đánh giá độ cong, tính linh hoạt, hình dạng và bề mặt của lưỡi. Các hệ thống này hoạt động một cách khách quan và chính xác hơn rất nhiều so với kinh nghiệm của bác sĩ.

Công nghệ mới này đang cho phép thu thập một lượng lớn dữ liệu liên quan đến các đặc điểm trên lưỡi và tình trạng bệnh của bệnh nhân. Sau đó, cơ sở dữ liệu này có thể được sử dụng để đào tạo các thuật toán trí tuệ nhân tạo nhằm chẩn đoán bệnh.

Trong một nghiên cứu gần đây đăng trên tạp chí Technologies, các nhà khoa học đã sử dụng hơn 5.200 bức ảnh lưỡi cùng với chẩn đoán tương ứng để đào tạo 6 thuật toán học máy. Tất cả 6 thuật toán này đã học được cách chẩn đoán một số tình trạng lưỡi liên quan đến bệnh tiểu đường, đột quỵ, thiếu máu, hen suyễn, bệnh gan, túi mật, và cả COVID-19.

Để kiểm tra độ chính xác của các thuật toán này, các nhà khoa học đã cho chúng chẩn đoán từ 60 ảnh chụp lưỡi của các bệnh nhân khác nhau. Kết quả cho thấy, thuật toán kém chính xác nhất cũng đạt được 91% độ chính xác, trong khi thuật toán tốt nhất lên tới 98,71%.

'Màu sắc, hình dáng và độ dày của lưỡi có thể tiết lộ nhiều vấn đề sức khỏe. Thông thường, những người bị tiểu đường có lưỡi màu vàng; bệnh nhân ung thư thường có lưỡi màu tím với lớp phủ nhờn dày; và bệnh nhân đột quỵ cấp tính có lưỡi đỏ với hình dạng bất thường.

Lưỡi màu trắng có thể là dấu hiệu của bệnh thiếu máu; những người mắc COVID-19 nặng thường có lưỡi đỏ sẫm; và lưỡi màu chàm hoặc tím là dấu hiệu của các vấn đề về mạch máu, đường tiêu hóa hoặc hen suyễn', các tác giả nghiên cứu cho biết.

Có thể thấy, với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ kết hợp với kiến thức quý báu từ Đông Y, thiệt chẩn đã đạt được một bước tiến mới. Trong tương lai, nó hứa hẹn sẽ trở thành phương pháp sàng lọc an toàn, hiệu quả, thân thiện với người dùng và đặc biệt là giá cả phải chăng.