Được viết bởi Bác sĩ Ngô Văn Dần - Chuyên gia Khoa Sơ sinh - Bệnh viện Quốc tế Mytour Times City.

Trong những trường hợp trẻ em không tự giải quyết được tình trạng tắc nghẽn, hoặc khi người lớn gặp vấn đề về tắc nghẽn ống tiểu đường, hẹp bên phía đường tiểu, bác sĩ sẽ thực hiện can thiệp thông qua phương pháp mở rộng đường tiểu đạo.

• Một công cụ sẽ được sử dụng để nâng cấp điểm nghẽn trước khi đưa que mở rộng vào đường tiểu đạo qua điểm nghẽn đó. Que sẽ được đưa xuống đến mũi rồi rút ra. Sau đó, đường tiểu đạo sẽ được làm sạch bằng nước muối sinh lý để loại bỏ những chất tích tụ gây tắc nghẽn.
• Đối với các trường hợp đường tiểu đạo bị hẹp do viêm nhiễm hoặc mô sẹo, bác sĩ sẽ sử dụng một dây ống nhỏ để đi vào đường tiểu đạo và đưa xuống ống tiểu mũi, thổi phồng để làm rộng chỗ hẹp, sau đó xả khí. Phương pháp này thường cần gây mê toàn thân.

Bơm thông lệ đạo nên được thực hiện sau khi trẻ đạt 6 tháng tuổi. Trong trường hợp nhiễm nặng, có nhiều nhầy mủ trong túi lệ, có thể xem xét thông sớm hơn, nhưng không nên thực hiện trước 2 tháng tuổi để tránh biến chứng. Thông muộn (sau 1 tuổi) giảm tỷ lệ thành công. Có thể thông lại lần 2 nếu bị tắc lại, nhưng cách lần 1 ít nhất 2 tuần. Nếu sau 3 lần thông kỹ thuật mà không cải thiện, trẻ có thể mắc dị dạng ống lệ mũi, cần phẫu thuật. Đưa trẻ đến bác sĩ để đánh giá và điều trị đúng.

Chỉ định bơm rửa lệ đạo

• Chuẩn bị trước các ca phẫu thuật can thiệp nội nhãn như đục thủy tinh thể, glôcôm.
• Một số trường hợp điều trị viêm loét giác mạc.
• Các trường hợp nghi ngờ tắc hẹp lệ đạo.
• Trước khi thực hiện thông lệ đạo.

Chỉ định thông lệ đạo

Các trường hợp chảy nước mắt hoặc mủ do chít hẹp điểm lệ, tắc lệ quản ngang hoặc ống lệ mũi.

Chống chỉ định: áp xe túi lệ

Người thực hiện: Bác sĩ, điều dưỡng chuyên khoa mắt đã được đào tạo.

Người bệnh: Cần được giải thích mục đích phẫu thuật, nếu là trẻ em thì cha mẹ sẽ được giải thích.

Thực hiện kỹ thuật:

• Người bệnh nằm ngửa trên bàn. Nếu là trẻ em thì cần có người giữ cùng.
• Tra thuốc tê bề mặt 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 1-2 phút.
• Người thực hiện đứng ở phía đầu người bệnh.

Bơm lệ đạo:

Cách làm: Thường bơm nước vào lệ quản dưới. Một tay kéo da mí dưới xuống và ra ngoài để cố định mí và điểm lệ. Tay kia cầm bơm tiêm, đưa kim thẳng góc từ trên xuống vào qua điểm lệ 1mm. Quay bơm tiêm 900 vào lệ quản ngang, song song bờ mi đến túi lệ, khi chạm vào thành xương thì lùi lại 1mm và từ từ bơm nước vào.

Kết quả:

• Nước xuống miệng chứng tỏ lệ đạo thông.
• Phải bơm mạnh nước mới xuống miệng hoặc nước vừa xuống miệng vừa trào điểm lệ trên chứng tỏ lệ đạo thông nhưng bị hẹp.
• Nước trào tại chỗ là tắc lệ đạo ở lệ quản dưới.
• Nước trào ra lệ quản trên: tắc đoạn nào đó từ cổ túi lệ trở xuống ống lệ mũi.
• Khi lệ đạo tắc nghẽn và có nhiều mủ, cần rửa sạch trước khi thực hiện bơm lệ đạo.

Thông lệ đạo:

• Thông điểm lệ: sử dụng 1 tay kéo da mi để bộc lộ điểm lệ. Trường hợp điểm lệ quá nhỏ có thể tra xanh metylen hoặc thuốc đỏ để dễ phát hiện. Tay kia cầm que nong đầu nhọn đưa vào điểm lệ vuông góc với bờ mi, khi que nong vào được 1mm, xoay ngang que nong 90 độ sao cho song song với bờ mi và đẩy vào trong vừa đẩy vừa xoay tròn que nong để nong rộng điểm lệ. Khi que không vào được nữa rút que nong ra.
• Thông lệ quản ngang: sử dụng que nong nong rộng điểm lệ. Đưa que thông vào điểm lệ 1mm sau đó vào lệ quản ngang sau khi xoay ngang 90 độ cho đến khi đầu que thông chạm vào túi lệ và thành xương. Khi que thông đi qua chỗ chít hẹp thì xoay tròn que thông và đẩy từ từ vào trong.
• Thông ống lệ mũi: sử dụng que nong nong rộng điểm lệ. Đưa que thông vào điểm lệ 1mm vuông góc với bờ mi, sau đó xoay ngang que thông 90 độ và tiếp tục đẩy que thông đi song song với bờ mi. Nếu khó đẩy que thông thì cần kéo căng da mi ra phía ngoài để lệ quản ngang nằm thẳng, que thông sẽ vào dễ hơn. Khi đầu que thông chạm vào thành xương (que vào khoảng 1 - 1,5cm) xoay que thông lên phía trên một góc 90 độ sau đó đẩy từ từ xuống phía dưới theo hướng ống lệ mũi (khi đẩy đầu que thông luôn luôn chạm vào thành xương). Rút que thông ra, bơm nước lệ đạo để kiểm tra. Nếu thông chưa được thì khoảng thời gian giữa hai lần thông ít nhất là 1 tuần.

• Chảy máu

Chảy máu ở mũi hoặc điểm lệ do đầu que thông làm xước niêm mạc lệ đạo hay niêm mạc mũi. Dùng ngón tay hoặc cục bông ấn nhẹ vào vùng lệ đạo một lúc cho đến khi hết chảy máu.

• Que thông đi sai đường

Cách xử trí như đối với biến chứng chảy máu, nếu phù nề nhiều có thể băng ép và sử dụng thuốc chống phù nề.

Khoa nhi tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour là địa chỉ tiếp nhận và thăm khám các bệnh lý mà trẻ sơ sinh cũng như trẻ nhỏ thường mắc phải: Sốt virus, sốt vi khuẩn, viêm tai giữa, viêm phổi ở trẻ,.... Với trang thiết bị hiện đại, không gian vô trùng, giảm thiểu tối đa tác động cũng như nguy cơ lây nhiễm bệnh. Cùng với đó là sự tận tâm từ các bác sĩ giàu kinh nghiệm chuyên môn với các bệnh nhi, giúp việc thăm khám trở nên dễ dàng và thoải mái hơn cho bố mẹ.