Buzz
Bạn có thói quen xem TV không? Và nếu bạn là một trong những người yêu thích chương trình truyền hình thì chắc chắn không thể bỏ qua cảnh trong phim khi một người bệnh bất ngờ hôn mê, và sau đó, gia đình anh ấy bắt đầu khóc lóc, cố gắng tìm mọi cách để hồi sức cho nạn nhân, hoặc đơn giản hơn họ sẽ ở bên cạnh kể những câu chuyện kí ức, thậm chí đàn những bài nhạc yêu thích cho bệnh nhân nghe, tất cả đều hy vọng bệnh nhân sẽ mau chóng tỉnh lại.
Nhưng mọi chuyện không đơn giản như thế, hôn mê vốn là một hiện tượng phức tạp gây ra bởi các nguyên nhân và những ảnh hưởng khác nhau của cơ thể con người. Mặc dù nền y học đã ngày càng phát triển nhưng chúng ta vẫn phải thật thận trọng khi hồi sức cho một bệnh nhân hôn mê. Vậy chính xác thì điều gì xảy ra với cơ thể khi ta rơi vào tình trạng hôn mê?
Đầu tiên, hãy tìm hiểu sự khác biệt giữa hôn mê và giấc ngủ. Mặc dù cả hai đều liên quan đến trạng thái không tỉnh táo, hôn mê là một trạng thái nghiêm trọng hơn, xuất phát từ từ nguyên Hy Lạp 'Koma', có nghĩa là giấc ngủ sâu.
Cách thức đánh thức bệnh nhân hôn mê đã thử và thất bại
Tương tự như vậy, thử đánh thức bệnh nhân bằng cách khác, chẳng hạn như châm vào vùng da xung quanh để làm đau cơ thể, nhưng kết quả vẫn không khác biệt. Các biện pháp trước đây bao gồm cởi trần bệnh nhân rồi tăng nhiệt độ cơ thể bằng lửa, sau đó hạ nhiệt đột ngột bằng nước đá, nhưng cũng không đem lại hiệu quả.
Tìm hiểu về hôn mê
Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân gây hôn mê. Nó có thể xảy ra sau tai nạn hoặc trong quá trình điều trị y tế, khi não tạm ngưng hoạt động để tự sửa chữa. Bên cạnh đó, hôn mê cũng có thể do đột quỵ, khối u não, lạm dụng chất kích thích, nhiễm trùng hoặc tăng áp lực thẩm thấu trong bệnh đái tháo đường,...
Hầu hết thời gian hôn mê chỉ kéo dài vài tuần, nhưng nếu vượt qua giai đoạn này, bệnh nhân có thể sống dưới dạng thực vật lâu dài và khó có thể hồi phục. Tuy nhiên, việc tỉnh dậy cũng có thể mang đến gánh nặng vì có thể gặp phải các vấn đề về chức năng, bao gồm khả năng nói chậm, phát triển trí tuệ chậm, hoặc điều phối các hoạt động của cơ thể bị suy giảm.
Hôn mê có nhiều loại và chúng không liên quan đến nhau:
- Đời sống thực vật: Cơ thể có thể thực hiện các chuyển động tự nhiên như nhép miệng hoặc ngáp nhẹ, nhưng không phản ứng với các kích thích bên ngoài. Những động tác này không phải là tự nguyện và dễ làm hiểu lầm cho người thân vì họ có thể nghĩ bệnh nhân đã tỉnh. Nhưng thực tế, bộ não đã ngừng hoạt động và chỉ hoạt động ở mức thấp nhất.
- Hôn mê do chết não: Các chức năng cao cấp của não bị phá hủy hoàn toàn và chỉ thực hiện các hoạt động cơ bản như thở và nuốt. Một người chết não không thể phục hồi và điều này thường xảy ra sau tai nạn nghiêm trọng hoặc các bệnh nặng.
- Trạng thái 'Stupor': Đây không phải là một dạng của hôn mê. Những người rơi vào trạng thái này sẽ bất tỉnh hoàn toàn nhưng có đáp ứng với kích thích. Họ thường mê sâu và không tự phục hồi. Nếu chìm sâu vào vô thức đến mức các chức năng tự động như ngáp và nuốt không thực hiện được, điều đó sẽ rất nguy hiểm.
Trong khi hôn mê, não của bạn dường như không nhận thức và không thể xử lý thông tin. Có thể hiểu đơn giản là bộ não đã bị “shut down” hoặc đang được “restart”. Trừ những trường hợp nghiêm trọng, phổi của họ khi đó vẫn đảm nhận chức năng thở và tim vẫn tiếp tục bơm máu, do lúc này phần đại não bên trên thì bị tổn thương còn thân não phía dưới vẫn hoạt động bình thường. Nên nếu bạn thử chặn đường thở của bệnh nhân hôn mê thì họ vẫn có thể ho sặc để cố gắng phục hồi luồng thông.
Đối với bệnh nhân hôn mê cần đặt đường truyền tĩnh mạch để đưa thuốc và cung cấp chất dinh dưỡng qua đường máu (mặc dù một số bệnh nhân vẫn còn giữ được phản xạ nuốt), hơn nữa họ còn được đặt ống nội khí quản để duy trì đường thở.
Vấn đề phổ biến nhất đối với bệnh nhân hôn mê là teo cơ, điều này xuất phát từ việc họ đã không sử dụng cơ bắp của mình trong một thời gian dài. Nguyên nhân khiến bệnh nhân hôn mê teo cơ là vì họ có chế độ dinh dưỡng kém và nhu mô não đang trong thời kỳ tổn thương, nên các cơ sẽ ngừng co bóp do không còn nhận được tín hiệu từ các dây thần kinh truyền xuống nữa.
Loét da cũng là một mối quan tâm hàng đầu đối với bệnh nhân hôn mê. Loét da thường xảy ra ở các vùng da chịu áp lực từ việc nằm lâu trên giường, ngồi xe lăng hoặc bị bó bột một thời gian dài do gãy xương. Vì vậy ta có thể gọi nó là loét áp lực. Có 4 giai đoạn loát da:
- Giai đoạn 1: Loét sẽ bắt đầu tiến triển khi nguồn cung cấp máu cho da bị ngưng trệ trong hai đến ba giờ đồng hồ, và khi da chết vết loét sẽ trở nên đau đớn, vùng da đỏ dần rồi cuối cùng sẽ chuyển sang màu tím
- Giai đoạn 2: Nếu không được phát hiện, lớp da sẽ bị tách ra khỏi thịt và có nguy cơ nhiễm trùng.
- Giai đoạn 3: Vết loét sẽ ăn sâu hơn nữa nếu không được điều trị, chúng sẽ lan đến cơ hoặc thậm chí là xương và rất chậm lành.
- Giai đoạn 4: Và nếu đều trị thì có thể mất nhiều năm mới chữa lành hoặc thậm chí phải phẫu thuật để cắt bỏ vùng da chế.
Hôn mê là một hiện tượng phức tạp và vẫn còn đang được nghiên cứu. Vào năm 2013, khi điều trị cho một người đàn ông động kinh bị hôn mê thì bác sĩ đã vô tình phát hiện trên phim CT của ông ta xuất hiện những đường vân sáng trên vùng đồi thị và sàn não thất 2 bên. Những vùng não trên có chức năng chi phối cảm xúc, trí nhớ và điều khiển hệ thần kinh tự chủ. Những đường vân ấy xuất hiện chứng tỏ bệnh nhân đã trải qua một phần ký ức trong lúc hôn mê nhưng không đáng kể.
Các bác sĩ đã kiểm tra phát hiện của mình bằng cách tiêm thuốc mê cho loài mèo rồi tiến hành phân tích bộ não của chúng. Dù họ không tin có những hoạt động đang xảy ra nhưng thực tế bên trong bộ não đã cố gắng làm việc, sửa chữa hay tái tạo lại chính nó mặc dù đang trong trạng thái hôn mê.
Theo các nghiên cứu y học, mặc dù bệnh nhân hôn mê có thể tỉnh dậy trong vòng vài tuần và sau đó họ sẽ hồi phục về tinh thần hay năng lực hành vi như trước đây, nhưng cũng chỉ đạt được đến một mức độ nào đó. Vì vậy mọi nghiên cứu, các kỹ thuật mới đang được tìm tòi nhằm cải thiện cuộc sống tốt hơn cho bệnh nhân sau hôn mê.
Vào năm 2017, một người đàn ông 35 tuổi đã ở trong trạng thái thực vật khoảng 15 năm, sau đó ông ta được đưa đi chữa trị, lúc này bác sĩ đã phát hiện được ông ta đang ở trong “trạng thái ý thức tối thiểu” khi kích thích dây thần kinh phế vị. Đây là một trong những dây thần kinh lớn nhất cơ thể và điều khiển trực tiếp hoạt động của tim, phổi, ống tiêu hóa trên và các cơ quan khác. Mặc dù bệnh nhân không thức tỉnh hoàn toàn, nhưng các bác sĩ có thể khiến anh ta mở mắt, nhướng mày, nhưng tiếc thay anh ta không thể khóc khi buồn hoặc thực hiện các chức năng hoạt động cao cấp hơn.
Mặc dù đây là một bước tiến lớn cho nền y học, kích thích bên ngoài không được thì chúng ta có thể kích thích bên trong, tuy nhiên vì phương pháp này còn mới nên cần thêm nhiều thời gian nghiên cứu. Hôn mê rất phức tạp và không thể điều trị đại trà vì hiệu quả còn phụ thuộc vào sự đáp ứng của từng cá thể.
Nguồn: The Infographics Show
