Có thể điều trị khỏi Nhiễm Toan Ceton Tiểu Đường không?

1. Giải Thích Về Nhiễm Toan Ceton

Nhiễm Toan Ceton Tiểu Đường xảy ra khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit (ceton) trong máu do thiếu insulin, khiến glucose không thể nhập vào tế bào để cung cấp năng lượng. Điều này khiến tế bào phải phân hủy mỡ để tạo năng lượng, dẫn đến sản sinh ceton và gây ra các vấn đề nghiêm trọng về chuyển hóa mỡ và protein. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng đường huyết và rối loạn điện giải.

Rối Loạn Sinh Hóa Trong Nhiễm Toan Ceton Tiểu Đường

Khi bị nhiễm toan ceton, bệnh nhân đái tháo đường sẽ thể hiện các dấu hiệu như thế nào?

Đã nêu ở trên, nhiễm toan ceton gây ra hai vấn đề chính: rối loạn điện giải và tăng đường huyết, vì vậy các triệu chứng của nhiễm toan ceton chủ yếu là hậu quả của hai vấn đề này kết hợp với các biến chứng của bệnh tiểu đường:

• Trạng thái ý thức mơ màng, cảm giác mệt mỏi.

• Mắt nhòe mờ.

• Buồn nôn, nôn mửa, đau bụng.

• Giảm cân đột ngột.

• Thèm uống nước liên tục, cảm giác khát nước không dứt, đi tiểu thường xuyên.

• Cơ thể bị mất nước: môi khô, lưỡi khô, da khô nứt nẻ.

• Huyết áp thấp, nhịp tim tăng.

• Kết quả đo bằng máy đo đường huyết cá nhân cho thấy nồng độ đường trong máu > 13,9 mmol/L (>250 mg/dL).

• Thân nhiệt giảm nhẹ do tình trạng giãn tĩnh mạch ngoại biên - một dấu hiệu xấu trong tiên lượng bệnh.

• Nhịp thở gồm 4 giai đoạn: hít vào - ngưng thở - thở ra - ngưng thở. Hơi thở có mùi xeton (giống mùi táo chín), nguyên nhân là do aceton được thải qua phổi.

Khi xuất hiện biểu hiện nhiễm toan ceton, bệnh nhân cần điều trị ngay lập tức.

Nếu phát hiện các dấu hiệu sau đây, bệnh nhân cần đến cấp cứu ngay lập tức:

• Có ít nhất 1 triệu chứng của nhiễm toan ceton tiểu đường.

• Ceton có mặt trong nước tiểu và không giảm đến mức cho phép.

• Đường huyết liên tục cao hơn 16.7 mmol/L hoặc 300 mg/dL.

Nhiễm toan ceton do tiểu đường đái tháo xảy ra vì nguyên nhân gì?

Dưới đây là những nguyên nhân dẫn đến biến chứng nhiễm toan ceton tiểu đường:

• Thiếu insulin: do bệnh nhân mắc tiểu đường không cung cấp đủ insulin, hoặc sử dụng insulin không đúng cách.

• Rối loạn tâm thần và thể chất.

• Bệnh nhân phải trải qua phẫu thuật hoặc chấn thương, mắc các bệnh lý cấp tính, nhiễm trùng (như viêm màng não, viêm phổi, viêm ruột cấp, nhiễm trùng đường tiểu, nhiễm trùng đường tiêu hóa, hoặc bị cảm cúm),... gây ra sự sản sinh các hormone như Glucagon, Cortisol, Catecholamine ảnh hưởng đến hoạt động của insulin, nếu không được điều chỉnh kịp thời sẽ dẫn đến biến chứng nhiễm toan ceton tiểu đường.

• Bị đau tim, đau tim cục bộ, hoặc đột quỵ.

• Lạm dụng rượu hoặc ma túy.

• Sử dụng thuốc điều trị tiểu đường không tuân theo hướng dẫn.

• Các tác dụng phụ của thuốc lợi tiểu hoặc corticoid.

• Căng thẳng quá mức.

• Tác động của các bệnh nội tiết: ung thư tuyến yên, tăng hoạt động tuyến yên, hoặc tăng giáp.

4. Phương pháp điều trị nhiễm toan ceton tiểu đường là gì?

Bệnh nhân mắc biến chứng nhiễm toan ceton tiểu đường có thể chữa khỏi không? Đây thường là câu hỏi của nhiều người, hy vọng vào liệu pháp đối với tình trạng nguy hiểm này.

Nguyên tắc điều trị nhiễm toan ceton tiểu đường gồm: ngăn cản cơ thể mất nước, cung cấp đủ insulin, điều trị rối loạn cân bằng toan kiềm và khôi phục điện giải.

4.1. Lập kế hoạch theo dõi điều trị cho bệnh nhân:

Bác sĩ cần có bảng ghi lại các triệu chứng của bệnh nhân và theo dõi dấu hiệu sống cũng như lập kế hoạch chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp cho bệnh nhân theo định kỳ hoặc theo các triệu chứng bất thường xuất hiện trong quá trình điều trị.

4.2. Thêm insulin:

Sử dụng insulin nhanh để điều trị tình trạng ceton nghiêm trọng. Sau khi xác định chẩn đoán, sử dụng ngay. Tiêm insulin liều cao: 0,1 đơn vị/kg tĩnh mạch, sau đó tiêm bắp hoặc truyền liên tục 0,1 đơn vị/kg/giờ. Điều này sẽ giúp bù lượng insulin thiếu hụt ở bệnh nhân tiểu đường.

Cần bổ sung Kali đường tĩnh mạch nếu chỉ số Kali máu không tăng, vì insulin sẽ gắn với cả Kali và Glucose để vào tế bào. Nếu không bù đủ, Kali máu sẽ hạ, gây rối loạn điện giải và có thể gây ra các biến chứng tim mạch.

Khi bệnh nhân tỉnh táo trở lại và đường huyết ổn định, có thể chuyển sang tiêm insulin dưới da thay vì truyền tĩnh mạch. Liều lượng insulin cần tiêm phụ thuộc vào nồng độ glucose trong máu.

4.3. Bổ sung dung dịch và điều chỉnh điện giải:

Hầu hết những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường thường thiếu nước và cần được bổ sung. Ban đầu sau khi được chẩn đoán, sẽ tiến hành bổ sung nước cho bệnh nhân bằng dung dịch muối Natri Clorid 0,9% nhằm thay thế lượng nước đã mất. Trong vòng 1 giờ đầu tiên, cần tiêm ít nhất 1L dung dịch muối NaCl 0,9%. Sau đó, lượng nước cần tiêm vào với tốc độ 300 - 500ml/giờ và cần theo dõi nồng độ kali trong huyết tinh.

Bệnh nhân cần được đảm bảo luôn duy trì đủ nước trong quá trình điều trị

Trong trường hợp nồng độ glucose trong máu > 500mg/dL, sau giờ đầu tiên cần sử dụng dung dịch muối NaCl 0,45%. Nếu nồng độ glucose trong máu là 250mg/dL hoặc thấp hơn, sử dụng dung dịch glucose 5% để duy trì nồng độ glucose trong khoảng 200 - 300mg/dL và tiếp tục bổ sung insulin để loại bỏ ceton trong máu.

Cần bổ sung đủ lượng nước cần thiết, nếu thiếu (không đạt 3 - 4L/8 giờ), bệnh nhân sẽ khó phục hồi. Nếu bổ sung quá nhiều nước (> 5L/giờ) sẽ gây phù não hoặc suy hô hấp cho bệnh nhân.

4.4. Bổ sung kali

Nôn mửa và đi tiểu nhiều có thể khiến bệnh nhân tiểu đường thiếu kali. Trong vòng 24 giờ đầu, cần cung cấp từ 10 - 30g KCL cho bệnh nhân. Khi sức khỏe đã phục hồi và có thể ăn uống qua đường miệng, bệnh nhân có thể sử dụng các thực phẩm giàu kali như chuối, nho, nước cà chua,...

4.5. Bổ sung phosphat

Nhiễm ceton ở bệnh nhân tiểu đường ít khi gây thiếu phosphat. Tuy nhiên, khi đang sử dụng insulin, nếu nồng độ phosphat trong máu giảm xuống dưới 0,35 mmol/L, cần bổ sung một lượng nhỏ muối phosphat cho bệnh nhân.

Chỉ định sử dụng kháng sinh để phòng tránh nhiễm trùng.

5. Biện pháp phòng tránh biến chứng nhiễm ceton trong tiểu đường

• Bệnh nhân cần tự theo dõi thường xuyên nồng độ glucose trong máu và ceton trong nước tiểu, đặc biệt cần kiểm soát khi gặp tình trạng căng thẳng hoặc bị ốm.

• Thực hiện và duy trì chế độ ăn uống khoa học, lập kế hoạch tập thể dục điều độ và tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ về việc sử dụng thuốc.

• Nếu gặp tình trạng nhiễm ceton và glucose niệu nặng, kéo dài, bệnh nhân cần bổ sung insulin đồng thời tiêu thụ thức ăn dễ tiêu hóa như nước luộc thịt có chứa muối, nước cà chua để bổ sung dịch và điện giải.

• Không tự ý ngưng hoặc giảm liều insulin mà không được sự hướng dẫn của bác sĩ, ngay cả khi có bất kỳ vấn đề sức khỏe nào khác.

• Trong trường hợp gặp thêm bất kỳ vấn đề sức khỏe nào khác, đồng thời biến chứng nhiễm ceton tiểu đường tăng cao và không đáp ứng với liệu pháp, bệnh nhân cần liên hệ ngay với bác sĩ để được xử lý kịp thời.

Bệnh nhân cần tự kiểm soát nồng độ glucose trong máu để phát hiện và xử lý các tình trạng bất thường kịp thời

Tình trạng nhiễm ceton ở bệnh nhân tiểu đường là một biến chứng nghiêm trọng, thường xảy ra ở những bệnh nhân tiểu đường loại 1 và có thể xuất hiện ở bệnh nhân tiểu đường loại 2. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhiễm ceton tiểu đường có thể đe dọa tính mạng của bệnh nhân. Tuy nhiên, nếu được cấp cứu và điều trị kịp thời theo đúng phác đồ tại bệnh viện, có thể hoàn toàn chữa khỏi được. Sau khi hồi phục, bệnh nhân cần phải thực hiện biện pháp phòng tránh các biến chứng có thể tái phát sau này. 

Về vấn đề liệu nhiễm ceton trong tiểu đường có thể chữa khỏi hay không? Đáp án là có, miễn là bệnh nhân được phát hiện và điều trị kịp thời đúng cách. Khi phát hiện các dấu hiệu biến chứng này, việc đi khám bác sĩ ngay lập tức là cần thiết để tăng cơ hội cho quá trình điều trị và tỷ lệ sống sót của bệnh nhân.