Có vắc xin phòng tránh sốt xuất huyết không?

1. Một số kiến thức cơ bản về sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, có thể lây từ người mắc bệnh cho người khỏe mạnh khi bị muỗi đốt. Dù có thể điều trị tốt nếu bệnh chỉ ở dạng nhẹ, nhưng cần lưu ý rằng bệnh này có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm, đòi hỏi sự quan sát và điều trị kịp thời.

Muỗi Aedes aegypti - nguyên nhân gây sốt xuất huyết

Loài muỗi Aedes aegypti, hoạt động chủ yếu vào ban ngày, đặc biệt là chỉ có muỗi cái mới có khả năng truyền bệnh. Sau khi bị đốt bởi muỗi này, virus sốt xuất huyết sẽ nhiễm vào cơ thể và sau 2 - 7 ngày, mầm bệnh sẽ lan ra máu gây ra triệu chứng sốt xuất huyết.

Trước đây, sốt xuất huyết thường xuất hiện ở trẻ em, nhưng ngày nay, người lớn cũng mắc bệnh và có tỷ lệ biến chứng cao. Nếu không được điều trị đúng cách, có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như:

- Hạ tiểu cầu: gây ra các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não.

- Độ nhớt máu tăng: việc máu đông lại sẽ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm khác như suy tim, suy thận, thậm chí là hôn mê. Ngoài ra, nguy cơ sốc do mất máu cũng tăng cao.

Dịch sốt xuất huyết hiện vẫn chưa có loại thuốc đặc trị, trong số các trường hợp bị bệnh nhẹ, có thể tự khỏi sau 7 - 10 ngày. Bác sĩ sẽ chỉ định điều trị các triệu chứng để ngăn chặn sự tiến triển của bệnh. Đối với những trường hợp nặng, cần phải điều trị tại bệnh viện để giảm các triệu chứng và kiểm soát nguy cơ tiến triển bệnh bằng cách sử dụng dịch và hạ sốt kết hợp với việc ngăn chặn sốc.

2. Có vắc xin phòng sốt xuất huyết không?

2. 1. Sự quan trọng của việc tiêm phòng sốt xuất huyết

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 50 - 100 triệu người mắc bệnh sốt xuất huyết trên toàn thế giới. Không chỉ có sự gia tăng về số lượng ca mắc bệnh mà còn về sự biến đổi đa dạng của chủng virus gây bệnh.

Tâm trạng lo lắng về việc có vắc xin phòng sốt xuất huyết không không phải là do những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh

Xuất phát từ tình trạng đó, người dân khó tránh khỏi sự nghi ngờ về việc có vắc xin phòng sốt xuất huyết không. Nhu cầu tiêm phòng sốt xuất huyết cũng tăng lên. Sự xuất hiện của một loại vắc xin an toàn và có khả năng chống lại cả 4 chủng virus gây bệnh một cách hiệu quả là vô cùng quan trọng.

2.2. Vắc xin phòng sốt xuất huyết đã có chưa?

Đối với câu hỏi có vắc xin phòng sốt xuất huyết không thì câu trả lời là có, tuy nhiên nước ta chưa sử dụng. Vắc xin phòng sốt xuất huyết đầu tiên trên thế giới là Dengvaxia do hãng dược phẩm Pháp Sanofi Pasteur sản xuất. Đây là loại vắc xin có thể ngăn chặn sự phát triển của cả 4 chủng virus sốt xuất huyết, có tỷ lệ phòng bệnh khoảng 60.8%. 

Vắc xin Dengvaxia đã được nghiên cứu trong 20 năm với các thử nghiệm tại 17 quốc gia. Tháng 12/2015, Mexico là quốc gia đầu tiên cho phép sử dụng vắc xin này cho nhóm đối tượng từ 9 - 45 tuổi sống ở vùng dịch. Đến đầu tháng 5/2019, vắc xin đã được Cơ quan Dược phẩm và Thực phẩm Hoa Kỳ chính thức chấp thuận sử dụng. 

Năm 2011, tại Việt Nam, Viện Pasteur đã thực hiện nghiên cứu vắc xin Dengvaxia trên 2.336 trẻ em. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng vắc xin có hiệu quả cao trong việc phòng ngừa sốt xuất huyết cho trẻ em trong độ tuổi từ 9 - 16 đã từng mắc bệnh này trước đó.

Dengvaxia - loại vắc xin phòng sốt xuất huyết đầu tiên trên toàn cầu

Vì để sử dụng loại vắc xin này, có điều kiện đặc biệt là trẻ em phải từng mắc bệnh sốt xuất huyết trước đó mới có thể đạt được hiệu quả khi tiêm, và hiệu quả cũng không cao lắm, vì vậy hiện nay tại Việt Nam vẫn chưa áp dụng vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết.

Phản ứng tiếp theo cho vấn đề có vắc xin phòng sốt xuất huyết là sự xuất hiện của vắc-xin QDENGA được chính thức sử dụng tại Liên minh Châu Âu vào ngày 8/12/2022. Vắc xin này được phát triển bởi Công ty Dược phẩm Takeda ở Nhật Bản, dành cho nhóm tuổi từ 4 trở lên và có khả năng phòng ngừa được cả 4 chủng virus Dengue.

QDENGA đã phát triển vắc xin ngừa sốt xuất huyết dựa trên chủng DEN-2 và đã thêm ADN của 3 chủng virus khác. Kết quả thử nghiệm cho thấy loại vắc xin này có khả năng kích thích miễn dịch đối với cả 4 chủng virus. 

Như vậy, đến thời điểm này, trên toàn cầu đã có tổng cộng 2 loại vắc xin đã được phê duyệt nhưng cả 2 loại này đều chưa được sử dụng tại Việt Nam.

3. Làm thế nào để đối phó với bệnh sốt xuất huyết?

Khi đã có câu trả lời cho câu hỏi có vắc xin phòng sốt xuất huyết không, điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn biết rằng hiện nay tại Việt Nam vẫn chưa áp dụng bất kỳ loại vắc xin nào để ngăn ngừa căn bệnh này. Vì vậy, trong bối cảnh thiếu vắc xin, cách tốt nhất là tự bảo vệ bản thân bằng cách:

- Diệt khuẩn và virus gây bệnh bằng cách làm sạch nhà cửa, sân vườn,... để ngăn chặn sự lây lan và phát triển của bệnh.

- Tăng cường công tác tuyên truyền về ý thức phòng bệnh cá nhân cùng việc tự tìm hiểu kiến thức về bệnh để biết cách xử lý đúng khi có dấu hiệu sốt xuất huyết.

- Ngăn chặn muỗi đốt bằng cách: mặc đồ bảo vệ kín cổ tay kể cả khi đi ngủ và sử dụng màn che khi ngủ, cũng như sử dụng các phương tiện chống muỗi,...

- Trong trường hợp có thành viên trong gia đình mắc bệnh sốt xuất huyết thì tốt nhất là cách ly người bệnh.