Cốc hành kinh

Cốc hành kinh (tiếng Anh: menstrual cup) là thiết bị vệ sinh đặt vào âm đạo trong thời kỳ kinh nguyệt của phụ nữ. Mục đích chính của nó là chứa dịch kinh nguyệt (máu từ niêm mạc tử cung) và ngăn không cho chất lỏng rò rỉ ra ngoài. Các loại cốc này thường được làm từ silicon y tế, mủ cao su hoặc nhựa dẻo nhiệt. Cốc có hình dạng phễu với một cuống. Cuống dùng để điều chỉnh vị trí của cốc trong âm đạo và tháo ra khi cần. Phần cốc giữ dịch ở thành âm đạo dưới cổ tử cung. Sau mỗi 4 đến 12 giờ (tùy vào lượng máu), cốc được tháo ra, đổ bỏ chất lỏng, rửa sạch và đặt lại vào vị trí. Sau mỗi chu kỳ, cốc cần được tiệt trùng bằng nước sôi.

Khác với băng vệ sinh thông thường và tampon, cốc hành kinh chứa dịch lỏng thay vì thấm hút.

Một chiếc cốc có thể sử dụng đến 10 năm, khiến chi phí dài hạn thấp hơn so với băng vệ sinh hoặc miếng lót dùng một lần, dù chi phí ban đầu cao hơn. Cốc còn được quảng bá là thiết bị vệ sinh thực dụng và thân thiện với môi trường hơn so với băng vệ sinh và tampon. Nhờ vào khả năng tái sử dụng, lượng rác thải từ chu kỳ kinh nguyệt giảm đáng kể, vì không có rác thải hàng ngày và lượng bao bì cũng giảm theo.

Hầu hết các thương hiệu cung cấp cốc nguyệt san với hai kích cỡ chính: lớn và nhỏ. Sản phẩm thường có màu trong suốt hoặc đục, nhưng một số thương hiệu cũng cung cấp cốc với các màu sắc khác như hồng hoặc tím.

Cốc nguyệt san là một sự lựa chọn an toàn hơn so với các loại băng vệ sinh khác.

Lịch sử

Phiên bản đầu tiên của cốc nguyệt san có thiết kế hình viên đạn được cấp bằng sáng chế vào năm 1932 bởi nhóm nhân viên hộ sinh McGlasson và Perkins. Leona Chalmers đã được cấp bằng sáng chế cho chiếc cốc nguyệt san thương mại đầu tiên vào năm 1937. Các mẫu cốc nguyệt san khác đã được cấp bằng sáng chế vào các năm 1935, 1937 và 1950.

Thương hiệu cốc nguyệt san Tassaway được giới thiệu vào thập niên 1960 nhưng không đạt thành công. Cốc nguyệt san thời kỳ đầu được làm từ cao su.

Năm 1987, cốc nguyệt san tên là The Keeper làm từ cao su latex được sản xuất tại Hoa Kỳ, chứng minh rằng cốc kinh nguyệt đầu tiên có khả năng thương mại và vẫn còn được bán trên thị trường hiện nay. Cốc nguyệt san bằng silicon đầu tiên là Mooncup, được sản xuất tại Anh vào năm 2001.

Hầu hết các cốc kinh nguyệt hiện nay được làm từ silicon y tế vì tính bền bỉ và không gây kích ứng, dù cũng có những nhãn hiệu sử dụng vật liệu TPE (nhựa nhiệt dẻo đàn hồi). Sản phẩm ngày càng phổ biến trên toàn cầu với nhiều nhãn hiệu, hình dạng và kích cỡ khác nhau. Mặc dù đa số có thể tái sử dụng, nhưng cũng có ít nhất một nhãn hiệu cốc nguyệt san dùng một lần hiện có mặt trên thị trường.

Kể từ khoảng năm 2010, một số tổ chức phi chính phủ (NGO) và các công ty đã bắt đầu phát cốc nguyệt san cho phụ nữ ở các quốc gia đang phát triển, chẳng hạn như Kenya và Nam Phi.

Cốc nguyệt san được xem là một lựa chọn tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường so với băng vệ sinh vải, băng vệ sinh dùng một lần đắt đỏ hoặc không sử dụng gì – thực tế của nhiều phụ nữ ở các quốc gia đang phát triển.

Dù nhiều công ty trên toàn cầu tham gia vào sản xuất, sản phẩm này vẫn chưa được phổ biến rộng rãi vào khoảng năm 2010. Các công ty gặp khó khăn trong việc thu lợi từ cốc nguyệt san vì một phụ nữ có thể sử dụng nó trong nhiều năm. Phần lớn phụ nữ biết đến cốc nguyệt san qua internet hoặc truyền miệng thay vì qua quảng cáo trên TV.

Cách sử dụng

Trước tiên, cốc nguyệt san cần được gấp hoặc xoắn lại rồi đưa vào âm đạo. Nó sẽ tự động mở ra và bám vào thành âm đạo. Trong một số trường hợp, bạn có thể cần xoay cốc hoặc co giãn cơ âm đạo để đảm bảo cốc mở hoàn toàn. Nếu cốc được đặt đúng cách, sẽ không xảy ra rò rỉ hoặc gây khó chịu. So với tampon, cốc nên được đặt ở vị trí thấp hơn trong âm đạo. Cuống cốc phải nằm hoàn toàn trong âm đạo. Có nhiều cách gấp khác nhau để đưa cốc vào; cách gấp phổ biến bao gồm gấp hình chữ C và gấp ấn xuống.

Bạn có thể sử dụng chất bôi trơn để giúp cốc dễ dàng hơn khi đưa vào, nhưng phải chọn sản phẩm gốc nước vì chất bôi trơn silicon có thể làm hỏng vật liệu silicon y tế.

Sau 4-12 giờ sử dụng (tùy thuộc vào lưu lượng), cốc cần được tháo ra bằng cách chạm vào cuống để tìm phần thân cốc. Chỉ kéo cuống có thể tạo ra lực hút thêm, làm việc lấy cốc khó hơn. Cách đúng là ấn vào bầu cốc để không khí vào miệng cốc, từ đó kéo ra dễ dàng. Sau khi đổ bỏ chất lỏng, cốc nên được rửa sạch hoặc lau khô trước khi đưa vào lại. Có thể rửa bằng xà phòng nhẹ và khử trùng bằng nước sôi sau khi kết thúc chu kỳ. Bạn cũng có thể dùng dung dịch khử trùng (thường dùng cho bình sữa và thiết bị hút sữa) để ngâm cốc. Các thương hiệu có thể có hướng dẫn làm sạch riêng.

Lợi ích

• Khi sử dụng cốc nguyệt san, chất lỏng kinh nguyệt được giữ nguyên dạng lỏng. Trong khi đó, tampon hấp thụ chất lỏng và giữ ở dạng bán đông, gây áp lực lên cổ tử cung.
• Đối với những người cần theo dõi lượng kinh nguyệt (ví dụ: vì lý do y tế), cốc giúp đo lường chính xác lượng chất lỏng.
• Để làm sạch cốc, bạn chỉ cần khoảng 1-2 lít nước.

Nghiên cứu

Một nghiên cứu ngẫu nhiên có kiểm soát tại Canada năm 2011 cho thấy cốc nguyệt san silicon là lựa chọn thay thế khả thi cho tampon. Khoảng 91% phụ nữ trong nhóm sử dụng cốc cho biết họ sẽ tiếp tục dùng sản phẩm và giới thiệu cho người khác. Trong một nghiên cứu lâm sàng năm 1991 với 51 phụ nữ, 23 người (45%) cho rằng cốc nguyệt san bằng cao su là phương pháp hợp lý để kiểm soát vệ sinh trong kỳ kinh nguyệt.

Trong một thử nghiệm thí điểm với người tị nạn tại Uganda, 87% đã liên tục sử dụng cốc nguyệt san trong suốt 3 tháng.

Vệ sinh sau khi sử dụng

• Việc làm sạch cốc nguyệt san tại nhà vệ sinh công cộng có thể gây ra khó khăn khi đổ chất lỏng vào bồn rửa tay thông thường, đặc biệt khi không phải lúc nào người dùng cũng có không gian riêng. Một số nhà sản xuất khuyên nên lau sạch cốc bằng khăn giấy và chỉ làm sạch cốc trong các lần đổ bỏ tiếp theo. Người dùng có thể mang theo chai nước nhỏ để rửa cốc trong nhà vệ sinh. Khăn ướt cũng là một giải pháp khác. Vì cốc thường cần được làm sạch ít nhất nửa ngày một lần (trừ khi lượng chất lỏng nhiều), nhiều người có thể tận dụng thời gian tại nhà để thực hiện việc này thay vì ở nơi công cộng.
• Thiếu nước sạch và xà phòng để rửa tay, điều cần thiết trước khi đưa cốc vào âm đạo, có thể là vấn đề tại các nước đang phát triển. Để đảm bảo không đưa vi khuẩn vào âm đạo, việc rửa tay và cốc là rất quan trọng, nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu và các bệnh khác. Băng vệ sinh dùng một lần hoặc có thể tái sử dụng không yêu cầu vệ sinh tay, mặc dù băng vệ sinh vải tái sử dụng cũng cần có nước sạch để giặt.
• Việc khử trùng cốc nguyệt san với nước sôi mỗi tháng một lần có thể gặp khó khăn ở các nước đang phát triển nếu thiếu nước và củi. Các lựa chọn thay thế hiện có tại các nước kém phát triển, như dùng giẻ giặt lại nhiều lần, có thể kém vệ sinh hơn.
• Tháo cốc nguyệt san có thể gây lộn xộn. Máu có thể tràn ra trong quá trình tháo cốc, dù nhiều phụ nữ thường tìm kiếm nhà vệ sinh để thực hiện việc này.

Khi sử dụng nhà vệ sinh công cộng khô, máu kinh nguyệt có thể được đổ vào khu vực dành cho chất thải. Nếu máu rơi vào phễu lấy nước tiểu, nó có thể được xả bằng nước.