Buzz
Năm 1780, John Adams viết một bức thư cho vợ ông, Abigail, trong đó ông đã vạch ra kế hoạch của mình cho những gì con cháu của ông sẽ đặt nhiều tâm sức trong cuộc sống của họ. Đã từng có thời gian tinh thông 'Chính trị và Chiến tranh', hai nhu cầu mang tính cách mạng, Adams hy vọng con cái của ông sẽ tham gia vào các lĩnh vực thúc đẩy xây dựng đất nước, như 'Toán học', 'Hàng hải' và 'Thương mại'. Kế hoạch của Adams lần lượt là, những môn học thực tế mang lại không gian tuổi thơ cho con mình 'học vẽ, thơ, âm nhạc, kiến trúc, tạc tượng ,nghệ thuật thêu thảm tapestry, và làm gốm sứ”.
Hai trăm ba mươi lăm năm sau, quá trình này- “từ những chiến binh đến những tài tử mê nghệ thuật”, theo lời của nhà nghiên cứu văn học Geoffrey Galt Harpham - diễn ra đúng như những gì Adams hy vọng: trẻ em có nhiều cơ hội toàn diện để học những điều có ích trong thực tế hơn là chỉ học ở trường. Kim Weeden, một nhà xã hội học tại Đại học Cornell, đã tìm hiểu dữ liệu thống kê giáo dục quốc gia sau khi tôi hỏi cô ấy về hiện tượng này, và phân tích của cô ấy tiết lộ một sự thật. Vâng, quả đúng là, số tiền mà phụ huynh của sinh viên đại học kiếm được có mối liên hệ tương quan với môn học sinh viên đó theo học tại trường. Những đứa con sinh ra trong các gia đình có thu nhập thấp có xu hướng chọn các chuyên ngành 'hữu ích', có tính ứng dụng cao chẳng hạn như khoa học máy tính, toán học và vật lý. Trái lại, những người có cha mẹ kiếm được nhiều tiền hơn lại nghiêng về chọn những môn như lịch sử, tiếng Anh và nghệ thuật biểu diễn.
Lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học có ảnh hưởng đến thu nhập của phụ huynh không?
Lời giải thích cho câu hỏi này khá rõ ràng và dễ nhận thấy. 'Điều đó... hoàn toàn thống nhất với ý kiến rằng trẻ em từ các gia đình có thu nhập cao hơn có thể đủ khả năng chi trả để chọn những chuyên ngành ít chuyên môn hơn hay ít mang tính ứng dụng cao. Bởi lẽ, họ có tấm đệm an toàn đảm bảo việc không bị thất nghiệp hoặc làm những công việc không phù hợp với khả năng.' Weeden nói. Với thu nhập trung bình cho các bằng cấp chuyên ngành khác nhau được công bố rộng rãi - sự khác biệt về thu nhập lâu dài giữa các chuyên ngành có thể lớn hơn 3 triệu đô la, một nghiên cứu đã chứng minh. Không khó để tưởng tượng một sinh viên quyết định con đường học tập của mình dựa trên mức chi trả trong mong đợi đó. Đặc biệt, thật không quá khó để tưởng tượng ra rằng những đứa con sinh ra trong gia đình nghèo hiển nhiên sẽ tính toán như vậy, trong khi người sinh ra trong gia đình giàu có sẽ bỏ qua suy nghĩ tìm một “phương tiện để kiếm sống”.
Ngoài ra, còn một xu hướng khác được thể hiện trong dữ liệu, Weeden lưu ý, là các gia đình có thu nhập thấp hơn và các gia đình có thu nhập cao có xu hướng gửi con đến những học viện khác nhau cho chuyên ngành. Chẳng hạn như hầu hết các trường đắt đỏ nhất, danh tiếng nhất không có chuyên ngành là Luật. Cũng có khả năng rằng những người con sinh ra từ các gia đình có thu nhập cao hơn có cơ hội tiếp xúc với các loại nghệ thuật, âm nhạc và văn học đáng được học ở bậc đại học, một sự tiếp xúc có thể truyền cảm hứng cho họ theo đuổi các chuyên ngành đó khi họ bước vào bậc đại học.
Bức tranh được vẽ bởi số liệu từ Weeden được điền đầy đủ bằng dữ liệu từ Greg Clark, giáo sư kinh tế tại Đại học California, Davis, và tác giả của cuốn “The Son Also Rises”. Clark quan sát từ các chuyên ngành được chọn bởi sinh viên Đại học Cambridge trong 15 năm qua, và ông đã đặc biệt chú ý đến những sinh viên có tên đệm hiếm có, quý tộc - mà ông đã sử dụng như một chỉ số thể hiện bậc thang xã hội cao. Khi so sánh các chuyên ngành của những sinh viên đó với những người Anh bình thường, anh thấy rằng các sinh viên danh giá thường có xu hướng học những môn kinh điển, tiếng Anh và lịch sử hơn, và ít có khả năng học khoa học máy tính và kinh tế hơn rất nhiều.
Những sinh viên sinh ra trong gia đình danh giá ở trường Cambridge có xu hướng chọn chuyên ngành chính như thế nào?
Dữ liệu của ông Clark, cùng với của Weeden, đã cho thấy một lý do để xem xét lại các số liệu thống kê thu nhập trong mong đợi theo chuyên ngành của các sinh viên đại học đã được xem xét kĩ lưỡng bởi những sinh viên chần chừ, do dự. Một nghiên cứu gần đây của Trung tâm Giáo dục và Lực lượng lao động của Đại học Georgetown là chuyên ngành về nhân văn sẽ giúp bạn kiếm được khoảng 50.000 đô la mỗi năm trong thu nhập trung bình, trong khi mức độ khoa học máy tính sẽ tốt hơn và ở mức khoảng 75.000 đô la mỗi năm.
Thu nhập trung bình hằng năm của những người đã đi làm lâu năm thì ra sao?
Thu nhập trung bình vào giữa sự nghiệp, theo Chuyên ngành của Đại học
Trong biểu đồ này, dễ dàng nhận thấy rằng các nhà khoa học máy tính sẽ có thu nhập cao hơn so với những người theo học tiếng Anh. Tuy nhiên, có thể con số này không hoàn toàn chính xác, do đó không thể kết luận rằng sinh viên từ gia đình giàu có sẽ chọn ngành học ít sinh lời hơn. Có thể các sinh viên giàu có sẽ vẫn chọn các ngành học trả lương thấp vì họ có hiểu biết về tiền bạc.
Sau khi quyết định chọn chuyên ngành ở đại học, việc suy nghĩ về thu nhập của cha mẹ và ảnh hưởng đến lựa chọn công việc của con cái là rất quan trọng. Dữ liệu đã chỉ ra rằng bác sĩ thường đến từ gia đình thu nhập thấp hơn so với những người làm nghệ sĩ. Tuy nhiên, không nên xây dựng lý thuyết cứng nhắc về mối quan hệ này.
Mặc dù thu nhập và uy tín nghề nghiệp có thể thay đổi qua các thế hệ, mức độ giàu có và trình độ học vấn thường ổn định. Có một quan điểm chung rằng mỗi thế hệ sẽ có những đánh đổi khác nhau trong cuộc sống và sự nghiệp của họ.
Có sự chuyển dịch trong xã hội khi con cái của các bác sĩ lại trở thành nghệ sĩ, có thể họ đã đánh đổi để có sự tự do và tự chủ trong nghề nghiệp. Dù cho họ là nghệ sĩ nhưng vẫn có trình độ học vấn cao và tài sản.
Từ cái nhìn này, mối liên kết giữa các ngành học và nghề nghiệp sau đại học trở nên rõ ràng hơn, nói một cách thô tục, như là nhãn mác mà con người được gán dựa vào giàu có và trình độ học vấn của cha mẹ. Điều này có vẻ là lý do hợp lý cho việc chúng ta thường hỏi “Bạn làm nghề gì?” tại các bữa tiệc. Chúng ta thường tránh hỏi về thu nhập vì đó được xem là quá cá nhân, nhưng cũng bởi vì chúng ta tin rằng việc hiểu biết về nghề nghiệp sẽ mang lại nhiều giá trị hơn.
Minh Tâm
Theo The Atlantic
