Cộng đoàn giáo xứ

Cộng đoàn giáo xứ (hoặc họ đạo, tiếng Latinh: paroecia hay parochia) là một đơn vị hành chính và mục vụ trong giáo phận. Đây là cách phân chia công tác tôn giáo và quản lý trong nhiều giáo hội Kitô giáo như Công giáo Rôma, Chính thống giáo, Anh giáo, Lutheran, cũng như một số giáo hội Trưởng lão và Giám lý.

Ý nghĩa từ ngữ

Parish trong tiếng Anh bắt nguồn từ từ tiếng Anh cổ parosse (1075), sau đó là paroche (1292), từ tiếng Pháp cổ paroisse, mượn từ tiếng Latinh paroechia, và từ tiếng Hy Lạp cổ παροικία paroikia có nghĩa gốc là tạm trú ở đất khách (trong bản dịch tiếng Hy Lạp của Kinh thánh Hê-brơ Septuagint) hoặc cộng đồng người tạm trú, chỉ những người Do Thái ở ngoại quốc (thế kỷ 1 TCN), sau đó chỉ sự sống tạm thời trên trần gian (thế kỷ thứ nhất Công nguyên, Tân Ước: 1 Peter 1:17, 2:11), và cuối cùng là parish (thế kỷ thứ 4 Công nguyên).

Giáo hội Công giáo Rôma

Trong Giáo hội Công giáo Rôma, giáo xứ là đơn vị cơ bản tổ chức cộng đồng tín hữu trong một giáo phận. Giám mục giáo phận là người duy nhất có quyền thiết lập, giải thể hoặc điều chỉnh địa giới các giáo xứ. Khi được thành lập hợp pháp, giáo xứ tự động có tư cách pháp nhân theo luật. Giữa giáo xứ và giáo phận có một đơn vị trung gian gọi là giáo hạt. Tại Việt Nam, giáo xứ có thể được chia nhỏ hơn thành giáo họ hoặc giáo khu (có thể là đơn vị trực thuộc một giáo xứ hoặc độc lập nhưng thường không có linh mục quản xứ).

Nhà thờ xứ đóng vai trò trung tâm cho các hoạt động tôn giáo của tín hữu, là nơi diễn ra các nghi lễ thờ phượng và nhận các bí tích. Ở nhiều nơi, nhà thờ xứ còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng của người Công giáo. Nếu do lý do địa lý hoặc số lượng giáo dân quá đông, có thể xây dựng thêm nhà thờ hoặc nhà nguyện phụ trợ. Ngoài ra, tùy theo điều kiện, mỗi giáo xứ có thể có thêm các cơ sở như trường học giáo lý, trường học văn hóa, tu viện, nghĩa trang ngay trong khuôn viên nhà thờ hoặc khu đất liền kề. Mỗi giáo xứ thường được giám mục bổ nhiệm một linh mục để quản lý. Khi linh mục này có thư bổ nhiệm và tuyên thệ nhậm chức, sẽ được gọi là linh mục quản xứ (hoặc linh mục chính xứ, cha sở). Nếu linh mục chỉ được giao quản lý tạm thời, sẽ gọi là linh mục quản nhiệm (hoặc linh mục đặc trách).

Việc đặt tên và tước hiệu

Mỗi giáo xứ có một tên gọi thông dụng và một tước hiệu. Tước hiệu được chọn khi thực hiện nghi lễ cung hiến nhà thờ và xức dầu bàn thờ lần đầu. Theo nghi thức Cung hiến nhà thờ và xức dầu bàn thờ, tên của giáo xứ phải được chọn từ các tên sau:

• Tên của Thiên Chúa Ba Ngôi
• Tên hoặc các tước hiệu liên quan đến Chúa Giêsu (Kitô Vua, Thánh Tâm, Chúa Quan phòng, Thánh Thể...) hoặc các mầu nhiệm liên quan đến cuộc đời Chúa Giêsu (Phục Sinh, Thăng Thiên, Biến Hình...)
• Tên hoặc danh hiệu của Chúa Thánh Thần (Thánh Linh, Hiện Xuống...)
• Tên hoặc tước hiệu của Maria (Đức Mẹ Lên Trời - Mông Triệu, Đức Mẹ Sầu Bi, Mân Côi...)
• Tên của một thiên thần
• Tên của một vị thánh đã được phong thánh (Các thánh tử đạo Việt Nam, Thánh Phanxicô...)
• Tên của một vị chân phước, nhưng chỉ với sự cho phép của Tòa Thánh

Tước hiệu của nhà thờ giáo xứ không được thay đổi sau khi đã xức dầu bàn thờ. Trong trường hợp hai giáo xứ được sáp nhập, mỗi nhà thờ vẫn giữ tước hiệu của riêng mình. Tuy nhiên, giáo xứ mới sáp nhập có thể chọn một tên khác nếu cần thiết cho mục vụ.

Ghi chú

• ECCLESIA IN ASIA