Bài viết tư vấn của Bác sĩ I Đặng Thị Ngọc Chương - Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Quốc tế Mytour Central Park. Bác sĩ có kinh nghiệm trong chẩn đoán và khám bệnh lý sơ sinh - hồi sức sơ sinh.

Cột mốc quan trọng của bé trong năm đầu tiên thường xuất hiện nhanh chóng. Khả năng ngồi vững của em bé mở ra một thế giới mới, giúp trẻ vui chơi và khám phá môi trường xung quanh. Điều này cũng làm cho việc ăn trở nên dễ dàng hơn và tạo cơ hội mới để bé quan sát mọi thứ xung quanh.

Em bé của bạn có thể ngồi dậy từ 6 tháng tuổi với một chút hỗ trợ, độ tuổi trung bình khoảng từ 4 đến 7 tháng. Ngồi độc lập là một kỹ năng mà nhiều bé phát triển từ 7 đến 9 tháng. Việc ngồi độc lập giúp bé có cái nhìn mới về thế giới. Khi cơ lưng và cổ của bé đủ mạnh mẽ để giữ đầu và giữ vững chân, bé có thể chuyển sang bò, đứng và đi.

Em bé của bạn có thể thành thạo việc lăn qua và nâng đầu lên khi chúng đạt 8 tháng tuổi. (Ngay cả khi bé thành thạo việc ngồi, vẫn có thể bị lật úp, đặc biệt là khi chúng chưa thể đứng thẳng.)

Mặc dù có thể hỗ trợ bé ngồi ngay từ ngày đầu tiên, nhưng việc ngồi độc lập thực sự bắt đầu khi bé kiểm soát được đầu. Từ 4 tháng tuổi, cơ cổ và đầu bé phát triển nhanh, bé sẽ học cách ngẩng đầu khi nằm sấp.

Bé có thể sẵn sàng ngồi khi kiểm soát đầu tốt. Các chuyển động khác của cơ thể cũng sẽ được kiểm soát và có mục đích hơn. Bé sẽ thậm chí có thể tự đẩy lên khi nằm úp và học cách lật mình.

Em bé có thể bắt đầu ngồi trong thời gian ngắn nếu bạn đặt chúng ngồi thẳng. Điều quan trọng ở giai đoạn này là phải hỗ trợ bé để không bị ngã.

Sau đó, bé sẽ chống người lên cánh tay và giữ ngực trên sàn, giống như kiểu chống đẩy. Sau 5 tháng tuổi, bé có thể ngồi một cách độc lập trong giây lát, tuy nhiên, hãy ở gần để hỗ trợ và đặt gối xung quanh để phòng tránh bé ngã.

Những bé gần đến mốc có thể tự ngồi (khoảng 7 đến 9 tháng) sẽ có khả năng lăn cả 2 hướng và chuẩn bị bò. Một số bé khác có thể ngồi với tư thế có tay chống đỡ. Tại tư thế này, bé đang ngồi với ít nhất một tay chống lên sàn.

Có khả năng bé giữ thăng bằng khi ngồi trước khi có thể tự lật. Với sự luyện tập đầy đủ, bé sẽ có sức mạnh và tự tin, từ đó bé sẽ ngồi độc lập một cách thành thạo.

Bé sẽ sớm học cách giữ thăng bằng khi ngồi bằng cách nghiêng người về phía trước với ít nhất một tay chống ở tư thế kiềng 3 chân. Đến 7 tháng, bé có thể ngồi mà không cần hỗ trợ (điều này giúp bé thoải mái khám phá) và bé sẽ học cách xoay người để tiếp cận các đối tượng mong muốn trong khi ngồi.

Lúc này, bé thậm chí có thể từ nằm sấp chuyển sang ngồi bằng cách đặt tay chống lên. Khi đến 8 tháng, bé có thể ngồi tốt mà không cần sự hỗ trợ.

Thời gian nằm sấp quan trọng trong việc bé ngồi. Nếu bé không thích nằm sấp lâu, hãy bắt đầu với vài phút mỗi ngày. Đảm bảo bé được nghỉ ngơi đầy đủ và được quấn tã sạch sẽ. Bố mẹ cũng nên nằm sấp để bé có thể nhìn thấy khuôn mặt. Nhìn thấy khuôn mặt của bố mẹ có thể thúc đẩy bé giữ tư thế lâu hơn. Bạn cũng có thể đặt gương trên sàn để bé nhìn thấy chính mình.

Luyện tập là chìa khóa của sự hoàn hảo, vì vậy tạo cơ hội cho bé ngồi thẳng có thể giúp bé có sức mạnh để ngồi độc lập. Ngồi độc lập yêu cầu sự thay đổi trọng lượng từ trái sang phải, tiến và lùi. Điều này đòi hỏi nhiều sức mạnh và thực hành để làm được.

Việc nâng đầu và ngực giúp bé củng cố cơ cổ và phát triển khả năng kiểm soát đầu cần thiết để ngồi độc lập. Hãy khuyến khích bé chơi úp mặt xuống sàn và sau đó nhắc bé nhìn lên.

Đồ chơi sáng tạo tiếng động hoặc gương cũng là cách tốt để đảm bảo thính giác và thị lực của bé đang phát triển đúng hướng. Khi bé tự tin hơn, hãy đặt đồ chơi và đối tượng hấp dẫn vừa tầm tay - chúng sẽ thu hút sự chú ý khi bé học cách giữ thăng bằng bằng cánh tay.

Chiếm thời gian nhiều hơn trên sàn có thể khuyến khích sự độc lập hơn so với việc đặt bé vào ghế cố định. Hãy thực hiện hoạt động trên sàn ít nhất 2 hoặc 3 lần mỗi ngày với đồ chơi phù hợp theo độ tuổi. Đặt bé giữa đùi hoặc giữa 2 chân của bạn trên sàn. Hãy thử đọc sách, hát bài hát và tham gia các trò chơi vận động như “xếp gỗ” trên tấm chăn mềm.

Khi bé độc lập hơn một chút, hãy bố trí gối hoặc đệm xung quanh để bé có thể tập trên sàn, không nên trên các bề mặt cao. Đặc biệt khi bé mới học ngồi, hãy luôn ở gần bé để bảo vệ bé khỏi ngã hoặc theo dõi những kỹ năng mới của bé. Hãy để bé thử nghiệm nhiều lần. Ở gần, nhưng để bé tự do khám phá và thử nghiệm các cử động và tiếp cận khác nhau.

Bạn có thể đã thấy nhiều loại ghế trẻ em khác nhau trên thị trường, chẳng hạn như Ghế Bumbo được ưa chuộng. Thích hợp cho trẻ từ 3 đến 9 tháng tuổi, hoặc khi bé có thể ngẩng đầu. Ghế được thiết kế ôm quanh cơ thể bé để hỗ trợ ngồi.

Chuyên gia vật lý trị liệu nhi khoa Rebecca Talmud cho biết việc đặt bé ngồi quá sớm có thể ảnh hưởng đến phát triển kỹ năng của bé. Thay vì khuyến khích bé ngồi ở 3 tháng tuổi, hãy đợi từ 6 đến 8 tháng. Đồng thời, đừng chỉ dựa vào ghế này như là công cụ luyện tập duy nhất cho bé.

Khi bé mới bắt đầu học ngồi với sự hỗ trợ, hãy đặt bé giữa 2 chân để bạn có thể hỗ trợ từ mọi hướng. Sử dụng gối nếu cần, nhưng đừng bao giờ để bé ngồi một mình mà không có sự giám sát. Dù bé chưa di chuyển nhiều, nhưng hãy chuẩn bị che chắn những vật dụng cứng, nhọn trong nhà để đảm bảo an toàn khi bé bắt đầu di chuyển nhiều hơn.

• Sử dụng nắp đậy ổ cắm ở tất cả các phòng bé thường lui tới.
• Bảo đảm rằng đồ đạc hoặc khu vực bé tiếp cận đều ở vị trí phù hợp. Bạn có thể sử dụng khóa tủ, khóa nhà vệ sinh, móc treo đồ, rào chắn và các vật dụng bảo vệ trẻ em từ các cửa hàng phổ biến.
• Để tránh nguy cơ nghẹt thở, đảm bảo vật liệu độc hại và đồ đạc nguy hiểm ở xa tầm tay bé. Bạn có thể nằm xuống ngang với bé để kiểm tra những mối nguy hiểm tiềm ẩn.
• Khi bé biết ngồi, điều chỉnh chiều cao của nôi lên. Điều này giúp bé vận động an toàn mọi lúc, kể cả khi đi ngủ.
• Đảm bảo dây an toàn khi bé ngồi ghế cao và các thiết bị khác. Sự hỗ trợ từ dây đai có thể cần thiết, đặc biệt là khi bé ngồi trong thời gian dài. Đừng để ghế trên bề mặt cao hoặc gần nước.

Nếu bé của bạn chưa tự ngồi ở 9 tháng, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa. Hãy đưa ra hành động ngay, đặc biệt nếu bé gần 9 tháng mà vẫn cần sự hỗ trợ. Nếu bé không ngẩng đầu ổn định từ 4 tháng tuổi, không tự chống tay lên sàng, hoặc không thể ngồi khi 9 tháng, đừng ngần ngại thảo luận với bác sĩ để được tư vấn.

Mỗi bé phát triển theo cách riêng, nhưng những dấu hiệu như sự chậm phát triển kỹ năng vận động thô có thể xuất hiện.

Những dấu hiệu chậm phát triển khác có thể bao gồm:

• Cơ cứng hoặc căng
• Chuyển động yếu
• Chỉ sử dụng một tay thay vì hai
• Không kiểm soát đầu tốt
• Không chơi với hoặc đưa đồ vật vào miệng

Nếu bạn nghi ngờ bé có thể gặp vấn đề về phát triển thần kinh, hãy thảo luận với bác sĩ ngay. Mọi trẻ sơ sinh phát triển theo tốc độ khác nhau, và trẻ sinh non thường đạt các mốc phát triển muộn hơn so với trẻ bình thường cùng tuổi.

Sau khi bé nhận ra rằng mình có thể tự lao về phía trước từ tư thế ngồi và giữ thăng bằng trên tay và đầu gối, bé có thể bắt đầu di chuyển bằng bốn chân từ 6 hoặc 7 tháng, và bò thuần thục sau 10 tháng tuổi. Bây giờ bé đầy năng lượng và rất tò mò, vì vậy hãy giữ ấm cho bé. Nhớ rằng, hầu hết bác sĩ khuyến cáo nên đợi cho đến khi bé có sự hỗ trợ ít nhất trước khi bắt đầu ăn thức ăn đặc.

Trong giai đoạn bé tập ngồi, cha mẹ nên bổ sung cho bé các sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, cùng các khoáng chất và vitamin như kẽm, crom, selen, vitamin B giúp đáp ứng nhu cầu dưỡng chất. Những dưỡng chất này còn giúp tiêu hóa, tăng cường hấp thụ dưỡng chất, hỗ trợ bé ăn ngon miệng và phát triển toàn diện.

Tham khảo: babycenter.com