Buzz
Gen Z thường được nhớ đến như một thế hệ 'vàng' của xã hội. Với việc tiếp cận công nghệ từ sớm, họ có một mạng lưới thông tin rộng lớn. Tuy nhiên, khối lượng thông tin khổng lồ này đã dẫn đến hiện tượng 'bội thực thông tin' hay 'stress thông tin' đối với giới trẻ và những người dùng thông tin số nói chung.
Thông tin là tập hợp kiến thức và sự kiện mà con người cập nhật mỗi ngày. Sự gia tăng thông tin là điều tất yếu, nhưng sự bùng nổ của thông tin mạng là điều cần chú ý. Trước đây, con người phải nỗ lực tìm kiếm thông tin, nhưng ngày nay, chỉ với một thao tác đơn giản, chúng ta có thể 'bơi' trong biển thông tin. Tuy nhiên, khối lượng thông tin tăng không đồng nghĩa với giá trị thông tin tăng. Mạng xã hội khiến con người dễ rơi vào bẫy 'thông tin mạng', với những trang báo giật tít và thông tin không chính thống tràn lan, dẫn đến việc người trẻ bị mắc kẹt trong 'mạng lưới' truyền thông mà không hay biết.
Sự quá tải thông tin ảnh hưởng lớn đến việc tiếp nhận thông tin của người tiêu dùng. Từ việc ý thức tiếp nhận, họ chuyển sang hành động tiếp nhận, không muốn bỏ lỡ bất kỳ giây nào trên các trang thông tin. Như câu nói vui: 'Mới đi ngủ sớm một tiếng mà sáng mai đã thành người tối cổ'. Thông tin đã đến thời kỳ lạm phát, và tỷ lệ giữa thông tin cần thiết và không cần thiết là rất chênh lệch. Chúng ta nhận tới 30-40 email mỗi ngày, mất cả tiếng rưỡi để xử lý 10 cái cần thiết, nhưng ít ai nhận ra điều này. Vì vậy, nạn nhân của 'bội thực thông tin' thường rơi vào trạng thái FOMO (sợ bỏ lỡ). Chúng ta dễ dàng dành vài giờ kiểm tra điện thoại, và thời gian tiếp nhận thông tin còn nhiều hơn thời gian tiêu hóa chúng, khiến chúng ta khó phân biệt được thông tin chính xác và không chính xác. Lặp lại hành động này mỗi ngày, con người dần hình thành tư duy phiến diện và mất khả năng cảm nhận thông tin. 'Bội thực thông tin' bóp chết tư duy từ trong trứng nước và những thiên kiến xác nhận bắt đầu hình thành khi truyền thông tiêm nhiễm thông tin sai lệch vào thế giới quan của tuổi trẻ. 'Ngộ độc thông tin' chính là trạng thái của tôi, sau hai giờ kiểm tra điện thoại.
'Stress thông tin' là hiện trạng của nhiều người trẻ. Khối lượng thông tin lớn gây nhiễu loạn, đem đến nhiều sự lựa chọn. Việc tiếp nhận đa dạng các nguồn thông tin trái chiều giúp mở rộng tư duy, nhưng sự lèo lái của dư luận dễ khiến chúng ta sa ngã, gia tăng cảm xúc tranh luận và thêm nhiều thông tin khác nổ ra. Có lẽ chính chúng ta cũng đang góp phần vào 'bội thực thông tin' của giới trẻ.
Thông tin và sự tiếp cận thông tin là rất cần thiết trong thời đại số hóa. Thay vì từ chối thông tin, chúng ta nên trở thành người tiếp nhận thông tin thông minh và có chọn lọc.
Đầu tiên, hãy chọn các nguồn thông tin đáng tin cậy như các trang báo chính phủ, Vnexpress, The New York Times,... để tiếp cận thông tin. Sau đó, sử dụng công thức 5W+1H để 'chất vấn' thông tin. Cụ thể, 5W gồm What (Cái gì), Who (Ai), When (Khi nào), Where (Ở đâu), Why (Tại sao); và 1H là How (Như thế nào). Việc áp dụng môtip câu hỏi này giúp bạn chọn lọc thông tin cần thiết, tránh 'khủng hoảng thông tin'. Sau khi đọc thông tin đã chọn, hãy giữ thái độ cởi mở và khoan dung, nhớ đến Thuyết tương đối của Albert Einstein như một cách cân nhắc những suy nghĩ đa chiều. 'Tương đối' là một từ nên ghi nhớ vì mọi thứ trên đời hiếm khi đạt ngưỡng 100%. Hãy suy nghĩ kỹ và hòa nhã khi tranh luận.
Kỹ năng chọn lọc thông tin là kỹ năng cực kỳ quan trọng mà mọi bạn trẻ cần biết. Việc xác định nguồn uy tín và học giả chất lượng đóng góp lớn trong việc cung cấp thông tin phù hợp và giá trị. Đặc biệt, trong thời đại mà con người dễ dàng rơi vào 'stress thông tin' chỉ trong vài giờ, kỹ năng này càng trở nên cần thiết.
Nhồi nhét thông tin sẽ làm quá tải quá trình tiếp thu. Không chỉ riêng việc tiếp nhận thông tin, mà đối với bất kỳ vấn đề nào, chúng ta cũng cần 'biết đủ' và 'biết đúng'. Cập nhật những thông tin cần thiết, chúng ta sẽ trở thành người tiêu dùng thông minh.
