Tháng Chạp, hay còn gọi là tháng Sửu, là tháng cuối cùng của năm dương lịch (năm thường) hoặc tháng thứ 13 (nếu là năm nhuận). Trong tháng Chạp, ngoài hai lễ cúng quan trọng là cúng ông Công, ông Táo và cúng Tất niên, lễ cúng Rằm cũng được rất nhiều người dân quan tâm.
Tùy thuộc vào tập tục và truyền thống của từng vùng miền, lễ cúng Rằm tháng Chạp có thể có những điểm khác biệt về thời gian, đồ cúng, và các nghi thức cúng khấn… Tuy nhiên, vẫn có những nét chung trong việc tổ chức lễ cúng ngày Rằm tháng Chạp này.
1. Thời gian cúng Rằm tháng Chạp
Dù được gọi là lễ cúng ngày Rằm tháng Chạp, nhưng có thể tổ chức vào ngày 14 hoặc 15 âm lịch tháng Chạp. Thông thường, người dân thường tổ chức lễ cúng trong 2 ngày 14 và 15 âm lịch.
Lưu ý: Tránh tổ chức lễ cúng Rằm tháng Chạp quá sớm hoặc quá muộn. Tốt nhất là tổ chức trước khi trời tối.

2. Đồ cúng Rằm tháng Chạp
Tùy thuộc vào cách tiến hành lễ cúng là lễ chay hay lễ mặn có sự chuẩn bị khác nhau. Nhìn chung, đồ cúng trong lễ cúng ngày Rằm tháng Chạp thường bao gồm:
- Với lễ cúng chay: Hương, hoa, quả, trầu cau, nước sạch, nến hoặc đèn dầu…
- Với lễ cúng mặn: Thịt gà luộc, bánh chưng hoặc xôi, giò hoặc chả, và một số món mặn khác…
Nhìn chung, đồ cúng trong lễ cúng Rằm tháng Chạp không cầu kỳ quá về số lượng, miễn sao thể hiện sự thành tâm của gia chủ.

3. Văn khấn trong lễ cúng ngày Rằm tháng Chạp
Có nhiều cách tiến hành lễ cúng Rằm tháng Chạp tùy thuộc vào từng khu vực. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là tỏ lòng thành tâm và kính trọng trong từng nghi lễ.
Giống như các nghi lễ cúng Rằm khác, văn khấn được coi là một phần quan trọng và thường được thực hiện theo bài mẫu nhất định. Dưới đây là các bài văn khấn cúng Rằm tháng Chạp theo truyền thống.
- Văn khấn cúng Thổ Công cùng các thần linh:
Nam mô A Di Đà Phật ! (đọc 3 lần và sau cùng lạy 3 lạy)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Thánh, chư Thánh mười phương.
Con kính lạy Thiên thần, Địa thần và các vị Tổ tiên.
Con kính lạy các vị Thần linh bảo hộ vùng Đông.
Con kính lạy thần Long mạch, vị linh thổ của gia đình.
Con kính lạy các vị thần Ngũ phương, Ngũ thổ, những người mang lại phúc đức.
Con kính lạy thần địa chủ về tài lộc, về sự giàu có.
Con kính lạy các vị thần bảo hộ trong khu vực này.
Tín chủ của con là: …
Con sống tại: …
Ngày hôm nay, ngày … tháng … năm … , trong không khí của tiết rằm tháng Chạp, tâm hồn của con tràn đầy thành tâm. Con chuẩn bị lễ hương hoa, trà quả, kim ngân, và thắp nến hương thơm, dâng lên trước án. Con thành kính mời: ngài Kim Niên - người cai quản Thái Tuế, ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, các vị Đại Vương, ngài Đông Trù Tư Mệnh - Thần Quân Táo Phủ, ngài Bản Gia Thổ Địa, Long Mạch Tôn Thần, và các vị Thần Quân cai trị trong khu vực này. Con kính cẩn mời các vị giáng lâm trước án, chứng giám tâm thành, và thụ hưởng lễ vật. Con cầu xin sự phù trì của các vị để gia đình con được yên vui, công việc thuận lợi, tài lộc thịnh vượng, tâm đạo sáng suốt, và mọi nguyện vọng đều được thành tựu.
Chúng con trân trọng kính lễ trước án và cầu xin sự phù hộ của các vị Thần Quân.
Nam mô A Di Đà Phật! (đọc 3 lần và sau cùng lạy 3 lạy)
- Lời khấn cúng cho tổ tiên gia đình:
Nam mô A Di Đà Phật! (đọc 3 lần và sau cùng lạy 3 lạy)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên và Hậu Thổ, cũng như các vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, ngài Bản Xứ Thổ Địa, và ngài Bản Gia Táo Quân cùng các vị Tôn Thần.
Con kính lạy Tổ Tiên, Hiển Khảo, Hiển Tỷ, và các vị Hương Linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ).
Tín Chủ của chúng con là: …
Chỗ ở của chúng con là: …
Hôm nay là ngày… tháng… năm, trong dịp tiết rằm tháng Chạp. Tín Chủ của chúng con đã sắm lễ hương, hoa, trà quả, và thắp nến tâm hương để dâng lên trước án. Chúng con thành kính mời các ngài: Bản Cảnh Thành Hoàng, các Đại Vương, ngài Bản Xứ Thần Linh Thổ Địa, ngài Bản Gia Táo Quân, Ngũ Phương, Long Mạch, và Tài Thần. Con kính cẩn mời các vị giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, và thụ hưởng lễ vật.
Chúng con hân hạnh mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, và các vị Hương Linh gia tiên trong và ngoài nhà, xin thương xót con cháu linh thiêng hiện về, chứng giám lòng thành, và thụ hưởng lễ vật.
Tín Chủ của chúng con lại kính mời các vị Tiền Chủ, Hậu Chủ ngự trị tại nhà này, đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, phù hộ cho gia đình chúng con hòa thuận, sức khỏe dồi dào, công việc phát tài, và mọi điều lành lành.
Chúng con thành kính, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (đọc 3 lần và sau cùng lạy 3 lạy)
4. Một số nghi lễ khác trong dịp rằm tháng Chạp
Trong dịp rằm tháng Chạp, ngoài việc chuẩn bị lễ vật cúng rằm, tùy theo phong tục của từng vùng miền, một số gia đình còn thực hiện lễ sớ cầu an.
Lễ này thường được tổ chức tại chùa và bao gồm 7 lá sớ, với mục đích mong cầu bình an cho mọi thành viên trong gia đình.
Lễ này thường được tổ chức tại chùa và bao gồm 7 lá sớ, với mục đích mong cầu bình an cho mọi thành viên trong gia đình.
