Đỉnh đầu ốc tai, một cấu trúc độc đáo hỗ trợ sự cân bằng của cơ thể. Những vấn đề về sức khỏe hoặc chấn thương có thể dẫn đến tình trạng làm rối loạn đỉnh đầu. Cuộc đối đầu với đỉnh đầu là một bệnh thường gặp, thường đi kèm với triệu chứng chóng mặt và mất cân bằng, đôi khi kèm theo vấn đề về thị lực và thính giác.

Cuộc đối đầu với đỉnh đầu cấp tính là tổn thương cấp tính một bên đỉnh đầu trung ương hoặc ngoại biên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, nguyên nhân phổ biến như viêm thần kinh đỉnh đầu và tổn thương trung ương, xơ cứng ở nhiều khu vực,...

Hệ thống đỉnh đầu ngoại biên bao gồm mê đạo đỉnh đầu và thần kinh đỉnh đầu có chức năng giữ thăng bằng cho cơ thể. Do đó, khi người bệnh mắc cuộc đối đầu với đỉnh đầu thường trải qua triệu chứng chủ yếu như chóng mặt, mất cân bằng, cùng với những vấn đề như tiếng ồn tai, buồn nôn, mồ hôi, tim đập nhanh,...

Cuộc đối đầu với đỉnh đầu được phân loại thành 2 nhóm dựa vào vị trí giải phẫu như sau:

• Cuộc đối đầu với đỉnh đầu trung ương: khi tổn thương các đường truyền đỉnh đầu đi tới nhân đỉnh đầu tại thân não.
• Cuộc đối đầu với đỉnh đầu ngoại biên: khi có tổn thương ở khu vực tai, nhân và dây đỉnh đầu.

Cuộc đối đầu với đỉnh đầu thường xuất hiện chủ yếu qua các triệu chứng cá nhân bao gồm chóng mặt, triệu chứng về mất cân bằng, điều động đứt quãng của nhãn cầu

• Chóng mặt: là cảm giác về sự chuyển động ảo, người bệnh cảm thấy môi trường xung quanh quay tròn, thậm chí có thể gây té ngã khi chóng mặt, tạo ra tình trạng rối loạn dáng đi. Thêm vào đó, còn xuất hiện các triệu chứng khác như rối loạn thần kinh tự động như mồ hôi, buồn nôn, cảm giác sợ ngã, quay nhanh và không thoải mái
• Mất cân bằng: thường xuyên xảy ra trong giai đoạn đầu của cuộc đối đầu với đỉnh đầu ngoại biên, bệnh nhân không thể duy trì đứng được. Thêm vào đó, qua các phương pháp kiểm tra như dấu hiệu romberg, bước đi hình sao,... có thể thấy ở mức độ vừa phải.
• Điều động đứt quãng của nhãn cầu: là một chuyển động tự động của cả hai nhãn cầu, đặc trưng bởi sự hiện diện liên tục, có nhịp đều và sự thay đổi liên tục của hướng chuyển động xen kẽ,...

Để đặt chẩn đoán cho hội chứng đỉnh đầu cấp, bác sĩ sẽ dựa vào các biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân và kết hợp với kết quả xét nghiệm cận lâm sàng như:

• Các xét nghiệm cơ bản
• XQ cột sống cổ để đánh giá tình trạng khớp hẹp
• Siêu âm hệ mạch cảnh đốt sống, xác định mảng xơ vữa, tách động mạch gây tắc nghẽn, hẹp mạch
• Chụp CT-Scaner sọ não, MRI sọ não để phát hiện các tổn thương như tai biến mạch máu não, u góc cầu tiểu não,...

Các triệu chứng của hội chứng đỉnh đầu cấp tính có thể giống với các triệu chứng của đột quỵ. Vì vậy, quan trọng là phải đặt chẩn đoán để phân biệt giữa hội chứng đỉnh đầu cấp tính và đột quỵ.

Người mắc hội chứng đỉnh đầu cấp tính thường trải qua cảm giác chóng mặt xoay tròn, nghiêng ngả hoặc lắc lư, có thể là do tổn thương ống tai hoặc hệ thống đỉnh đầu trung ương. Chóng mặt thường đi kèm với cảm giác mất cân bằng khi đứng và có thể gắn liền với buồn nôn, nôn và rối loạn thần kinh thực vật.

Dựa vào diễn tiến, thời gian và tần suất ảo giác vận động để xác định nguyên nhân gây chóng mặt:

• Vài giây đến vài phút: do chóng mặt ở tư thế nhất định lành tính, cơn chóng mặt do thiếu máu ở động mạch cảnh
• Vài phút đến vài giờ: bệnh Meniere, chóng mặt kèm theo cơn đau nửa đầu
• Vài ngày: viêm thần kinh đỉnh đầu, đột quỵ tiểu não, viêm mê đạo, bệnh lý thoái hóa myeline.
• Thường xuyên chóng mặt, không cải thiện trong nhiều tuần: do yếu tố tâm lý

Điều trị hội chứng đỉnh đầu cấp tính phụ thuộc vào nguyên nhân và quan trọng nhất là giải quyết những cơn chóng mặt ngay lập tức để tránh tai nạn cho bệnh nhân

• Chống chóng mặt: bao gồm các loại thuốc như tanganil 500mg dạng tiêm và dạng uống
• Chống nôn: Sử dụng Metoclopramid
• Bù điện giải bằng dung dịch đẳng trương nếu bệnh nhân nôn nhiều
• Thiết lập tâm trạng thoải mái: sử dụng Seduxen

Hội chứng đỉnh đầu cấp tính là tổn thương cấp tính có nguyên nhân đa dạng, thường đi kèm với triệu chứng chóng mặt mạnh, mất cân bằng, tăng nguy cơ chấn thương và tai nạn do té ngã. Vì vậy, khi phát hiện các biểu hiện lạ, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để được đánh giá và can thiệp kịp thời.