Buzz
Công nghệ mới thường gợi mở sự tưởng tượng và suy nghĩ toàn cầu. Một ví dụ tiêu biểu: ChatGPT. Hiện tại, công nghệ này đang thu hút sự chú ý từ văn phòng đến giảng đường. Chỉ sau 5 ngày kể từ khi ra mắt vào tháng 11 năm trước, chatbot này đã thu hút 1 triệu người đăng ký, trở thành sản phẩm công nghệ phát triển nhanh nhất mọi thời đại. Microsoft đã đầu tư 10 tỷ đô vào OpenAI, công ty tạo ra ChatGPT, và họ đang hướng tới việc sử dụng sức mạnh của nó trong việc tạo ra văn bản, hình ảnh, video để tích hợp vào các sản phẩm phần mềm của mình. Ngày 26/01, Google giới thiệu MusicLM có khả năng tạo ra âm nhạc từ văn bản. Alphabet, công ty mẹ của Google, đang nỗ lực tạo ra một đối thủ cho ChatGPT. Đồng thời, Baidu, công ty tìm kiếm lớn của Trung Quốc, cũng sẽ tích hợp chatbot vào công cụ tìm kiếm của họ vào tháng 3.Vẫn quá sớm để đánh giá liệu sự phấn khích này có thể kéo dài bao lâu. Tuy nhiên, bất kể mức độ ảnh hưởng của những mô hình AI này đối với kinh tế, văn hóa và xã hội, chúng đang làm thay đổi cách mà ngành công nghệ đang nghĩ về đổi mới. Các phòng thí nghiệm như OpenAI và Google Research đang kết hợp khả năng xử lý của các công ty công nghệ hàng đầu với sức mạnh trí tuệ của những bộ óc xuất chúng nhất trong thế giới khoa học máy tính. Những phòng thí nghiệm này đang tham gia vào một cuộc đua hoành tráng để xem ai sẽ trở thành người thống trị trong lĩnh vực AI. Kết quả của cuộc đua này sẽ quyết định tốc độ AI sẽ đến với người dùng máy tính trên toàn thế giới như thế nào.
Phòng Nghiên cứu và Phát triển đầu tiên trên thế giới do Thomas Edison sáng tạo.
Các bộ phận nghiên cứu và phát triển trong doanh nghiệp lâu nay đã là nguồn động viên cho những tiến bộ khoa học, đặc biệt là tại Hoa Kỳ. Cách đây 150 năm, Thomas Edison sử dụng lợi nhuận từ các phát minh của mình để hỗ trợ phòng làm việc ở Menlo Park, New Jersey. Sau Chiến tranh thế giới thứ Hai, các doanh nghiệp Mỹ đã đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu cơ bản với hy vọng rằng nó sẽ đem lại sản phẩm thực tế. DuPont (nhà sản xuất hóa chất), IBM và Xerox (cả hai sản xuất phần cứng) đều có các phòng thí nghiệm lớn. Phòng thí nghiệm Bell của AT&T đã tạo ra bán dẫn, tia laser, tế bào quang điện và nhiều phát minh khác, đoạt 9 giải Nobel cho các nhà khoa học làm việc tại đây.
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) một lần nữa làm xáo trộn mọi thứ. Không chỉ các tập đoàn lớn tham gia trò chơi này, mà còn có các startup như Anthropic và Character AI với các chương trình AI thách thức ChatGPT. Hoặc như Stability AI, một startup tụ hợp các công ty nhỏ, trường đại học và tổ chức phi lợi nhuận để tận dụng sức mạnh tính toán, đã tạo ra một mô hình nguồn mở có khả năng chuyển đổi văn bản thành hình ảnh. Tại Trung Quốc, các tổ chức do chính phủ hỗ trợ như Học viện Trí tuệ Nhân tạo Bắc Kinh (BAAI) đang dẫn đầu trong cuộc đua.
Tuy nhiên, hầu hết những đột phá gần đây về trí tuệ nhân tạo có ảnh hưởng toàn cầu đến từ các tập đoàn khổng lồ, bởi vì họ sở hữu sức mạnh tính toán và có khả năng tích hợp kết quả nghiên cứu cơ bản vào các sản phẩm họ đang kinh doanh một cách nhanh chóng. Amazon và Meta mỗi công ty đều có khoảng ⅔ và ⅘ lượng nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo so với Đại học Stanford, một cứ điểm vững chắc của khoa học máy tính. Alphabet và Microsoft tiến hành nghiên cứu nhiều hơn, chưa kể đến DeepMind, phòng thí nghiệm ngang hàng với Google Research mà Alphabet mua lại năm 2014, và OpenAI, công ty được Microsoft đầu tư một khoản tiền lớn.
Các chuyên gia có quan điểm khác nhau về ai thực sự đang dẫn đầu trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo này. Ví dụ, các phòng thí nghiệm tại Trung Quốc dường như đang dẫn đầu trong lĩnh vực thị giác máy tính, liên quan đến phân tích hình ảnh. Theo bảng xếp hạng của Microsoft, năm nhóm hàng đầu thế giới về thị giác máy tính đều đến từ Trung Quốc. BAAI đã xây dựng mô hình ngôn ngữ tự nhiên lớn nhất thế giới, Wu Dao 2.0. Cicero, trí tuệ nhân tạo của Meta, khi chơi Diplomacy, đã nhận được sự khen ngợi vì sử dụng lý luận chiến lược và đánh lừa đối thủ con người. Các mô hình của DeepMind đã đánh bại các nhà vô địch trong trò chơi cờ vây, một trò chơi đánh cờ khó nhưng nổi tiếng, và có thể dự đoán hình dạng của protein, một thách thức lâu dài trong lĩnh vực khoa học đời sống.
Tuy những thành công đáng kể này, khi nói đến cuộc đua trí tuệ nhân tạo mới nổi lên với ChatGPT, chủ yếu là nói về Microsoft và Alphabet. Các bài thử nghiệm với nhiều câu hỏi liên quan đến các chủ đề khác nhau như toán học, đọc hiểu, hẹn hò, đã được thực hiện để xem ChatGPT của Microsoft hay chatbot (chưa được công bố, phát triển từ hệ thống LaMDA) của Google thể hiện tốt hơn. Kết quả cho thấy không có cái nào vượt trội hơn cái kia.
Vì kiến thức trí tuệ nhân tạo lan truyền quá nhanh, không có mô hình AI nào có lợi thế đáng kể. Các nhà nghiên cứu chia sẻ kiến thức, chuyển từ công ty này sang công ty khác, kết quả là không ai dẫn đầu lâu hơn hai đến sáu tháng. Nhưng đây chỉ là những ngày đầu. Các phòng thí nghiệm sẽ không bền vững mãi. Google cảnh báo rằng ChatGPT có thể nâng cấp Bing, công cụ tìm kiếm của Microsoft. DeepMind chuyển tập trung nhiều vào mô hình hóa ngôn ngữ, với chatbot Sparrow có thể ra mắt trong năm nay.
Tổ chức của các phòng thí nghiệm có thể là quyết định yếu tố. OpenAI, một công ty nhỏ với ít vốn, có lợi thế khi phát hành sản phẩm. Điều này tạo ra nhiều dữ liệu người dùng, cải thiện mô hình và thu hút nhiều người dùng hơn. Lợi thế của người đi trước có thể được gia cố. Tin đồn cho rằng sự phát triển nhanh chóng của OpenAI giúp họ thu hút chuyên gia từ đối thủ. Alphabet, Amazon và Meta cần chứng minh khả năng tiến nhanh và không ngần ngại phá vỡ quy tắc để không bị tụt lại, nhưng điều này khá khó khăn khi chúng đang dưới sự giám sát nghiêm ngặt từ các chính phủ trên toàn thế giới.
Yếu tố quyết định khác là hướng phát triển công nghệ. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, càng lớn càng tốt, nhưng kích cỡ không phải là tất cả trong tương lai. Có giới hạn về độ lớn mà mô hình có thể đạt được. Với tốc độ hiện tại, mô hình ngôn ngữ lớn sẽ hết văn bản chất lượng cao vào năm 2026. Quan trọng hơn, có nhiều cách để tinh chỉnh mô hình giảm đáng kể nhu cầu về quy mô. Người ta đang tìm kiếm cách mới để làm nhiều hơn với ít tài nguyên.
Tổng vốn đầu tư cho các startup liên quan đến trí tuệ nhân tạo năm ngoái đạt 2,7 tỷ đô với 110 giao dịch, chứng tỏ các nhà đầu tư không tin rằng giá trị của AI chỉ thuộc về các đại gia công nghệ. Alphabet, Microsoft, Amazon, Beta và các tập đoàn lớn tại Trung Quốc đều đang cố gắng chứng minh sự đánh giá sai lầm của những người đầu tư. Cuộc đua AI đang trở nên nóng bỏng hơn.
Theo The Economist.
