Cuộc đua giữa các xe điện sẽ tiếp tục thu hút sự chú ý với những tình huống kịch tính

Năm 2022, thị trường xe điện tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Riêng trong quý đầu tiên của năm 2022, đã có 2 triệu chiếc ô tô điện được bán ra, tăng 75% so với cùng kỳ năm trước.

IEA: Số lượng xe ô tô điện bán ra trên toàn cầu tiếp tục tăng mạnh trong năm 2022

Đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng, các hãng xe điện đã yêu cầu khách hàng phải đặt cọc trước trước khi mua xe. Một số mẫu xe điện phổ biến đã bán hết hàng trong vòng 2 năm tới.

Theo báo cáo Triển vọng Xe Điện Toàn Cầu năm 2022 của Tổng Cục Năng Lượng Quốc tế (IEA), không có lĩnh vực năng lượng sạch nào trên thế giới phát triển nhanh như thị trường ô tô điện.

Báo cáo cho biết gần 10% tổng số xe ô tô được bán ra trên toàn cầu năm 2021 là xe điện, tăng gấp 4 lần so với năm 2019 và gấp đôi so với năm 2020, đạt mức kỷ lục mới là 6,6 triệu xe.

Doanh số bán xe ô tô điện trên toàn cầu tiếp tục tăng mạnh trong năm 2022. Riêng trong quý đầu tiên của năm, đã có 2 triệu xe được bán ra, tăng 75% so với cùng kỳ năm trước.

Theo IEA, các biện pháp hỗ trợ từ các chính phủ được coi là yếu tố quan trọng định hình cho sự phát triển của bất kỳ ngành công nghiệp nào, và ngành xe điện cũng không phải là ngoại lệ. Ngày càng nhiều quốc gia cam kết loại bỏ từng bước các động cơ đốt trong hoặc thúc đẩy việc 'điện hóa' phương tiện trong những thập kỷ tới.

Sự hỗ trợ từ các chính phủ thúc đẩy ngành sản xuất xe điện

Trung Quốc vẫn là thị trường dẫn đầu về doanh số bán xe điện trong năm 2022, chiếm một nửa của sự tăng trưởng toàn cầu. Sự thúc đẩy chính từ phía chính phủ là yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường xe điện Trung Quốc phát triển mạnh mẽ, với việc cung cấp các khoản tài trợ 'hào phóng'.

Hozon giới thiệu mẫu xe Neta S tại triển lãm ô tô Thành Đô vào tháng 8 (Ảnh từ China Daily).

Trung Quốc đã áp dụng nhiều biện pháp hỗ trợ như miễn, giảm thuế, phí sử dụng xe điện. Cụ thể, miễn thuế 5% cho các loại xe điện thuần túy, xe Plug-in Hybrid và xe chạy bằng pin nhiên liệu hydro. Chính phủ cũng giảm 50% phí đăng ký xe điện.

Là một trong những nhà sản xuất ô tô lớn thứ tư tại châu Á, Thái Lan đã bắt đầu triển khai chính sách thúc đẩy sản xuất xe năng lượng sạch từ năm 2017. Trong năm 2022, Thái Lan tiếp tục đưa ra các biện pháp mới khi giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện từ 8% xuống còn 2%, và thuế nhập khẩu xe điện nguyên chiếc từ 0 - 40% cho tới năm sau. Mỗi chiếc xe điện sản xuất trong nước được bán ra cũng sẽ được hỗ trợ tối đa 150.000 Baht, tương đương khoảng 4.600 USD.

Indonesia cũng đang tập trung vào việc thu hút đầu tư vào xe điện. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà sản xuất quốc tế, nước này đã áp dụng chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với sản xuất xe điện, pin, động cơ điện và bộ điều khiển điện.

Ở Singapore, nỗ lực khuyến khích người dân chuyển từ ô tô xăng sang xe điện đang được đẩy mạnh. Những người vay mua ô tô điện sẽ được hưởng lãi suất thấp hơn 1 điểm % so với việc vay mua ô tô xăng.

Chủ sở hữu xe điện sẽ nhận được nhiều ưu đãi về thuế và phí, bao gồm giảm và hoàn trả một phần phí đăng ký xe mới cho các loại xe hoàn toàn chạy bằng điện, có thể lên đến 45.000 đô la Singapore mỗi chiếc; giảm thuế đường bộ đối với xe điện và xe hybrid.

Năm 2022 tại Mỹ, một sự kiện đáng chú ý là Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký Đạo luật Giảm lạm phát trị giá 430 tỷ USD, trong đó có một phần cung cấp hàng tỷ USD nguồn vốn tài trợ mới cho hoạt động sản xuất xe điện nội địa.

Để khuyến khích người tiêu dùng ở Mỹ chuyển sang sử dụng xe điện, Đạo luật Giảm lạm phát cho phép trợ cấp 7.500 USD cho mỗi người mua ô tô điện mới; miễn thuế cho các xe điện sản xuất tại Bắc Mỹ; và hỗ trợ chuỗi cung ứng pin của Mỹ.

Mỹ hiện là thị trường xe điện lớn thứ ba trên thế giới, sau Trung Quốc và châu Âu. Tuy nhiên, doanh số bán xe điện tại Mỹ vẫn thấp hơn nhiều, chỉ chiếm khoảng 1/4 so với Trung Quốc, theo IEA.

Đạo luật Giảm lạm phát của Mỹ có tạo ra đà cho thị trường xe điện Mỹ?

Tại Mỹ, ngoài Đạo luật Giảm lạm phát, còn có nhiều chính sách khác, kèm theo là các khoản đầu tư khổng lồ có thể thúc đẩy ngành sản xuất xe điện. Ví dụ như các chính sách hướng tới mục tiêu chung làm giảm khí thải carbon đến năm 2045; hoặc sản xuất và bán ra hoàn toàn các xe điện vào năm 2035.

Mỹ cũng là thị trường ô tô hàng đầu thế giới với mức tiêu thụ từ 14 - 16 triệu xe mỗi năm, và là nơi tập trung của những nhà sản xuất ô tô lớn nhất cũng như các công ty khởi nghiệp về ô tô điện. Do đó, động lực cho sự phát triển ngành sản xuất ô tô điện ở Mỹ là rất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để dẫn đầu ngành sản xuất ô tô điện toàn cầu, Mỹ cần phải vượt qua ít nhất 2 rào cản lớn. Thứ nhất là sở thích của người tiêu dùng Mỹ. Họ ưa chuộng các loại xe có công suất lớn, từ SUV đến bán tải và nhu cầu về xe tải là rất cao. Tuy nhiên, số lượng nhà sản xuất và khả năng sản xuất các loại xe này tại Mỹ và trên thế giới là rất hạn chế. Rào cản về công nghệ có thể sớm được giải quyết, nhưng rào cản về linh kiện, đặc biệt là pin, sẽ cần một thời gian. Đây là rào cản thứ hai.

Mặc dù chính phủ Tổng thống Joe Biden đã có chương trình thúc đẩy sản xuất để đạt được sự tự lập về nguồn cung pin cho xe điện, nhưng thực tế hiện nay Trung Quốc nắm giữ 60 - 70% nguồn cung lithium, nguyên liệu chính sản xuất pin trên toàn cầu. Nhu cầu về lithium được dự báo sẽ tăng gấp 6 lần vào năm 2030.

Trong khi đó, Mỹ chỉ có 1 mỏ lithium đang khai thác, cung cấp chưa đến 2% nguồn cung lithium toàn cầu. Lượng lithium dự trữ của Mỹ chỉ chiếm khoảng 4% tổng dự trữ toàn cầu. Việc phát triển các mỏ mới đã được triển khai, nhưng đang phải đối mặt với sự phản đối từ các nhà bảo vệ môi trường, văn hóa và thiên nhiên.

Thị trường xe điện Đông Nam Á đầy tiềm năng

Không chỉ Mỹ muốn tạo ra một vị thế mới trong ngành công nghiệp xe điện, mà trong năm vừa qua, Đông Nam Á cũng đã nổi lên là một thị trường đầy tiềm năng.

Trong năm 2021, giá trị thị trường xe điện Đông Nam Á ước đạt 500 triệu USD, một con số được đánh giá là khiêm tốn. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của tổ chức Research and Markets, thị trường xe năng lượng mới NEV của khu vực Đông Nam Á, từ nay sẽ tăng trưởng mỗi năm gần 33%, lên mức 2,67 tỷ USD vào năm 2027.

Bên cạnh những chính sách hỗ trợ ngành xe điện của các nước, Đông Nam Á được cho là nắm giữ những lợi thế riêng của mình, như dân số 600 triệu người, GDP khoảng 3,2 nghìn tỷ USD nên còn nhiều dư địa để phát triển trong tương lai.

Do đó, hàng loạt các hãng xe điện hàng đầu thế giới như Tesla, Hyundai, Honda, Toyota, hay các hãng xe điện Trung Quốc cũng đẩy mạnh giới thiệu mẫu xe điện mới, nhằm chiếm lĩnh thị phần nơi đây.

Cuộc đua xe điện trong thời gian tới diễn biến như thế nào?

Các cuộc triển lãm ô tô diễn ra tại Mỹ thời gian gần đây cho thấy rõ xu thế nổi bật của xe ô tô điện. Không chỉ các nhà sản xuất xe tô tô truyền thống liên tục giới thiệu mô hình hoặc ra mắt các mẫu xe điện mới, mà sự góp mặt của các hãng chuyên sản xuất xe điện mới cũng ngày càng nhiều hơn. Điều này có thể đặt ra mối lo ngại về tính cạnh tranh.

Tuy nhiên theo các chuyên gia, tiềm năng cho sự phát triển của ngành sản xuất ô tô điện là rất lớn. Với phát triển bền vững đã trở thành xu hướng toàn cầu, là mục tiêu và định hướng chính sách của các chính phủ và đặc biệt hơn nữa là nhu cầu của người tiêu dùng được hỗ trợ và thúc đẩy bởi hệ sinh thái xanh đang phát triển rất nhanh.

Cuộc đua xe điện trong thời gian sắp tới sẽ còn kịch tính, hấp dẫn hơn nữa. Sự thành công của xe điện được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, nhưng các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính phủ là động lực chính cho sự phát triển của ngành sản xuất tương đối mới này. Việc nắm giữ công nghệ tiên tiến, cũng như nguồn tài nguyên lithium cũng sẽ tạo ra những lợi thế cạnh tranh lớn.