Cuộc Sống Của Người Trẻ: Khám Phá Sức Mạnh của Tự Do và Sự Ràng Buộc của Cảm Xúc

Nhưng như đọc một cuốn sách, dù có vẻ không có ích, đừng vội vứt bỏ. Bởi điều này không hữu ích với bạn không có nghĩa là nó không có giá trị với người khác.

...

Cảm Xúc: Khám Phá và Hiểu Biết

Theo Wikipedia: “Cảm xúc là phản ứng, là sự đáp ứng của con người trước các yếu tố bên ngoài. Khác đi, nói cách khác, khi có điều gì đó xảy ra xung quanh bạn, bộ não của bạn đánh giá và phản ứng. Nếu được coi là mối đe doạ, não sẽ phát ra hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol, tạo ra cảm giác sợ hãi, lo lắng hoặc giận dữ. Ngược lại, nếu não đánh giá tình huống là tích cực, nó sẽ sản sinh hormone oxytocin, dopamine và serotonin, tạo ra cảm giác hạnh phúc, vui vẻ, hứng thú hoặc phấn khích.”

Trong một quyển sách mà tôi đã đọc có tựa đề “Khám Phá Tâm Lý Học” của hai tác giả Don Hockenbury và Sandra E. Hockenbury, họ định nghĩa rằng “cảm xúc là một trạng thái tâm lý phức tạp gồm ba phần chính: trải nghiệm cá nhân, phản ứng sinh lý và hành vi hoặc biểu cảm”.

Các nhà nghiên cứu không chỉ cố gắng định nghĩa cảm xúc mà còn phân loại và nhận diện các loại cảm xúc khác nhau:

Vào năm 1972, theo nhà tâm lý học Paul Eckman phân tích có sáu cảm xúc cơ bản: hạnh phúc, buồn bã, sợ hãi, kinh hoàng, tức giận và ngạc nhiên.

Vào năm 1999, ông đã mở rộng danh sách này bằng cách thêm vào các loại cảm xúc khác như: hài lòng, vui vẻ, bối rối, xấu hổ, khinh miệt, tự hào và phấn khích.

Như bạn đã biết, thông thường cảm xúc được phân chia thành hai loại: tích cực hoặc tiêu cực.

Cảm xúc tích cực như niềm hạnh phúc, sự phấn khởi, tình yêu và sự mãn nguyện với kết quả như mong đợi. Ở công ty, những cảm xúc này có thể xuất phát từ việc đạt được mục tiêu, nhận được sự khen ngợi từ cấp trên, sự công nhận và sự tán dương từ đồng nghiệp. Khi trải qua những cảm xúc tích cực, bạn sẽ cảm thấy vui vẻ, hài lòng và thỏa mãn, từ đó tự tin hơn và dễ dàng hơn trong việc đối mặt với mục tiêu và thách thức.

Ngược lại, những cảm xúc tiêu cực như tức giận, ghen tức, sợ hãi và buồn bã có thể xuất phát từ những sự kiện không mong muốn như mâu thuẫn trong mối quan hệ gia đình, bạn bè, cấp trên, đồng nghiệp, hoặc từ những tình huống bất lợi như trời mưa, hỏng xe, tắc đường.

Tôi từng trải qua những cảm xúc tiêu cực, và từ đó tìm ra cách để giải tỏa chúng và học hỏi từ những kinh nghiệm đó.

(01)

Một lần tham gia khóa tu ba ngày với chủ đề “Hiểu về trái tim” ở Sóc Trăng, tôi đã trải qua nhiều trải nghiệm, thậm chí là những lúc hối tiếc và khóc thét, khi nhớ lại những lần mất kiểm soát về cảm xúc của mình và trút giận lên người khác.

Tôi vẫn nhớ rõ những lần cãi vã với bố chỉ vì bố hỏi lẻn mật khẩu wifi, hoặc mượn điện thoại tôi nhưng lại quên cách mở, khiến tôi tức giận và quát bố. Những hành động đó khiến tôi hối hận sau này.

Hồi bé, bố luôn kiên nhẫn trả lời mọi câu hỏi của tôi, dù có là những câu hỏi ngớ ngẩn. Tôi không bao giờ thấy bố tỏ ra khó chịu khi giải thích những điều đó cho tôi.

(02)

Tôi đã cảm thấy tự ti và thu mình vì bị ám ảnh về hình thể. Tôi từ chối yêu và không mở lòng với bất kỳ ai, vì tôi luôn nghĩ rằng mình không xứng đáng. Nhưng sau đó, tôi hối hận vì đã từ chối bản thân.

Khi đó, tôi không thể tưởng tượng được rằng người khác có thể không chọn tôi, và tôi cho rằng tất cả là lỗi của mình.

Ước gì tôi có thể suy nghĩ tích cực hơn, rằng: Mọi lời từ chối hay chỉ trích họ nói đã được suy nghĩ kỹ lưỡng và dựa trên quan điểm và kinh nghiệm của họ. Việc bị từ chối không phản ánh lỗi của tôi.

Tôi nhận ra điều đó muộn, và bạn có thể đã từng trải qua điều tương tự. Khi ai đó từ chối bạn, hãy nghĩ tích cực hơn. Điều đó không có nghĩa là bạn không đủ tốt, mà chỉ đơn giản là họ không có cảm xúc với bạn.

Hãy cho phép mình buồn, nhưng chỉ trong chốc lát. Đó là điều bình thường khi bị từ chối. Đừng trách người khác cũng như đừng trách bản thân.

(03)

Một ngày, tôi tức giận khi khách hàng đưa ra yêu cầu không hợp lý. Tôi từ chối và sếp không hài lòng. Tôi cảm thấy mệt mỏi và tức giận đến mức không kiểm soát được hành động của mình.

Mỗi người trong chúng ta đều có một phần “quỷ” tên là “giận dữ”, “tiêu cực” điều khiển chúng ta khi gặp vấn đề về cảm xúc.

Và tại sao chúng ta cần phải kiểm soát cảm xúc

tiêu cực

của bản thân.

• Nếu không kiểm soát được, ta sẽ trở thành tù nhân của cảm xúc

Khi chúng ta không biết làm gì, chúng ta thường biểu lộ sự bất lực của bản thân qua sự tức giận, những sai lầm, những hành động và lời nói tiêu cực, nhưng kết quả chỉ là làm tổn thương người khác mà chúng ta lại không hề tiến bộ hơn chút nào.

Cảm xúc của chúng ta không thể đổ lỗi cho người khác, mọi người không phải là một thùng rác để chúng ta đổ hết sự tức giận, nhưng họ là gương phản chiếu để chúng ta nhìn lại bản thân, họ không nên phải chịu sự tiêu cực của chúng ta, điều đó là không công bằng với họ.

Nếu không muốn mối quan hệ rơi vào ngõ cụt, hãy kiểm soát cảm xúc của mình, sự nóng giận không giúp chúng ta giải quyết vấn đề, và duy nhất cách để giải quyết là kiềm chế và tỉnh táo. Một vấn đề có thể gây ra nhiều cảm xúc, nhưng không phải lúc nào cũng có thể giải quyết vấn đề thông qua cảm xúc. Điều đó sẽ dẫn đến hậu quả xấu.

• Một ngày sẽ trở nên tồi tệ nếu bạn bắt đầu nó với tâm trạng bực tức

Mọi người đều có những ngày buồn bã, tức giận hoặc mệt mỏi. Cảm giác tiêu cực là phản ứng bình thường trước những sự kiện như thất bại, mất mát hoặc biến động trong cuộc sống. Nhưng đôi khi, cảm giác này trở nên thường xuyên, trở thành một thói quen chôn sâu trong tiềm thức, khiến cho cuộc sống trở nên u ám. Dần dần, những sự kiện như vậy sẽ làm bạn trở nên trách nhiệm, không cố gắng giải quyết vấn đề và bạn sẽ gặp khó khăn trong việc vượt qua giới hạn của bản thân. Và khi nó xảy ra vào đầu ngày mới, bạn sẽ tự hỏi, “Hôm nay mọi thứ sẽ tiếp tục tồi tệ sao?”

Bạn cảm thấy trống rỗng, mệt mỏi, không có năng lượng, không thể tập trung, không còn hứng thú với bất kỳ sở thích hay niềm vui nào như trước, cảm giác tuyệt vọng chiếm lĩnh, sự khó chịu, lo lắng, và những cơn đau nhức trong cơ thể xuất hiện.

Việc bạn có một ngày vui vẻ hay buồn chán phụ thuộc vào cách bạn bắt đầu một buổi sáng, vì nó sẽ ảnh hưởng đến cảm xúc của bạn trong suốt ngày. Bạn có biết không, đôi khi buổi sáng mới bắt đầu từ tối hôm trước. Đa số chúng ta thường cảm thấy mệt mỏi hơn khi thức dậy so với khi đi ngủ, vì cảm xúc của ngày hôm đó vẫn còn dồn nén, chưa được giải tỏa, và lưu lại trong giấc ngủ, ảnh hưởng đến ngày tiếp theo.

• Bạn sẽ trở thành một kẻ cô đơn nếu thường xuyên nói những lời cay đắng

Lời nói ra không thể hồi phục được. Thời gian ngắn ngủi hãy dùng để xây dựng tình yêu thương thay vì phá hủy nó bằng lời nói và hành động độc hại với người khác.

Khi nhận ra rằng không nên ném đá vào người khác, có lẽ họ đã bị tổn thương rồi. Hãy suy nghĩ kỹ trước khi quyết định hành động tiêu cực dưới tác động của cảm xúc.

Cuộc sống có quá nhiều trách nhiệm và thách thức, nhưng chúng ta chỉ có một lần trải qua, cách sống là do bản thân quyết định. Hãy sống một cách tử tế nếu đã được trao cơ hội.

Mất ba năm để xây dựng một mối quan hệ, nhưng chỉ một phút lơ đãng có thể phá hủy mọi cố gắng bằng một lời nói.

Đừng thắc mắc vì sao bạn không thành công, chỉ cần bạn tiếp tục ôm mối quan hệ tiêu cực đó.

Nếu bạn không thể kiểm soát cảm xúc của bản thân, khi sở hữu thế giới, bạn sẽ bị lạc lối vì sự cô đơn, và sớm muộn bạn sẽ hủy hoại nó.

Theo Benjamin Franklin, nghèo không đáng sợ, nhưng sự chấp nhận nghèo khó là số phận hoặc tưởng tượng rằng nó sẽ dẫn đến cái chết mới đáng sợ.

Trong sách 'Bí mật của triệu phú', T. Harv Eker đã nói: 'Những điều không thể nhìn thấy trên thế giới này thường có tác động mạnh mẽ hơn rất nhiều so với những điều mà chúng ta thấy được. Đó là luật lệ tự nhiên. Trong mỗi khu rừng, trang trại hay khu vườn, điều quan trọng nhất luôn nằm ở dưới lòng đất. Để thay đổi hoa quả, bạn cần thay đổi gốc rễ. Để thay đổi thế giới vật chất, bạn cần bắt đầu từ thế giới tinh thần. Để thay đổi cuộc sống, bạn cần thay đổi tư duy của bản thân'.

Thay vì tự trách mình là kém cỏi, xấu xí, hay thô lỗ, hãy xua tan những ý nghĩ tiêu cực đó và thay vào đó là những suy nghĩ tích cực như: Tôi tin vào khả năng của bản thân. Tôi đủ tự tin để vượt qua mọi thách thức. Tôi đẹp theo cách riêng của mình.

Ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe

Các chuyên gia đã nhận định: Cảm xúc tiêu cực có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, làm suy yếu các tế bào ADN và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

Tác động tiêu cực lên dạ dày: Đúng vậy, dạ dày sẽ bị kích thích dẫn đến tăng tiết acid và giảm lưu lượng máu đến ruột. Ngoài ra, căng thẳng thường xuyên cũng gây ra cảm giác đau và mệt mỏi.

Tình trạng tức giận ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tim mạch theo một nghiên cứu trên Circulation Proneness. Những người tức giận dễ mắc bệnh tim mạch và có nguy cơ tử vong cao hơn so với những người lạc quan, vui vẻ. Cảm xúc tiêu cực cũng làm chậm quá trình lành vết thương do nồng độ cortisol cao.

Tình trạng lo âu và buồn bã ảnh hưởng đến phổi bằng cách giảm cung cấp oxy máu, gây mệt mỏi và khó thở. Nó cũng làm rối loạn dòng máu đến phổi, gây ra sự mất điều chỉnh trong trao đổi khí.

Cảm xúc tiêu cực liên tục có thể gây hại cho hệ thần kinh, dẫn đến rối loạn giấc ngủ và mất ngủ kéo dài.

Bạn đã biết cách kiểm soát cảm xúc tiêu cực chưa?

Hãy thử học cách kiểm soát cảm xúc tiêu cực bằng cách: Tự nói những điều tích cực hoặc dừng nghĩ về nguồn gốc của tức giận. Hít thở sâu từ bụng, cho đến khi cảm giác tức giận giảm. Tránh sử dụng chất kích thích để không hành động bằng cảm tính. Tìm kiếm sự giúp đỡ và tâm sự với người khác. Lắng nghe và cảm thông. Đôi khi, bạn cần chấp nhận rằng cảm xúc tiêu cực không thể tránh khỏi và tìm cách cảm thấy lạc quan hơn.

Chỉ khi chúng ta biết cách kiểm soát cảm xúc, chúng ta mới có thể vượt qua những thử thách trong cuộc sống, vượt qua những khó khăn nhất.

Gia đình tan vỡ, công việc thất bại, cuộc sống tẻ nhạt - tất cả đều xuất phát từ việc không biết kiểm soát cảm xúc. Thắng bản thân là thách thức lớn nhất.

Dù sự giận dữ hiện hình trên gương mặt, người khác không muốn thấy nó. Họ muốn gặp một người luôn tươi cười, niềm vui hiện rõ trên khuôn mặt và trong từng cử chỉ.

Thường ta trách móc môi trường xung quanh khiến cảm xúc chúng ta bị chi phối, nhưng ít khi ta tự kiểm soát được chúng. Điều đáng tiếc nhất trong cuộc đời là mất đi giá trị của bản thân.

Không gì là hoàn hảo, nhưng quan trọng là cách chúng ta đối diện và nhìn nhận vấn đề. Không nên đặt quá nhiều kỳ vọng, điều đó sẽ mang lại sự thanh thản.

Trong cuộc sống, chúng ta thường phải đối mặt với những thách thức khó khăn. Điều quan trọng là không bao giờ từ bỏ hy vọng và luôn giữ vững niềm tin vào bản thân.

Dù cuộc sống có thể đầy khó khăn, nhưng đừng bao giờ quên rằng có những khoảnh khắc đẹp và ý nghĩa đang chờ đợi chúng ta. Hãy giữ vững nụ cười và tiếp tục đi tới phía trước!

Tác giả: Lê Hoàng