Cuộc tranh luận xoay quanh việc sở hữu bản quyền NFT

Cộng đồng đầu tư NFT đang tranh luận với nhau về một vấn đề cốt lõi của lĩnh vực này, đó là quyền sở hữu bản quyền cho các tác giả, điều này sẽ trực tiếp tác động đến phí giao dịch.

Diễn biến ra sao?

Cuộc tranh luận nảy lửa gần đây khi SudoSwap, một giao thức AMM dành cho NFT, bắt đầu thu hút nhiều sự chú ý hơn khi nó tạo ra một thị trường có tính thanh khoản cao cho loại tài sản này vốn rất rủi ro.

Khác với các nền tảng NFT truyền thống như OpenSea, SudoSwap không hoàn lại phí bản quyền cho tác giả gốc (toàn bộ phí trong giao dịch sẽ được chuyển đến quỹ của SudoSwap), làm cho phí giao dịch trên nền tảng này cũng rẻ hơn so với các sàn NFT khác.

Mới đây nhất, một sàn giao dịch NFT khác trên Ethereum là X2Y2 cũng đã thông báo triển khai tính năng cho phép người mua quyết định hoàn toàn về việc trả phí bản quyền cho tác giả. Điều này cũng đồng nghĩa với việc người mua có thể chọn không trả thêm bất kỳ loại phí nào cho đội ngũ hoặc cá nhân tạo ra những tác phẩm này.

Ngược lại với quan điểm của nhiều người, phí bản quyền NFT không phải là một “dòng lệnh” bắt buộc mà người dùng không thể “bỏ qua”. Phí bản quyền chỉ được áp dụng dựa trên các hợp đồng thông minh (của các sàn NFT), đòi hỏi sự đồng ý của chủ sở hữu trước khi chuyển nhượng NFT trong ví của họ.

Một số giải pháp đã được đề xuất để hỗ trợ tác giả gốc của sản phẩm liên quan đến NFT “đáp trả” với những hành vi “bất công” nhắm vào họ. Ví dụ như đề xuất chặn hoàn toàn một số sàn NFT và chỉ cấp quyền truy cập cho một số sàn NFT cụ thể; hoặc áp dụng một khoản phí cố định (“flat fee”) cho mỗi lần chuyển nhượng. Tuy nhiên, người dùng vẫn có cách để vượt qua các rào cản về phí này, ví dụ như:

– Gửi NFT và nhận tiền trong hai giao dịch riêng biệt, tương tự như giao dịch OTC;

– Mua bán NFT với giá thấp trên sàn để giảm phí bản quyền (vì phí bản quyền thường được tính dựa trên % giá trị giao dịch chứ không cố định) và thanh toán phần còn lại thông qua một giao dịch khác on-chain hoặc off-chain giữa hai ví;

– Sử dụng hợp đồng wrapped: tương tự như cách thứ nhất, phức tạp hơn nhưng giảm thiểu được một phần rủi ro khi giao dịch OTC. Phiên bản “wrapped” sẽ liên kết với bộ sưu tập gốc, trong khi những tác phẩm gốc sẽ được chuyển tới một bên thứ ba nắm giữ (chuyển tokens từ ví này sang ví khác sẽ không phải trả phí bản quyền). Token wrapped sẽ được coi như một bản ghi khế ước để chủ sở hữu có quyền sở hữu NFT bản gốc của họ sau khi đã thanh toán đầy đủ giá cả cho người chủ trước đó

Tranh luận

Việc giảm phí bản quyền để giảm phí giao dịch có lợi cho người mua nhưng sẽ gây tổn thất lớn cho các nghệ sĩ và tác giả – những nhân tố quan trọng trong việc quảng bá thị trường NFT tới đông đảo công chúng.

Tuy nhiên, một lập trình viên nổi tiếng trong cộng đồng tiền mã hóa & NFTs là @0xfoobar cũng đã đưa ra một số quan điểm ủng hộ việc loại bỏ phí bản quyền trong một bài viết mới nhất trên Substack, nhấn mạnh rằng “Phí bản quyền sẽ tạo ra sự chia rẽ về động cơ giữa tác giả và người mua”.

Cụ thể, tác giả nhận thấy rằng khi các dự án muốn thu được nhiều phí bản quyền hơn, họ sẽ tìm cách tăng khối lượng giao dịch thay vì tăng giá trị vốn của các tác phẩm NFT. Do đó, điều này là động cơ để tạo ra các đợt fomo và panic sell ngắn hạn nhằm đẩy khối lượng giao dịch lên cao đột ngột và thu về nhiều phí giao dịch nhất có thể mà không quan tâm đến chất lượng dự án.

0xfoobar đã đề xuất một giải pháp là sử dụng Thuế Harberger (Harberger Tax) trong đó, người dùng sẽ tự định giá tài sản của họ và trả một khoản phí tương ứng với mức giá đã đưa ra. Bất kỳ ai, trong bất kỳ khoảng thời gian nào, cũng có thể mua lại loại tài sản này. Khi áp dụng Thuế Harberger, tài sản sẽ luôn được “treo bán” (thay vì chỉ được phép nắm giữ). Phương pháp này sẽ đảm bảo rằng tài nguyên được phân bổ cho đúng người – những cá nhân và tổ chức có đủ nguồn lực để khai thác dòng tiền từ loại tài sản này, thay vì bị nắm giữ và neo giá cao ngất ngưởng mà không tạo ra thêm được lợi ích thặng dư cho xã hội.

Đáp lại đề xuất này, @punk6529, người sáng lập của dự án Open Metaverse, đã lập luận rằng Thuế Harberger chỉ hoạt động hiệu quả trên lý thuyết và thực tế, nó sẽ càng làm tổn thương hơn khoảng cách giàu – nghèo vì lúc này, người giàu sẽ có điều kiện tốt hơn về vốn để trả nhiều thuế hơn khi định giá tài sản của họ cao hơn trong khi những người có ít điều kiện về vốn sẽ gặp vấn đề về thanh khoản khi phải trả một khoản thuế cao hơn số tiền họ thu được, từ đó buộc họ phải định giá tài sản của mình thấp hơn và cuối cùng, những loại tài sản này sẽ luôn bị mua lại bởi những nhà đầu tư lớn trên thị trường.

Hơn nữa, @punk6529 cũng cho rằng việc áp dụng Thuế Harberger lên loại tài sản như NFTs là một ý tưởng “kinh khủng” vì NFTs là một sản phẩm văn hóa chứ không phải là một công cụ kiếm tiền như đất đai và do đó, việc áp dụng hình thức đánh thuế này sẽ chỉ làm cho NFTs bị thâu tóm bởi những cá nhân hoặc tổ chức giàu có, đi ngược lại với triết lý ban đầu của những dự án NFTs.

Mytour