Đã hơn 50 năm trôi qua, tại sao mục tiêu mới của NASA vẫn gặp khó khăn trong việc trở lại Mặt Trăng?

(Tổ Quốc) - Bất kể những tiến bộ trong hơn 5 thập kỷ, việc quay lại vệ tinh tự nhiên của Trái Đất vẫn là một thách thức lớn đối với NASA.

Artemis là nữ thần săn bắn trong thần thoại Hy Lạp - em gái sinh đôi của Apollo, thần Mặt Trời. Trong truyền thuyết, họ gần như ngang sức và không thua kém nhau ở bất kỳ khía cạnh nào.

Vũ trụ không dễ dàng như vậy, không có chuyện đùa!

Tuy nhiên, khi đặt tên cho các chương trình Mặt Trăng của NASA, hai cái tên đó không còn được coi là tương đương như vậy. Mặc dù đã trải qua hơn nửa thế kỷ, Artemis của NASA vẫn chưa thể đạt được những thành tựu như Apollo trước đây.

Trong nhiệm vụ quay trở lại vệ tinh tự nhiên của Trái Đất lần này, NASA đã rất hào hứng với các kế hoạch hoành tráng cùng sự tham gia của những cá nhân nổi tiếng. Tuy nhiên, đáp lại sự kỳ vọng, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ đã phải hoãn hai lần chỉ trong vòng 5 ngày, vì cùng một vấn đề là rò rỉ nhiên liệu.

Gần đây, theo CNN, lịch phóng mới nhất đã bị hoãn đến ngày 27/9. Với sự trì hoãn liên tục như vậy, nếu lần này vẫn không thành công, những người tin vào thuyết âm mưu 'vụ đáp lên Mặt Trăng là giả' sẽ có cơ hội ăn mừng thêm. Trong trường hợp hệ thống phóng không gian (SLS) cần được sửa chữa sâu hơn và phải được tháo rời hoàn toàn khỏi bệ phóng, cửa sổ phóng sẽ tiếp tục bị lùi đến từ ngày 17 đến 31/10.

Đây chỉ là một trong số nhiều sự kiện bị trì hoãn từ năm 2010 - khi kế hoạch ban đầu là bỏ qua Mặt Trăng và chuyển sang tập trung vào sao Hỏa. NASA đã bị chỉ trích về công tác quản lý yếu kém của các nhà thầu tư nhân, dẫn đến việc trì hoãn này.

Tất cả những điều này đặt ra câu hỏi: Tại sao hiện nay việc đưa một tên lửa lên Mặt Trăng lại khó khăn đến như vậy? Các sứ mệnh Apollo đã diễn ra cách đây nửa thế kỷ và chứng kiến nhiều thành công khi đưa các phi hành gia lên bề mặt Mặt Trăng dù với công nghệ còn lạc hậu hơn.

Vào thời điểm đó, các thiết bị máy tính được sử dụng để đưa con người lên thăm 'chị Hằng' còn yếu đuối hơn cả một góc chiếc smartphone hay máy tính bạn đang sử dụng để đọc bài viết này.

Sự không ổn định trở nên rõ rệt khi Artemis, với con tàu công nghệ cao Orion và hệ thống phóng không gian SLS - tên lửa lớn nhất từng được làm ra, vẫn chỉ là một vụ phóng thử nghiệm, không có người lái.

Chuyện gì đã xảy ra?

John Logsdon, giáo sư danh dự về chính sách không gian tại Đại học George Washington, đã nói với The Daily Beast: 'Công việc đưa SLS lên không gian phức tạp hơn rất nhiều so với việc phóng các sứ mệnh Apollo. Bạn phải thực hiện mọi công việc liên quan đến sứ mệnh Apollo và đồng thời xử lý nhiên liệu hydro lỏng'.

Một con tàu 'chắp vá'

Nhiên liệu hydro mà Logsdon đề cập là nguyên nhân khiến 2 lần cố gắng phóng vào cuối tháng 8 và đầu tháng 9 vừa qua bị hoãn. Vấn đề nằm ở việc hydro là nguyên tố nhẹ nhất và nhỏ nhất trong vũ trụ mà chúng ta biết. Điều này đồng nghĩa với việc tên lửa có trọng lượng nhẹ hơn, làm tăng hiệu suất phóng. Tuy nhiên, nó cũng dẫn đến các vấn đề lớn hơn - cụ thể là dễ dàng rò rỉ qua các khe hở hoặc vết nứt.

Trong cả 2 lần cố gắng phóng trước đó, hydro lỏng đã bắt đầu rò rỉ gần một bộ phận gọi là bộ phận ngắt kết nối nhanh giúp cung cấp nhiên liệu cho SLS. Điều này không phải là vấn đề lớn nếu chỉ có một lượng nhỏ rò rỉ.

Tuy nhiên, số lượng rò rỉ cao hơn '2 hoặc 3 lần' so với dự định của NASA, giám đốc sứ mệnh Artemis 1, Mike Sarafin, cho biết trong một tuyên bố của Ars Technica. 'Mỗi khi chúng tôi phát hiện ra một vết rò rỉ, nó đã nhanh chóng vượt quá giới hạn dễ cháy của chúng tôi'.

So với sứ mệnh Apollo, sử dụng tên lửa Saturn V để tiến vào không gian, hệ thống phóng đó sử dụng một loại nhiên liệu 'về cơ bản là nhiên liệu máy bay', John Logsdon giải thích. 'Đó là một dạng dầu hỏa dùng làm chất đẩy'.

Lý do NASA sử dụng hydro lỏng mặc dù rất khó xử lý liên quan đến thiết kế của SLS: Hệ thống động cơ đẩy lõi của nó được chế tạo bằng cách 'tái chế' các bộ phận cũ và đã qua sử dụng từ chương trình Tàu con thoi, loại tàu vũ trụ NASA đã phóng từ năm 1981 đến năm 2011. Đã hơn 10 năm kể từ khi chương trình kết thúc.

Trước đó, các tàu con thoi cũng sử dụng hydro lỏng và thường gặp các vấn đề tương tự.

Lý do NASA quyết định sử dụng công nghệ cũ và đưa vào bảo tàng để khơi dậy thế hệ mới của việc khám phá không gian, xuất phát từ hơn một thập kỷ trước, khi Quốc hội Mỹ quyết định tài trợ cho việc xây dựng SLS.

Theo hướng dẫn này, cơ quan được yêu cầu sử dụng 'hợp đồng, đầu tư, lao động, cơ sở công nghiệp và năng lực từ các dự án Tàu con thoi và Orion, Ares 1'. Có vẻ như các nhà lập pháp không muốn lãng phí hàng tỷ USD cho vật liệu cũ.

Tóm lại, vấn đề đầu tiên là do sử dụng công nghệ cũ để tiết kiệm. Tuy nhiên, Logsdon cũng chỉ ra rằng một động lực lớn khác đằng sau những khó khăn của sứ mệnh Artemis là nguồn nhân lực.

Nhân lực hạn chế

Khi NASA phóng tàu lên Mặt Trăng, áp lực lớn nhất của họ là cuộc đua không gian trong bối cảnh cạnh tranh với Liên Xô. Áp lực càng lớn khi trước đó, Liên Xô đã thành công với Sputnik và việc đưa con người lên không gian.

Với áp lực cạnh tranh, nguồn lực và thời hạn cho NASA đã trở nên căng thẳng hơn rất nhiều.

Và, điều gây tranh cãi nhất, Logsdon cho rằng những người làm việc cho chương trình Apollo thường có tài năng hơn hậu thế. Điều này là kết quả của việc hơn 400.000 người đã tham gia vào việc đưa nhân loại lên Mặt Trăng lần đầu tiên. Mặc dù NASA không công bố dữ liệu về số lượng người tham gia vào SLS, nhưng có vẻ như nhân lực ít hơn, theo suy đoán của Logsdon.

Việc NASA phụ thuộc vào các công ty tư nhân thường xuyên bị chỉ trích vì hoạt động không hiệu quả và thiếu đúng hạn cũng không giúp ích gì.

Logsdon nói: 'Những người làm việc cho Artemis có thể không tài năng như nhân lực Apollo. Đã có nhiều lời chỉ trích, đặc biệt là về phía Boeing và hiệu suất của họ với SLS. Một số báo cáo từ Tổng thanh tra NASA đã chỉ trích chất lượng hoạt động của Boeing và ở một mức độ nào đó, cả chất lượng giám sát của chính NASA'.

May mắn là NASA vẫn có những trí óc siêu việt nhất. Dù có thể mất nhiều thời gian và kinh phí hơn, nhưng cuối cùng vấn đề rò rỉ nhiên liệu hydro sẽ được giải quyết.

Logsdon kết luận bằng việc vụ phóng đầu tiên của sứ mệnh Tàu con thoi cũng gặp khó khăn. Vạn sự khởi đầu khó khăn, đặc biệt là với ngành khoa học như hàng không vũ trụ, nhưng một khi đã có đà, nhân loại có thể tiếp tục tiến xa.

Nguồn: DB