Buzz
Tự do của con người đã, đang và sẽ luôn là một vấn đề nóng hổi, thu hút sự quan tâm của các nhà tư tưởng. Trong lịch sử, vấn đề tự do đã được các nhà tư tưởng lý giải ở nhiều góc độ khác nhau. Từ góc nhìn tâm lý học xã hội, trong “Đắm mình trong tình trạng mất tự do” của tác giả Erich Fromm, tập trung vào khía cạnh có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc khủng hoảng văn hóa và xã hội trong thời đại của chúng ta: ý nghĩa của tự do đối với con người hiện đại.
Tự do là đích ngắm mà mọi người đều hướng đến, và nhiều khi người ta phải đấu tranh để giành lấy nó. Vậy mà ngay từ tựa đề cuốn sách, Erich Fromm đã khiến người đọc tò mò khi đặt ra một nghịch lý: nếu đã muốn sở hữu tự do, thì tại sao lại phải trốn khỏi nó? Bằng cách tập trung vào khía cạnh có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc khủng hoảng văn hóa và xã hội trong thời đại của chúng ta, cuốn sách “Trốn khỏi sự giới hạn tự do” của Erich Fromm sẽ giải đáp những thắc mắc xoay quanh nghịch lý này, một cách thỏa đáng.
“Đắm mình trong tình trạng mất tự do” là một phần trong công trình nghiên cứu khái quát về cấu trúc tính cách của con người hiện đại và những vấn đề về tác động qua lại giữa các yếu tố tâm lý và xã hội mà tác giả đã dày công tìm hiểu suốt nhiều năm. Cuốn sách hàm chứa một nội dung vô cùng sâu sắc và có ý nghĩa nhân văn lớn lao đối với con người và sự phát triển của xã hội hiện đại; qua đó, thể hiện sự tiếp nối dòng tư tưởng khám phá về con người trong tiến trình lịch sử tư tưởng nhân loại nói chung, và của tâm lí học xã hội - chính trị nói riêng.
Cuốn sách bao gồm 7 phần chính và một phần Phụ lục. Phần 1: Tự do - một vấn đề tâm lý; Phần 2: Sự trỗi dậy của cá nhân và sự mơ hồ của tự do; Phần 3: Tự do trong thời kỳ Cải cách; Phần 4: Hai khía cạnh của tự do đối với con người hiện đại; Phần 5: Cách thức trốn thoát; Phần 6: Tâm lý hệ của chủ nghĩa Quốc xã; Phần 7: Tự do và dân chủ; Phụ lục: Tính cách và tiến trình xã hội. Từ những nội dung được thảo luận xuyên suốt cuốn sách, chúng ta nhận thấy rằng, Erich Fromm đã thể hiện một cách tiếp cận mới lạ và đặc sắc về ý nghĩa của tự do đối với con người hiện đại.
“Trốn thoát tự do” phân tích vấn đề lo âu của con người, xuất phát từ sự suy tàn của Thế giới Trung Cổ, nơi mà dù đầy rẫy nguy hiểm, họ vẫn cảm thấy an toàn. Sau nhiều thế kỷ đấu tranh, con người đã thành công trong việc xây dựng một kho tài sản vật chất khổng lồ; tạo dựng xã hội dân chủ ở nhiều nơi trên thế giới, và gần đây đã thành công trong việc chống lại những mưu đồ độc tài mới; nhưng, như phân tích trong Trốn thoát tự do, con người hiện đại vẫn đầy nỗi lo âu và bị đủ mọi hình thức độc tài xúi giục từ bỏ tự do, hoặc mất nó bằng cách biến mình thành một bánh răng nhỏ trong cỗ máy, được sống hoàn hảo, nhưng không phải là một con người tự do mà là một con robot.
Fromm nêu bật chủ đề chính của tác phẩm: “Con người, khi giữ được tự do là bộc lộ chân tính độc đáo giữa con người và thiên nhiên, họ trở nên độc lập và đặc biệt”, nghĩa là, mỗi cá nhân, khi thể hiện bản thân trong thế giới, họ trở nên tự do và độc lập. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể làm điều đó, vì họ bị điều chỉnh bởi môi trường và tình hình xã hội, họ tiềm ẩn trong xã hội, ngại bộc lộ cá nhân, và tổng thể, họ trốn tránh sự tự do của bản thân. Fromm cho rằng, con người được nuôi dưỡng trong các gia đình khác nhau nên có các tính cách riêng, và do đó hành vi của họ cũng khác nhau. Vấn đề là không phải mọi gia đình đều là môi trường tốt nên trẻ em bị ảnh hưởng và tính cách cũng được hình thành từ các điều kiện đầy đủ những thiếu sót. Chính vì vậy, Fromm nói rằng không phải ai cũng thực sự tự do trong cách hành xử của mình. Chính trong bối cảnh đó mà Fromm đề cao giá trị của tình yêu và tự do trong việc hình thành nhân cách. Ông cũng mơ ước về một xã hội mà con người bình đẳng, tự do và quan tâm lẫn nhau. Đó là những giá trị cao cả, nhân văn mà tư tưởng của Fromm hướng đến trong tác phẩm “Trốn thoát tự do”.
Với 24 lần tái bản, cuốn sách đã thu hút sự quan tâm của các chuyên gia, độc giả thông thường, và đặc biệt là nhiều sinh viên. Tác phẩm là một nguồn tài liệu hữu ích cho những ai quan tâm đến tư tưởng phương Tây hiện đại cũng như lịch sử tư tưởng nhân loại nói chung.
VỀ TÁC GIẢ
Erich Fromm, nhà tâm lý học Đức, nằm ở giai đoạn chuyển từ Phân tâm học của Sigmund Freud đến Tân Freud, đã kết hợp lý thuyết của Freud và học thuyết của Karl Marx để đặt nền móng cho một hướng tiếp cận mới trong Phân tâm học xã hội, với nhiều đóng góp và tác động.
Các tác phẩm của Erich Fromm được xuất bản bởi Omega+:
- Trốn khỏi Tự do, 1941
- Xã hội Sáng suốt, 1955
- Nghệ thuật của Tình yêu, 1956
