Đàm thoại về tình yêu (phần 2)

Tình yêu thật sự là gì theo quan điểm của bạn?

a. Một cuộc điên rồ tạm thời

b. Một trong những điều tốt đẹp nhất trên thế giới

c. Một điều gây lo lắng và tranh cãi

d. Một món quà từ trời hay từ các vị thần

Trước khi tiếp tục, hãy lựa chọn phương án mà bạn cảm thấy đúng nhất.

* Lưu ý: Vì tính triết học của câu hỏi, có thể có nhiều phương án trả lời phù hợp và không thể khẳng định rằng câu nào là hoàn toàn đúng.

Trong phần 1, đã giải đáp cho đáp án (a) và (b). Trong phần 2 này, tác giả Cameron Shingleton sẽ làm sáng tỏ cho đáp án (c) và (d).

'   c. Điều mà mọi người thường lo lắng và nói chuyện về quá nhiều   '

Câu trả lời (c) có thể hiểu theo cách này: Tình yêu có lẽ là điều hiếm gặp hơn so với mọi người nghĩ. Có thể nó không nằm trong tầm kiểm soát của chúng ta như mong muốn của nhiều người, vậy tại sao nhiều người vẫn phải lo lắng về nó? Nếu một người - mà có thể coi là 'bình thường' - không trải qua tình yêu sâu đậm ít nhất một lần trong đời, và không biết chắc chắn liệu đối tượng của mình có đáp lại tình cảm hay không, cũng như không biết chắc liệu tình yêu của họ có kéo dài được không, thì tốt nhất là coi tình yêu là một phần tự nhiên của cuộc sống. Chấp nhận nó nếu nó đến, không ép buộc nếu nó rời xa.

Đúng là (như đã nói) có một số nhà văn được tình yêu truyền cảm hứng, có khi nói rất sâu sắc về tình yêu và cảm xúc. Nhưng thực tế là phần lớn người không có tài năng như Shakespeare hay Hồ Dzếnh, và nhiều trong số họ thường nói quá nhiều hoặc không đủ khi nói về tình yêu.

Hay thử nhìn nhận tình yêu theo cách này. Những người đang yêu thường nói về tình cảm của họ hoặc về thế giới xung quanh với sự đẹp đẽ, rộng lượng, phấn khởi và sâu sắc. Nhưng đôi khi những gì họ nói lại sai hoặc lừa dối.

Những người đang yêu thường hiểu lầm thế giới xung quanh và chính bản thân mình, vì họ có xu hướng nhìn mọi thứ, đặc biệt là hành vi của đối tượng, theo cách có lợi cho cảm xúc của mình. Điển hình là kiểu người đang yêu tưởng tượng đối tượng của mình đã làm gì đó, khi tình yêu không được đáp lại. Ví dụ, tôi nhắn tin cho cô A (thiên thần của tôi) nhưng cô ấy không trả lời.

Đối với người bình thường, chuyện đơn giản chỉ là cô ấy không để ý đến tôi. Có đến 99% khả năng là như vậy. Nhưng vẫn có 1% cơ hội cô ấy không nhắn lại vì quá yêu tôi đến mức trái tim cô ấy tràn ngập cảm xúc, khiến cô ấy bối rối không thể cầm điện thoại lên được. Và tôi, người đang yêu say đắm, sẽ tin vào khả năng 1% đó mà không chút do dự.

Lấy ví dụ khác về sự tự dối mình trong tình yêu. Trong tiếng Anh có câu nói đùa rằng: Nhiều thứ người ta gọi là “love” (tình yêu) có thể được gọi chính xác hơn bằng một từ bốn chữ khác: LUST (dục vọng).

Câu này có lẽ đúng với đàn ông hơn phụ nữ. (Đàn ông thường có khả năng nhầm lẫn giữa đối tượng tình dục hấp dẫn và tình yêu đích thực). Nhưng cũng phải thừa nhận rằng những gì đúng với đàn ông về tình yêu và tình dục thì cũng đúng với phụ nữ về tình yêu và hôn nhân. Nhiều khi họ nghĩ rằng họ đang yêu sâu đậm chỉ vì tìm được một người thích hợp để kết hôn. (Đối với cả nam lẫn nữ, tình yêu có nghịch lý này: nhiều khi mình chỉ nhận ra mình đã yêu hay không khi nhìn lại, mặc dù trong hiện tại mình cảm thấy rất mãnh liệt).

Cuối cùng, phải nói rằng câu trả lời (c) không nhất thiết phải là bi quan hay chỉ dành cho những người thất vọng với cuộc sống. Nếu suy nghĩ hay hành động của tôi không ảnh hưởng lớn đến việc cô A có đáp lại tình cảm của tôi hay không, thì hàng ngàn lời tôi nói về cảm xúc của mình hay tình trạng của cô ấy chỉ là phí lời.

Từ góc nhìn này, tình yêu có lẽ là điều người ta lo lắng và bàn tán quá nhiều không phải vì nó không có giá trị, mà vì nó thực sự có giá trị hơn thế nữa. Không phải những lời nói trong bài hát hay thư tình, mà là điều đáng để tận hưởng một cách vô tư, trong sự im lặng dành cho những điều phức tạp và khó tả.

Còn về câu trả lời (d) thì sao? Phương án này có vẻ phiến diện, tưởng như chỉ dành cho những người theo đạo.

'   d. Một món quà của Chúa hay các vị thần    '

Đúng là những người theo đạo Thiên Chúa coi tình cảm giữa hai người như sự hiện diện của Chúa, miễn là tình cảm đó nghiêm túc. Theo họ, dù tình yêu giữa hai người có mạnh mẽ đến đâu, nó vẫn phải tuân theo những giới hạn đạo đức nhất định, và còn bao gồm cả tình thương và lòng trắc ẩn cho nhân loại.

Nhưng những người theo đạo Thiên Chúa không phải là những người duy nhất kết hợp tình yêu cá nhân với tinh thần yêu thương rộng lớn. Trong nhiều nền văn hóa trên khắp thế giới, tình yêu được xem như điều thiêng liêng, không chỉ là món quà từ một vị thần, mà chính tình yêu là một trong những vị thần quan trọng nhất.

Cách nhìn nhận tình yêu là món quà của Chúa không hoàn toàn khác biệt với việc coi nó là món quà của vũ trụ, hay theo cách người Việt, là một trải nghiệm có được nhờ duyên nợ. “Duyên” cũng như “số phận” là những từ có thể được áp dụng một cách linh hoạt hoặc nhất quán tuỳ từng người, được xem là yếu tố quyết định con người tôi, nghề nghiệp của tôi, người tôi sẽ yêu suốt đời (hay nhiều kiếp), hoặc chỉ để tự trấn an sau khi không đạt được nàng thơ bằng cách tự nhủ rằng chúng tôi “không có duyên”.

Dù thế nào đi nữa, từ “duyên” trong cách sử dụng thông thường, ám chỉ rằng tình yêu chứa đựng nhiều yếu tố may rủi, bao gồm đối tượng mình yêu là ai, tính cách có hợp nhau hay không, và tình yêu sẽ kéo dài bao lâu. (Nhà văn Pháp La Rochefoucauld từng nói “ta có quyền quyết định ta yêu bao lâu ít như quyền quyết định ta sống bao lâu” - rất phù hợp với tinh thần này.)

Nếu câu trả lời (d) đúng thì có ít nhất một kết quả rõ ràng. Việc cố gắng tìm kiếm ý trung nhân là sai lầm. Huống chi là ra sức thuyết phục người đó yêu lại mình hoặc dùng mưu mô để “dụ” người đó yêu. Kế sách duy nhất hiệu quả là chờ xem “có duyên” hay không, dung hoà với số phận, với “Ý Chúa”, “Ý Trời”...

Điểm yếu của tư duy này là nó khó xác định cụ thể việc dung hoà với số phận. Nếu chưa thấy có duyên với ai thì chắc là phải kiên trì đợi. Đừng thất vọng vì chưa có kết quả; hoặc nếu người tôi yêu chưa cảm thấy có duyên với tôi thì phải tiếp tục cởi mở, không chê người đó là nhạt nhẽo, mù quáng, “vô duyên”. Vì duyên chỉ mới đến với tôi, chưa đến với người ấy: điều đó là hiển nhiên. Nhưng cụ thể tôi nên tiếp tục chờ đợi hay tỏ tình? Và nếu tỏ tình thì nên viết thư, nhắn tin hay gặp mặt trực tiếp? Không chỉ cần duyên mà còn cần biết nhìn vào tình hình và tâm lý một chút. Muốn hẹn hò thì cần số điện thoại của cô ấy nữa...

Điểm mạnh của quan niệm 'tình yêu phải có duyên' là gì? Cách tư duy này thật sự là liều thuốc đối với thái độ quá thực tế về tình yêu hiện nay. Tình yêu được coi là điều quan trọng, và nhiều người nghĩ rằng càng cố gắng thì cơ hội thành công càng cao. Nhưng việc chạy theo sự hoàn hảo trong tình yêu, không chấp nhận rủi ro, thực sự là điều đáng ngạc nhiên. Một số người phẫu thuật thẩm mỹ, tập gym hàng ngày, xem video hướng dẫn tình yêu trên youtube hoặc lên lịch trình chi tiết để tìm ra 'người đúng'.

Bạn nghĩ gì về 'chiến dịch tình yêu' như vậy? Chúng không liên quan gì đến tình yêu lãng mạn theo cách mà nhiều người nghĩ. Tình yêu thực sự có thể xem như một món quà từ trời hay do duyên phận, nhưng trong tình yêu cũng có phần lựa chọn. Việc mệt mỏi để chinh phục trái tim của người mình yêu hoàn toàn khác biệt. Thời gian biểu chỉ ra cách thức để đạt được mục tiêu lãng mạn của mình.

 Tiếp tục...

Cameron Shingleton