Dân Mông Cổ

Mông Cổ (tiếng Mông Cổ: Монголчууд, Mongolchuud, [ˈmɔŋɡɔɮ.t͡ʃuːt]) là một nhóm dân tộc, hiện nay chủ yếu sinh sống tại Trung Quốc, Mông Cổ và Nga. Ước tính có khoảng 11 triệu người Mông Cổ.

Định nghĩa

Người Mông Cổ có thể được phân thành người Mông Cổ Đông và người Mông Cổ Tây. Theo một quan niệm rộng hơn, 'người Mông Cổ' có thể bao gồm tất cả những dân tộc nói một trong các ngôn ngữ Mông Cổ, như người Kalmyk ở Liên bang Nga.

Cụm từ 'Mông Cổ' lần đầu xuất hiện trong sách sử nhà Đường vào thế kỷ 8; ban đầu được sử dụng để chỉ bộ tộc Thất Vi, nhưng sau này từ này trở nên phổ biến vào cuối thế kỷ 11 dưới thời Khiết Đan. Sau khi nhà Liêu sụp đổ vào năm 1125, các bộ tộc Mông Cổ trở thành một lực lượng lãnh đạo trên thảo nguyên và cũng có ảnh hưởng lớn tại miền bắc Trung Quốc. Tuy nhiên, người Mông Cổ đã suy yếu trong các cuộc chiến tranh với nhà Kim và các bộ tộc Tatar. Vào thế kỷ 13, khái niệm 'Mông Cổ' đã mở rộng để bao gồm một nhóm đông đảo hơn gồm các bộ tộc nói các ngôn ngữ Mông Cổ và Turk, được thống nhất dưới sự lãnh đạo của Thành Cát Tư Hãn.

Ngôn ngữ

Nguồn gốc chính xác của nhóm ngôn ngữ Mông Cổ và các bộ tộc liên quan vẫn chưa được đồng thuận. Một số nhà nghiên cứu liên kết chúng với các nhóm ngôn ngữ như Tungus và Turk, là những nhóm ngôn ngữ thường đi kèm với nhóm ngôn ngữ Mông Cổ trong một phân nhóm lớn hơn gọi là Hệ ngôn ngữ Altai, mặc dù vẫn còn tranh cãi về vấn đề này.

Phân bố

Ngày nay, người gốc Mông Cổ sống tại Trung Quốc (chủ yếu là Nội Mông Cổ), Mông Cổ, Nga và một vài quốc gia Trung Á khác. Sự phân biệt giữa các bộ tộc và dân tộc tùy thuộc vào từng quốc gia. Các bộ tộc như Tumed, Thổ, Ordos, Bargut (hay Barga), Altai Uriankhai, Buryat, Dörböd (Dörvöd, Dörbed), Torguud, Dariganga, Üzemchin (hay Üzümchin), Bayid, Khoton, Myangad (Mingad), Zakhchin (Zakchin), Darkhad và Oirats (hay Öölds hoặc Ölöts) đều được coi là các bộ tộc Mông Cổ.

Mông Cổ

Dân số Mông Cổ hiện nay đạt khoảng 92,6% là người Mông Cổ, với khoảng 2,8 triệu người. Từ thời Trung cổ đến thời Cận đại, người Khalkha, Uriankhai và Buryat được xem là Người Đông Mông Cổ, trong khi người Oirat, sống chủ yếu ở vùng Altay, được coi là người Tây Mông Cổ.

Trung Quốc

Theo thống kê năm 2000 của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có khoảng 5,8 triệu người Mông Cổ sống tại đây. Hầu hết trong số họ sinh sống ở Nội Mông Cổ, sau đó là tỉnh Liêu Ninh. Một số người Mông Cổ khác cũng sống gần những khu vực này. Các dân tộc nói ngôn ngữ Mông Cổ khác như Daur, Thổ tộc, Đông Hương, Bảo An và một số nhóm người Yugur không được phân loại chính thức là người Mông Cổ, mà được công nhận là các dân tộc riêng biệt tại Trung Quốc.

Nga

Tại Nga, người Buryat thuộc nhóm Người Đông Mông Cổ. Nhóm Người Tây Mông Cổ bao gồm người Oirat ở vùng Altay của Nga và người Kalmyk ở phía bắc biển Caspian, chiếm khoảng 53,3% dân số của Cộng hòa Kalmykia thuộc Nga. Người Tuva và người Altay có mối liên hệ văn hóa gần gũi với người Mông Cổ, mặc dù họ nói tiếng Turk. Tất cả các nhóm này có tổng dân số khoảng 1 triệu người.

Những nơi khác

Người Mông Cổ cũng có mặt tại Tây Âu và Bắc Mỹ, Hàn Quốc và các vùng khác.

Thư viện ảnh

Liên kết bên ngoài: Evidence that a West-East admixed population lived in the Tarim Basin as early as the early Bronze Age Li et al. BMC Biology 2010, 8:15. [2] Хойт С.К. Последние данные về vị trí và số lượng người Oirat. Lưu trữ 2012-03-14 tại Wayback Machine // Vấn đề về di truyền học và văn hóa dân tộc của các dân tộc Thổ Mông. Tập 2. Elista: Nhà xuất bản Đại học Kalmuck, 2008. tr. 136-157.

Các nhóm dân tộc của Mông Cổ