
Dân tộc ta cần hiểu về quá khứ, về nguồn gốc và truyền thống của Việt Nam.
Bài thơ của Bác được viết vào năm 1942, đã 80 năm trôi qua nhưng vẫn giữ nguyên giá trị. Tôi không hiểu tại sao một số học sinh, thậm chí cả phụ huynh ngày nay coi thường việc học lịch sử đến vậy. Nhưng khi có đề xuất làm môn bắt buộc để tốt nghiệp, nhiều người lại phản đối. Quá khứ không nên quên, không nên giữ lòng thù hận? Nạn đói năm 45 chưa đầy 80 năm trước. Với nhiều người, những ký ức đó vẫn còn rất sâu sắc. Bà tôi mới mất, và vào năm 45, bà ấy 20 tuổi. Những ký ức ấy chắc chắn vẫn còn rất mạnh mẽ trong tâm trí của bà khi còn sống. Tôi tin rằng, nếu không phải trải qua năm 45, thì sẽ có nhiều thế hệ khác trải qua những thời kỳ như năm 54, 68, 75, 79, 91... Tôi là thế hệ sau, sinh ra trong giai đoạn đất nước đang trải qua sự đổi mới, bước vào thời kỳ mới. Nhưng tôi vẫn hiểu rõ những gì đã xảy ra trong những ngày chiến tranh...
Lịch sử, đọc và nghiên cứu, để hiểu về bản chất của những gì diễn ra ngày nay. Hiểu về mối quan hệ quốc tế, vấn đề dân tộc trong quá khứ vẫn ảnh hưởng đến đất nước và con người chúng ta ngày nay. Ngày 27/7, ngày 02/9, ngày 30/4... không phải là ngẫu nhiên. Lịch sử không được viết bởi kẻ chiến thắng mà là chính nghĩa của dân tộc, của những người bị áp bức. Lịch sử là về con người, máu và xương, niềm đau và niềm hạnh phúc của hàng thế hệ.
Chúng ta, những người được tự do, độc lập, cần phải ghi nhớ và hiểu sâu hơn về lịch sử của đất nước.
Không phải một bài học Lịch sử, đây là sự thổ lộ về nỗi buồn của một phần người Việt sống, học, làm việc, nhưng lại mắc phải những tư tưởng hư cấu. Ấy là câu chuyện về việc làm ăn vô ích, tình cảm tự nhục, phỉ báng quê hương để chạy theo một ảo tưởng xa xôi.
Vấn đề Biển Đông vẫn nổi lên như một vấn đề nóng bỏng giữa các quốc gia khu vực. Công cuộc hàn gắn sau chiến tranh vẫn chưa kết thúc. Những vùng đất 'gói ghém' từ xưa đến nay vẫn còn đầy bom đạn chưa được tiêu hủy. Nạn nhân của hóa chất màu da cam vẫn phải đối mặt với cuộc sống sau gần 50 năm. Những câu chuyện về anh hùng Quảng Trị, Ngã ba Đồng, những cuộc đời trẻ tuổi như Đặng Thùy Trâm, Võ Thị Sáu, những người hy sinh từ khi còn là thiếu niên như Kim Đồng, Lượm... Chúng ta không thể phớt lờ những câu chuyện như thế. Đó là để nhắc nhở bản thân, để trải qua những phút giây bình yên như ngày hôm nay, để có thể an ổn trên mạng xã hội... Tất cả là nhờ vào sự hy sinh của biết bao nhiêu con người, của máu và nước mắt... Không gì đau đớn bằng người già buông kẻ trẻ, nhưng lại có rất nhiều Bà Mẹ Việt Nam anh hùng...
Chúng ta tự hào là một trong những biểu tượng của sự chống đối chế độ nô lệ, là nguồn cảm hứng cho các cuộc cách mạng giải phóng trên khắp thế giới, đặc biệt là tại châu Phi, Mỹ - La tinh. Một biểu tượng toàn cầu. Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việt Nam... Từ phía bán cầu kia, những cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam, kêu gọi hòa bình... được khởi xướng và tham gia bởi những người Mỹ. Họ hiểu rằng, chiến tranh kéo dài càng lâu, thì người chịu thiệt không chỉ có dân Việt Nam. Chiến công lịch sử tại Điện Biên Phủ, vang dội khắp năm châu, rung chuyển thế giới, xứng đáng được nhắc đến như vậy. Sáu năm sau chiến thắng đó, khoảng 20 quốc gia thuộc lục địa đen đã tuyên bố độc lập...
Không nói về những hy sinh, mất mát, ta không thể hiểu được sự tàn bạo của chiến tranh. Dù con số thống kê chỉ là ước lượng, vì còn bao nhiêu ngôi mộ vô danh, nấm mồ hàng loạt, tổn thất về tinh thần, thân xác để lại trên chiến trường... Chỉ trong 81 ngày đêm ở thành cổ Quảng Trị năm 1972, ước tính đã phải chịu sức công phá tương đương với 7 quả bom nguyên tử Mỹ đã ném xuống Hiroshima năm 1945, mỗi chiến sĩ phải gánh chịu 100 tấn bom, 200 quả đạn pháo... Ngoài ra, Mỹ còn sử dụng chất độc hóa học, rải khắp ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ,... với đủ loại chất như: CS, da cam (Agent Orange-AO), chất trắng (Agent White), chất xanh (Agent Blue) và nhiều loại khác như: tím (Agent Purple), hồng (Agent Pink) và xanh mạ (Agent Green). Những chất da cam, tím, hồng và xanh mạ chứa tạp chất dioxin. Với lượng cực lớn, gấp đến 17 lần liều an toàn trong nông nghiệp... Hậu quả là hàng thế hệ người dân Việt Nam phải chịu những dị tật, đau đớn về thể xác và tinh thần... Ảnh hưởng không nhỏ đến xã hội Việt Nam thời hậu chiến, và kéo dài đến ngày nay...
Vẫn có những người khóc lóc cho những sự kiện xa xôi như vụ cháy Nhà thờ Đức Bà ở Paris hay gần đây là việc Nữ hoàng Anh từ trần, mà lại quên đi ngày 27/7, quên đi Điện Biên Phủ, Điện Biên Phủ trên trời...
Lịch sử dài lâu của dân tộc Việt Nam kéo dài suốt 4000 năm. Không chỉ ghi chép về những trận đánh vĩ đại, mà còn ghi nhận những cuộc nội chiến, sự phân ly. Nhưng thời đại hiện nay, thời đại của Hồ Chí Minh, vẫn là một trong những thời kỳ quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam. Hướng đi cách mạng của Người, của Đảng và Nhà nước vẫn luôn hướng đến mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Xã hội phát triển, tự do ngôn luận, tự do thông tin tràn ngập. Điều này khiến cho thông tin không chính xác, sai lệch, mất chân lý được lan truyền khắp mạng xã hội. Người đọc tin, đặc biệt là giới trẻ, chưa có hiểu biết sâu sắc về các vấn đề xã hội, dễ bị lạc lõng, dẫn đến những lời bình luận thiếu suy nghĩ... Như gần đây, một streamer nữ đã phát ngôn không đúng sự thật, xúc phạm lãnh đạo Đảng, Nhà nước, và đã bị xử phạt...
Về mặt lịch sử, có cần thiết hay không? Hoàn toàn cần thiết. Nhưng cách giảng dạy, cách tiếp cận của giáo viên và học sinh là quan trọng. Chỉ khi đó môn học này không chỉ là việc học thuộc lòng, ghi nhớ những sự kiện trong lịch sử, mà còn là niềm đam mê tìm hiểu, hiểu biết sâu rộng về lịch sử, thì mới thật sự hiểu được lịch sử. Khi tôi học sử, tôi dễ nhớ lắm. Tôi nhớ những trận đánh ở Bạch Đằng, sự chống lại quân Nam Hán, võ công vĩ đại của Hưng Đạo đại vương trước quân Nguyên Mông mạnh mẽ, lan toả khắp Á - Âu,... Nhớ những chiến dịch Biên giới, chiến dịch mùa xuân 1975... Hiểu biết lịch sử, ta sẽ hiểu được những vấn đề đang diễn ra. Tại sao Nhật Bản lại cung cấp nhiều viện trợ ODA đến vậy (lên đến 40% tổng số vốn đầu tư)? Tại sao có những người Mỹ, tổ chức ở Mỹ hỗ trợ cho những nạn nhân chiến tranh ở Việt Nam? Tại sao các quốc gia trong khu vực Biển Đông lại có mối quan hệ như hiện nay? Tại sao các quốc gia Đông Dương lại có mối quan hệ như vậy?...
Với tôi, lịch sử không chỉ là việc nghiên cứu về quá khứ, không chỉ là việc đau thương cho những mất mát hoặc sống trong ánh hào quang của quá khứ, mà đó là sự trân trọng với tất cả những gì đã diễn ra, để hiểu, và có cái nhìn đúng đắn cho hiện tại và tương lai...
