Đánh giá bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn

Đề bài: Đánh giá bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn

Đánh giá bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn

I. Cấu trúc Phân tích bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn (Chuẩn)

Giới thiệu về tác giả Chu Mạnh Trinh và bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn, một trong những tác phẩm xuất sắc nhất miêu tả vẻ đẹp của dãy núi Hương Sơn.

2. Nội dung chính

- 4 dòng thơ đầu: Hòa mình vào bầu trời của Thiên Sứ.
+ Khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời, núi non hùng vĩ, mây trời bay bổng, dòng sông êm đềm, một vẻ đẹp huyền diệu mà con người mong mỏi từ lâu.

+ Câu thơ khám phá vẻ đẹp tuyệt vời 'đệ nhất động', hang động hoàn mỹ…(Tiếp theo)

>> Xem chi tiết Nội dung chính của Phân tích bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn tại đây

II. Mẫu bài văn Phân tích bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn (Chuẩn)

Thiên nhiên luôn là nguồn cảm hứng không ngừng cho các nhà văn, nhà thơ thể hiện tài năng và thể hiện cảm xúc. Đứng trước một cảnh đẹp, con người khó lòng không bị cuốn hút, mê hoặc, và cuối cùng làm cho tâm hồn trào dâng, thăng hoa thành những dòng thơ. Với Chu Mạnh Trinh, cảm xúc ấy đạt đến đỉnh cao khi ngắm nhìn Hương Sơn, một dãy núi với hệ thống núi non phức tạp, đẹp đến mê hồn, được biết đến như 'Nơi thiên địa đẹp nhất ở phương Nam'. Trong ba tác phẩm viết về vẻ đẹp của nơi này, 'Bài ca phong cảnh Hương Sơn' là bài thơ nổi bật và phong phú nhất về mặt mô tả.

Bài thơ này thuộc loạt tác phẩm về Hương Sơn, gồm có Bài ca phong cảnh Hương Sơn, Hương Sơn Nhật Trình và Hương Sơn hành trình. Điểm đặc biệt của Bài ca phong cảnh Hương Sơn là tác giả sử dụng thể thơ tự do, không bị ràng buộc bởi các hình thức thơ truyền thống như lục bát hay Đường luật. Với tinh thần tự do và cảm xúc trước cảnh thiên nhiên phi thường, tác giả thể hiện sự kích động, cùng sự tôn trọng và tình yêu quê hương sâu sắc.

Bài thơ bắt đầu với hình ảnh của bầu trời trong lành, một mảng vẻ đẹp của thế giới thần tiên, làm cho lòng người thổn thức:

Trời xanh thiên cảnh Thiên Sứ.
Hương Sơn nguyện ước từ lâu
Núi non, nước sông, mây trời,
'Đệ nhất động' ở đây không?

'Thiên Sứ', một cách miêu tả độc đáo, mới lạ và sáng tạo. Miêu tả vẻ đẹp siêu thực của Hương Sơn, tác giả không sử dụng quá nhiều từ ngữ lạ mắt. 'Thiên Sứ', một khung cảnh tuyệt đẹp chỉ có ở nơi của các vị thần, lại mang theo sự tĩnh lặng, thiêng liêng. Đây chính là Hương Sơn trong truyền thuyết, Hương Sơn mà chúa Trịnh Sâm ngày xưa phải trầm trồ ngưỡng mộ, là 'ước mơ từ lâu' được thực hiện. Bầu trời cao rộng mở ra không gian cho tâm hồn thơ lững lờ, đọc giả có thể tưởng tượng cảm giác như đang lạc trong mây trời. Bên cạnh đó là núi, là sông, là mây trời. 'Núi non, nước sông, mây trời', núi đối với nước, nước liên kết với mây trời, tất cả như hòa quyện thành một bức tranh tổng thể, kết hợp vào nhau như một. Thế giới thiên nhiên hòa mình trong tình trạng 'Thiên Sứ', thoát khỏi sự phiền muộn, tĩnh lặng. Đẹp như vậy, để tác giả với tâm hồn nhạy cảm, sau khoảnh khắc bỡ ngỡ ban đầu đã phải thốt lên rằng: 'Đệ nhất động' ở đây có phải không? Một câu hỏi không cần trả lời, câu hỏi chỉ để một lần nữa khẳng định lại vẻ đẹp siêu thực này. Vẻ đẹp khiến con người ngỡ ngàng, nét đẹp mang đậm dấu ấn của thế giới thần tiên, phảng phất hương khói của nơi linh thiêng. Thiên nhiên chào đón khách tham quan với vẻ đẹp trong trắng, tinh khiết, thu hút những tâm hồn trong sáng và tốt lành tới với đất Phật, nơi thiên nhiên và con người hòa quyện trong một bức tranh không thể diễn tả bằng lời.

Mười hai câu thơ tiếp theo là mười hai câu thơ mô tả cảnh vật theo góc nhìn của tác giả. Từng cảnh vật dần lộ diện qua chiếc thuyền trôi trên dòng nước:

Cỏ cây rợp rừng chim ca tiếng,
Bạt ngàn Yến đảo gió hát ru.
Những tiếng chày đánh vang xa,
Khách nghe mê mải trong giấc mộng.
Nhìn thấy suối Giải Oan, ngôi chùa Cửa Võng,
Đến hang Phật Tích, động Tuyết Quynh.
Ngưỡng mộ cảnh đẹp thần kỳ,
Đá long lanh sáng như gấm thêu
Một hang đá che mát dịu dàng,
Quanh co mấy dòng mây trắng bồng bềnh,
Như chờ đợi ai đến đây,
Hoặc là sáng tạo của thiên nhiên khéo léo.

Tác giả khéo léo sử dụng các kỹ thuật nghệ thuật như nhân hóa, đảo ngữ,... để tạo ra khung cảnh sống động, có hồn. Sống trong vùng đất Phật, ngay cả các loài động vật cũng đều hướng thiện. Chim, cá, những sinh vật thường được dùng để thả tự do trong các dịp lễ hội tập trung tại đây, và các từ ngữ như 'thỏ thẻ, lững lờ' thể hiện sự thanh bình, an nhàn. 'Chim cúng trái, cá nghe kinh', các loài sống ở đây được nuôi dưỡng và truyền dạy bằng lời hay, ý đẹp của Phật tổ, sống hiền hòa và tự do giống như người tu. Khung cảnh yên bình, lãng mạn dường như là điều tất yếu ở Hương Sơn, và ngay cả 'một tiếng chày kình' từ xa vang vọng cũng đủ khiến con người 'giật mình trong giấc mộng'. 'Khách tang hải' ở đây chỉ những du khách phàm trần, đến đây để tham quan, chiêm ngưỡng. Du khách xa xứ đến đây, trước cảnh tượng bình dị, tâm hồn nhạy cảm bị rung động bởi vẻ đẹp của thiên nhiên, và mọi lo âu trong cuộc sống hàng ngày đều được rửa sạch, như trong một giấc mộng thần tiên. 'Một tiếng chày kình' đánh thức giấc mơ ấy, giúp thi sĩ nhận ra rằng, cảnh đẹp này không phải ảo, vẻ đẹp của Hương Sơn đang hiện hữu ngay trước mắt.

Này suối Giải Oan, này chùa Cửa Võng,
Này hang Phật Tích, này động Tuyết Quỳnh.
Nhìn lên ai có thể vẽ được,
Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt,
Một hang đá lồng bóng trăng sáng,
Đường nét mây uốn thẳng thắn,
Dường như giang sơn đợi đón ai,
Hay sự sắp đặt tinh tế của tự nhiên.

Suối Giải Oan, chùa Cửa Võng, hang Phật Tích, động Tuyết Quỳnh, những điểm tham quan nổi tiếng trong vùng Hương Sơn được tác giả liệt kê. Người ta thấy sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên, nếu thiên nhiên tạo ra suối, hang, động thì con người cũng biết cách tận dụng vẻ đẹp hiếm có đó để xây dựng chùa, nơi thờ tự và tu luyện một cách nghiêm túc, thanh khiết. Từng chi tiết hiện ra với sự tuyệt vời và sống động, 'đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt', 'thăm thẳm một hang lồng bóng trăng sáng', 'đường mây uốn thẳng thắn', tất cả là một hệ thống non nước sơn thủy tự nhiên qua hàng ngàn năm. Sự hoang sơ của Hương Sơn được bảo tồn nguyên vẹn, lấp lánh của thiên nhiên, những hang động bí ẩn, như một bức tranh vẽ cảnh thiên địa rực rỡ, lộng lẫy. Câu đầu của mỗi đoạn khiến người đọc có thể hình dung được độ sâu, độ cao và cả sự khắc nghiệt, khó khăn của những vách đá. Dường như, tạo hóa đã ân cần ban cho Hương Sơn một vẻ đẹp tuyệt vời để con người không thể không mê muội khi ngắm nhìn cảnh này. 'Sự sắp xếp khéo léo của tự nhiên', vẻ đẹp tuyệt vời ấy, không có bất kỳ kiến trúc sư hay công trình nào có thể sao chép được. Trước vẻ đẹp của Hương Sơn, tác giả cũng tỏ ra tình cảm với quê hương, đất nước một cách tinh tế, khéo léo. 'Dường như giang sơn đang chờ đợi ai đó', giang sơn tươi đẹp cần những người tài năng bảo vệ và phát triển.

Đứng trước vẻ đẹp tuyệt vời như vậy, trong không gian ấy, vẫn vẹn tiếng niệm 'Nam mô Phật' của các thiền sư đạo đức, vị tha.

Để hiểu rõ hơn về bài thơ Bài ca phong cảnh Hương Sơn,
Có thể tham khảo Sơ đồ tư duy, Bình giảng, Soạn bài của tác giả.