
Từ lúc nào mà mùa thu miền Bắc đã tự nhiên trở thành đề tài thơ ca, âm nhạc, và hội họa, đem đầy cảm xúc. Sang thu của Hữu Thỉnh là một phần góp thêm vào vườn thơ thu ấy, mang theo một hương sắc đặc biệt, không giống với bất kỳ tác phẩm nào khác. Sang thu là một bài thơ ngũ ngôn của Hữu Thỉnh, từng được nhiều người yêu thích, với ba khổ thơ; mỗi khổ thơ gồm bốn câu là một góc nhìn đẹp êm đềm của mùa thu, tạo nên bức tranh về buổi đầu thu - khi thu mới về, thu chợt đến.
Sang thu thể hiện một bút pháp nghệ thuật thanh nhẹ, tài hoa, diễn tả những cảm nhận, những rung động man mác, bâng khuâng của tác giả trước vẻ đẹp và sự biến đổi kì diệu của thiên nhiên trong buổi thu sớm. Đối tượng được cảm nhận là cảnh sắc mùa thu nơi đồng quê trên miền Bắc đất nước ta.
Với thi sĩ Xuân Diệu, tín hiệu đầu thu là sắc “mơ phai' của lá được bàn tay tạo hóa 'dệt' nên giữa muôn ngàn cây:
Đây mùa thu tới, mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng.
Đây mùa thu tới
Nhưng với Hữu Thỉnh, là “hương ổi' của vườn quê được “phủ vào' trong làn gió thu se lạnh. Cái hương vị nồng nàn ấy từ vườn mẹ mà tuổi thơ mỗi người sẽ mang theo mãi trong tâm hồn, đi suốt cuộc đời:
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se.
“Phủ' nghĩa là bốc mạnh và tỏa ra thành luồng (Từ điển Tiếng Việt - Hoàng Phê). Hữu Thỉnh không tả mà chỉ gợi, đem đến cho người đọc những liên tưởng về màu vàng ươm, về hương thơm lựng, thơm ngát tỏa ra, bốc lên từ những trái ổi chín nơi vườn quê trong những ngày cuối hạ, đầu thu. Vì gió thu “se' lành lạnh, nên hương ổi mới thêm nồng nàn mà phả vào đất trời và hồn người.
Nhiều người đã biết: Thạch Lam, Vũ Bằng, Nguyễn Tuân, Băng Sơn, Nguyễn Đình Thi,... đã viết rất hay về hương cốm Vòng (Hà Nội), một nét đẹp mến yêu về hương vị mùa thu của quê hương đất nước:
Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới...
(Đất nước - Nguyễn Đình Thi)
Qua đó, ta thấy “hương ổi' trong bài Sang thu là một tứ thơ mới, đậm đà màu sắc dân dã của Hữu Thỉnh.
...
