Đánh giá thiết kế của VinFast và xe điện: Sự độc đáo của Nhật Bản, vẻ ngoài lôi cuốn của Mỹ

Sau khi đánh giá về Tầm nhìn về xe điện, Công nghệ Pin và Công nghệ Tự lái, chúng ta hãy tiếp tục đàm phán về một khía cạnh cuối cùng: Thiết kế.

Sau hơn 100 năm phát triển, ô tô không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là biểu tượng cá nhân, một món đồ chơi và thậm chí là một món trang sức.

Thiết kế là yếu tố quan trọng nhất để một chiếc xe có được giá trị của nó. Trong lịch sử phát triển của xe điện, thiết kế đã phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Vào những năm 2010, xe điện không nhận được sự ưa chuộng như hiện nay. Sangyup Lee, trưởng phòng thiết kế của Hyundai, cho rằng việc áp dụng những yếu tố thiết kế của xe xăng vào xe điện là một quyết định không hợp lý: 'Chuyển các đặc tính truyền thống của xe xăng vào tương lai không phải là một quyết định sáng suốt'.

Tesla với tỷ phú Elon Musk đã xây dựng một kế hoạch hành động quyết liệt và mạnh mẽ: Đầu tiên, họ cần tạo ra một mẫu xe điện hấp dẫn đủ để thay đổi quan niệm của người tiêu dùng về xe điện, không còn nghĩ rằng xe điện chỉ là một phương tiện di chuyển thực dụng mà không có tính thẩm mỹ.

Xe điện của Tesla chắc chắn không sẽ không giá rẻ, nhưng vẫn phải thu hút sự chú ý của các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực xe điện và cả những người đam mê vận tốc. Tesla Model S (ra mắt từ năm 2012 và là sản phẩm được Tesla xây dựng từ đầu) đã thực hiện được những gì cần thiết, đúng với tinh thần tiên phong của nó.

Về mặt thiết kế, Tesla Model S được coi là thành quả của sự sáng tạo của Franz von Holzhausen - giám đốc thiết kế của Tesla, người đã có kinh nghiệm làm việc tại các công ty hàng đầu như Volkswagen, General Motors và Mazda.

Trong một bài báo trên trang Business Insider, Matthew DeBord viết rằng: “Franz von Holzhausen đã mệt mỏi với ngành công nghiệp cũ kỹ và sẵn sàng rời khỏi Mazda. Một vài cuộc trò chuyện với Elon Musk đã chỉ ra rằng nhà thiết kế giàu kinh nghiệm và doanh nhân tài năng đã có cùng tầm nhìn và giá trị về xe hơi.”

Khi chia sẻ về việc thiết kế mẫu Tesla Model S, Franz Von Holzhausen (giám đốc thiết kế của Tesla) đã nói rằng thiết kế luôn xuất phát từ một nguồn cảm hứng, với mẫu Model S thì tiêu chí là phải đạt được tính thực dụng và hiệu quả. Von Holzhausen tiết lộ: 'Một phần của cảm hứng [cho thiết kế xe] đến từ việc quan sát các vận động viên, cách họ tối ưu hóa hoạt động của bản thân để giành chiến thắng, và cuối cùng, câu chuyện vẫn xoay quanh tính hiệu quả. Tôi đã lấy cảm hứng từ cuộc đua Tour de France, từ các vận động viên đạp xe đường dài, những người có chỉ số chất béo cơ thể 0% [tỷ lệ chất béo trong cơ thể], và tôi đã cố gắng thể hiện điều đó trong thiết kế của một chiếc xe…'

Đối với các hãng xe lâu đời, Sangyup Lee cho rằng họ thường bị giới hạn bởi lịch sử và truyền thống của mình. Điều này cũng đúng với Mercedes, khi Gorden Wagener – giám đốc thiết kế của Mercedes – từng nói rằng: 'Với các hãng xe cao cấp như Mercedes, việc hướng về nguồn gốc là rất quan trọng'.

Trong thời gian dài, hãng xe Đức vẫn thiết kế các sản phẩm dựa trên triết lý thiết kế Sensual Purity (tạm dịch: Sự thuần khiết gợi cảm). Ông mô tả rằng với triết lý này, Mercedes mang lại cho các mẫu xe của mình yếu tố gợi cảm xúc, kết hợp với thiết kế gọn gàng, đơn giản – gợi nhớ đến trường phái nghệ thuật Bauhaus với sự chú trọng vào chức năng và thiết kế tối giản.

Thiết kế của Mercedes Vision EQS dường như mở rộng quan điểm về tính khí động học của Mercedes với xe điện.

Trước khi Mercedes giới thiệu mẫu Mercedes Vision EQXX, hãng đã giới thiệu mẫu xe ý tưởng khác từ tháng 9/2019, đó là mẫu Mercedes Visison EQS – một mẫu xe điện cũng gợi mở hướng nhìn của Mercedes về tương lai. Chỉ từ cái nhìn đầu, có thể nhận thấy ngay một đặc điểm nổi bật của mẫu xe là không xuất hiện những đường nét dập cứng, chỉ thuần những đường nét chìm, uốn lượn nhẹ nhàng.

Ngay cả phần đầu xe vốn có lưới tản nhiệt thì nay chỉ là một khối đen tích hợp cả đèn; ngay cả ở phía sau xe cũng vậy, cụm đèn hậu thường thấy đã chuyển thành cụm đèn ẩn trong thân xe, chạy ngang từ trái qua phải. Thiết kế của mẫu xe này dường như mở rộng quan điểm về tính khí động học của Mercedes với xe điện.

Trong xu hướng thay đổi, Toyota không phải là một ngoại lệ, nhưng những gì mà Toyota đã và đang làm để thay đổi, đặc biệt là về thiết kế, thì lại là điều đáng để chú ý. Người dùng có thể kinh ngạc khi nhìn thấy sự tái sinh của huyền thoại Toyota Supra – mẫu xe thể thao 2 cửa từng xuất hiện trong bộ phim Fast and Furious; tuy nhiên, Toyota lại nổi tiếng với các mẫu xe như Toyota Corolla – mẫu xe bán chạy nhất trên toàn thế giới.

Xuyên suốt lịch sử của ngành ô tô toàn cầu, Toyota đã được biết đến với những đặc tính như độ bền và sự đơn giản, những thuộc tính như sự hấp dẫn trong lái, phong cách, cái mà có thể nói là không phù hợp để miêu tả Toyota trước đây, nhưng điều đó đã trở thành câu chuyện của quá khứ!

Trong khi nhiều hãng đang cố gắng tạo ra những mẫu xe điện vẫn giữ được những đặc điểm thương hiệu thì Toyota đã bắt đầu một cuộc cách mạng với chính mình. Tất cả bắt đầu từ năm 2017 khi chủ tịch của Toyota, Akio Toyoda, ra lệnh: 'Không còn chiếc xe tẻ nhạt nào nữa'.

Thực sự, ông Akio Toyoda đã có một cuộc trò chuyện với báo chí toàn cầu, nói rằng: 'Cho đến bây giờ [tháng 5, năm 2017], vẫn có những lúc mẫu xe của Toyota nhận được phê bình là 'tẻ nhạt', thiếu cá tính'.

Sau khi chủ tịch Akio Toyoda ban hành mệnh lệnh trên, đội ngũ thiết kế của Toyota đã phải tăng cường nỗ lực để mang đến thị trường những mẫu xe hấp dẫn hơn, như mẫu Toyota Camry đời 2018 với những thay đổi đáng kể.

Thậm chí, trong sự kiện ra mắt mẫu Toyota Camry thế hệ mới tại thị trường Bắc Mỹ, chủ tịch Toyota còn nói đùa: “Hai phiên bản XLE và XSE này, dường như đã khiến tôi phải tự hỏi liệu tôi có ở đúng buổi họp báo không?! […] Với phiên bản XLE và XSE này, khách hàng sẽ có 2 lựa chọn hoàn toàn khác nhau – quyến rũ và rất quyến rũ”.

Toyota Camry đời 2018 thực sự khác biệt so với thế hệ trước năm 2017: Thể thao hơn, quyến rũ hơn, và nhiều người cũng đã nhận ra rằng mẫu xe thu hút hơn.

Nói riêng về xe điện, thay đổi trong quan điểm về thiết kế có lẽ đã ảnh hưởng tới phong cách thiết kế của loạt xe điện của Toyota. Tất cả các mẫu xe này thuộc đủ các loại và kích cỡ, nhưng điều quan trọng hơn là chúng đều có thiết kế mang đậm phong cách hiện đại và cá tính riêng.

Nằm tại một 'chiến tuyến' khác, VinFast đang trong giai đoạn đầu tiên xây dựng hình ảnh của mình trên phạm vi quốc tế. Trong cuộc trao đổi với chuyên gia Nguyễn Thanh Hải về thiết kế của các mẫu xe, chuyên gia cũng rõ ràng cho biết rằng thiết kế bên ngoài là yếu tố quan trọng của một chiếc xe: 'Khi thấy chiếc xe đẹp, công suất động cơ đẹp thì mới có xu hướng quan tâm, nhưng nếu chỉ nói về tinh thần đẹp bên trong chiếc vỏ xấu xí thì sẽ dễ mất hứng'.

Điều này có thể là quan điểm chung của cộng đồng người tiêu dùng, thúc đẩy VinFast hợp tác với các nhà thiết kế hàng đầu. Trước khi VinFast ra mắt mẫu xe đầu tiên, hãng xe Việt đã tổ chức một cuộc bình chọn thu hút hơn 62.000 người tham gia, chọn ra 2 trong 20 thiết kế của các nhà thiết kế nổi tiếng trên thế giới. 2 thiết kế của Italdesign đã chiếm được lòng tin của đa số người bình chọn, và sau đó thì Pininfarina – đối tác quan trọng của VinFast – tiếp tục phát triển và hoàn thiện thiết kế này, tạo ra bộ đôi VinFast Lux A2.0 và Lux SA2.0.

Dải đèn LED chữ V đã trở thành điểm nhận biết quan trọng trên các mẫu xe VinFast.

Cũng trên hai mẫu xe đầu tiên đó, Pininfarina đã giúp tạo ra điểm nhấn quan trọng mà xuất hiện trên hầu hết các mẫu xe của VinFast: Dải đèn LED chữ V. Dải đèn LED chữ V này đã trở thành điểm nhận biết chung xuất hiện trên 6 mẫu xe điện, trong số đó có 5 mẫu do VinFast đưa ra thị trường. Cần phải nhấn mạnh rằng điểm nhấn đèn LED chữ V này là một liên kết quan trọng giữa thiết kế của các mẫu xe VinFast.

Trong phần nói về ngôn ngữ thiết kế của VinFast – Cân bằng Động (Dynamic Balance) – tại buổi ra mắt trực tuyến mẫu VinFast VF e34, Giám đốc Thiết kế của VinFast, Dave Lyon, đã chia sẻ: 'Khác biệt so với các dòng xe ô tô động cơ đốt trong truyền thống có thiết kế tập trung vào phần lưới tản nhiệt, thiết kế hệ thống đèn chiếu sáng ở phần đầu xe điện VF e34 vừa nổi bật vừa tạo ra sự khác biệt đặc trưng, làm nổi bật nhận diện thương hiệu của VinFast'.

Tạo ra đặc điểm nhận biết qua thiết kế đèn thực ra cũng là cách mà trưởng bộ phận thiết kế của Hyundai đang cố gắng thực hiện. Ông Sangyup Lee cũng đã đưa ra quan điểm rằng việc áp dụng các đặc tính truyền thống từ xe xăng lên xe điện là không phù hợp, thay vào đó ông tin rằng tạo điểm nhận biết bằng đèn mang lại giá trị lớn hơn.

Nhìn vào thiết kế của 5 mẫu xe điện do Pininfarina và Torino Design tạo ra và VinFast giới thiệu tại Triển lãm Điện tử Tiêu dùng CES 2022, có thể thấy rằng VinFast không tuân theo cách làm của Mercedes hay BMW với các sản phẩm của họ. BMW, Mercedes là 2 hãng xe nổi tiếng áp dụng chặt chẽ các quy tắc thiết kế cho sản phẩm của mình, đến mức mà đôi khi người tiêu dùng cảm thấy khó để phân biệt sự khác biệt giữa các mẫu xe.

Với con mắt và hiểu biết của người dùng thông thường, có thể không dễ dàng hiểu rõ ý đồ thực sự của VinFast; tuy nhiên, cần nhớ rằng phía sau thiết kế của những mẫu xe này có Dave Lyon – người đã thành công trong việc thiết lập một phong cách thiết kế thống nhất cho Opel và định hình ngôn ngữ thiết kế hiện đại cho Buick. Khi ông rời bỏ General Motors vào tháng 7/2012, một số người đã lo lắng về tương lai của tập đoàn xe Mỹ.

Là một hãng xe trẻ trung trong thị trường xe điện, Kris Tomasson, Phó Chủ tịch NIO phụ trách thiết kế, đang có cơ hội lớn để định hình lại cách thiết kế của các mẫu ô tô.

Nói về sự tiến triển của thiết kế với xe điện, Kris Tomasson cho biết: 'Tình hình về khí hậu hiện nay đã thúc đẩy việc xe điện trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Đây là cơ hội lớn để thay đổi cách chúng ta hiểu về thiết kế. Hầu hết các mẫu xe điện ngày nay vẫn giữ nguyên vẻ ngoài của các mẫu xe xăng truyền thống'.

Với tôi, đây là cơ hội quan trọng nhất trong cuộc đời. Là một nhà thiết kế, nếu bạn được cho một tờ giấy trắng để tự thiết kế một thương hiệu và một hãng xe, đó thực sự là điều chỉ có trong mơ. Tôi nhận thấy đây là một cơ hội tuyệt vời để áp dụng toàn bộ kinh nghiệm của mình và bước tiếp trên con đường này.

Tuy nhiên, nhìn vào cách mà NIO đã thể hiện trên các mẫu xe của mình, có thể thấy rằng những thay đổi trên sản phẩm của họ không quá nhiều so với các mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong. Mặc dù có mẫu siêu xe điện NIO EP9, nhưng NIO đã đưa ra thị trường 3 mẫu xe là NIO EC6, ES8 và ES6; và sắp tới là NIO ET5 và ET7. Trong khi ET5 và ET7 có phần đầu giống nhau như các mẫu xe điện khác, thì 3 mẫu SUV (EC6, ES8 và ES6) lại có thiết kế có thể gây nhầm lẫn với các mẫu xe xăng truyền thống; điều này là do chúng có hốc hút gió ở đầu xe, đặc biệt là mẫu NIO ES8 – mà NIO gọi là 'triết lý thiết kế' của họ.

Thực ra, ngoài hốc hút gió trên các mẫu SUV gây nhầm lẫn với những gì hãng tuyên bố, thiết kế của NIO nói chung là khá đồng nhất. Có thể thấy rằng các mẫu xe của NIO mang đậm phong cách hiện đại với các khối hình ít đường nét, nhưng vẫn sắc sảo; phần đầu xe và đèn hậu cũng là những điểm nhận diện được áp dụng trên toàn bộ các mẫu xe của họ.

Hết tuyến bài