Đánh giá về tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Đánh giá: Tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

3 mẫu văn về Cảm nhận tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Mẫu số 1: Phê bình về tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao đã và đang được coi là một trong những tác phẩm ngắn xuất sắc, tiêu biểu của văn học hiện thực phê phán. Tác phẩm không chỉ khám phá mặt tối của xã hội mà còn đặt ra những câu hỏi về tình yêu, nhân quả, và ý nghĩa của cuộc sống.

Tất cả những diễn biến và sự phát triển của câu chuyện xoay quanh nhân vật Chí Phèo, nhưng không thể bỏ qua vai trò quan trọng của những người phụ nữ. Họ không chỉ là nguyên nhân gây ra nhiều biến cố cho cuộc đời Chí Phèo mà còn là nguồn động viên, sự giúp đỡ giúp Chí Phèo tìm ra ánh sáng trong cuộc sống.

Sự sống của Chí Phèo bất ngờ đổi thay khi tiếp xúc bất đắc dĩ với bà Ba Bá Kiến, một phụ nữ 'lối sống tự do, mặt mày không màng', biến anh từ một người nông dân hiền lành thành một kẻ tù, một kẻ láu cá mất hết nhân tính, đánh mất cả ý thức về bản thân và về nhân phẩm. Nhưng cuộc gặp gỡ với Thị Nở lại mang lại hậu quả ngược lại, làm xáo trộn mọi thứ. Đúng là cuộc gặp gỡ với Thị Nở chứ không phải bất kỳ sự kiện xã hội nào đã thay đổi toàn bộ cuộc đời của Chí Phèo và định đoạt số phận của cả hai.

Một chút tình cảm dường như không rõ ràng giữa Chí Phèo và Thị Nở đã ảnh hưởng, chi phối sâu sắc mối quan hệ giữa Chí Phèo và Bá Kiến. Từ đó có thể thấy rằng Nam Cao đã không tạo ra nhân vật Chí Phèo ngẫu nhiên, bắt đầu từ buổi tối trước khi gặp Thị Nở, buổi tối mà anh ta 'vừa đi vừa chửi', và từ đó mối quan hệ rối ren với Bá Kiến, những khúc mắc, đoạn trích trong cuộc sống của Chí Phèo như một bộ phim chậm được tái hiện. Tất cả những chi tiết này giống như một dòng chảy, một lời đề dẫn hay như những mảng nền để làm nổi bật sức ảnh hưởng của tình yêu, của tình người đối với cuộc sống của Chí Phèo qua nhân vật Thị Nở.

Một trong những đặc điểm của phong cách của Nam Cao là việc sử dụng những yếu tố tương phản, ngược nhau để mô tả hiện thực. Tên của các tác phẩm thường chứa đựng một sự tương phản như Lang rận, Chí Phèo, Tình già... Sự tồn tại không gọn gàng của nhân vật Lang rận kết hợp với vẻ bề ngoài bẩn thỉu là một sự tương phản, xung đột với vị thế xã hội và vai trò mà nhân vật đang đảm nhận. Tất cả những mâu thuẫn đó được tóm gọn trong một cái tên: Lang rận, và được thể hiện sâu sắc hơn trong sự đối lập giữa vẻ bề ngoài không hoàn hảo, thấp kém và cuộc sống tâm hồn cao đẹp. Hoặc trong truyện Nửa đêm, người cha có tên là Thiên Lôi lại đặt tên con là Đức - như hai mặt của một quá trình logic nhân quả...v.v.

Từ những chi tiết đó, có thể hiểu được tại sao Nam Cao đã làm cho câu chuyện tình yêu giữa Chí Phèo - Thị Nở trở nên khác biệt như vậy. Không lãng mạn như các câu chuyện tình yêu trong Tự Lực Văn Đoàn, buổi tối gặp gỡ giữa Chí Phèo và Thị Nở bắt đầu với hình ảnh Chí Phèo 'vừa đi vừa chửi... chửi cái đứa đã đẻ ra Chí Phèo', cuộc sống của anh ta đắm chìm trong những cơn say.

Chưa một lần hắn tỉnh táo đủ để nhận ra rằng hắn vẫn tồn tại trên thế gian này. Trong tâm trí hắn, không có ý thức tồn tại, chỉ có một khối u u mê mê, đen tối và tối tăm, không cảm xúc, không ý thức. Ngay cả việc hắn tồn tại cũng không nhận ra được, hắn chỉ thốt lên một cách khinh khỉnh và mỉa mai, cười nhạo khi nhận ra rằng mình chỉ là một bóng đen trên con đường trăng nhẹ nhàng, vô hình và méo mó. Hình ảnh này nói lên sự tồn tại không hoàn hảo của con người trong một xã hội cũ. Con người không sống với bản thân mình mà chỉ là những bóng đen, nhưng cũng không phải là bóng đen của bản thân mình mà là bóng của giai cấp thống trị, trở thành 'một cái vật đen và méo mó trên con đường trăng nhẹ nhàng'. Với bóng đó, với ý thức về sự méo mó của chính mình, Chí Phèo đã gặp Thị Nở. Đó là một cuộc gặp gỡ không thể tránh khỏi, là kết quả của hai cuộc đời trống rỗng và không hoàn hảo của hai con người.

Trước khi gặp Chí Phèo, Thị Nở chỉ là một thực thể không có đặc điểm nổi bật và ngây ngô, với một gương mặt tự nhiên, thô mộc đến mức kỳ lạ: trên một khuôn mặt ngắn gọn, có một cái mũi 'vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ cam sành' và một đôi môi 'cũng cố to cho không kém cạnh cái mũi' hơn nữa, dày và có 'màu thịt trâu xám ngoạch'. Toàn bộ vẻ đẹp của Thị Nở được Nam Cao diễn tả trong một cách gọi là 'xấu đến ma chê quỷ hờn'. Từ hai cuộc đời, hai thân phận thiếu sót, hai trí tuệ đen tối và trống rỗng của Chí Phèo - Thị Nở, Nam Cao đã để họ hợp nhất như một liên kết hoàn hảo để tạo ra một con người mới, thống nhất trong sự trỗi dậy của một tinh thần tri thức. Đó là Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở.

Với Nam Cao, tình yêu không phải là lý tưởng hóa đối tượng, không phải là sự sùng bái mù quáng mà bắt đầu đơn giản chỉ là bản năng. Ánh mắt của Chí Phèo khi gặp Thị Nở mang theo màu sắc của sự nhục nhã, với 'xanh rời rợi như là ướt nước'. Cây dâu gần bờ sông mềm mại, những cành chuối trong vườn nhà hắn 'nằm ngửa, uốn cong cong' và đôi khi 'giẫy lên đành đạch như hứng tình'. Dấu vết - biểu hiện về sự tồn tại méo mó của bản thân Chí Phèo cũng được phát hiện trong lúc này. Hành động chiếm đoạt Thị Nở của Chí Phèo ban đầu chỉ đơn giản là bản năng nhưng chính trong bản năng ấy, một tia hy vọng đã bùng lên, mở ra cái nhìn về bản chất tốt đẹp của con người.

Nam Cao đã vượt xa các nhà văn của thời đại ông ấy ở chỗ không chỉ dừng lại ở tình yêu lý tưởng thuần túy tinh thần như trong Đoạn Tuyệt (Khái Hưng), Hồn bướm mơ tiên (Khái Hưng), Dòng sông Thanh Thuỷ (Nhất Linh), mà ông đã kết hợp tình yêu với sự hoà hợp giữa tinh thần và thể xác. Đó là những chi tiết mà Nam Cao đã sử dụng để khẳng định rằng đây là tình yêu, không chỉ là bản năng khi ông miêu tả cảnh Chí Phèo đau bụng và nôn mửa, được Thị Nở dắt vào lều... Hành động ban đầu là bản năng đã làm cho tình yêu sống dậy, sống dậy phần nhân tính tưởng chừng đã mất trong cả Chí Phèo và Thị Nở. Ở đây có sự tái sinh, hồi sinh của tinh thần thông qua tình yêu và sự kết nối giữa hai thân thể. Nó đã biến đổi, tái sinh Chí Phèo, tạo ra tình yêu cho Chí Phèo và Thị Nở, đồng thời làm cho họ nhận ra về bản chất của chính mình.

Trước đây, họ chỉ là hai khối mông muội, Chí Phèo thì hung bạo và triền miên trong vô thức và những cơn say vô tận: 'Ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say, thức dậy vẫn còn say, đập đầu rạch mặt chửi bới dọa nạt trong lúc say, uống rượu trong lúc say để rồi say nữa, say vô tận'. Vậy nhưng trong tình cảm với Thị Nở, Chí Phèo đã tìm thấy chính mình, khám phá ra chính mình, hơn thế nữa khám phá ra sự sống. Con người ý thức, con người cảm xúc của Chí Phèo sống dậy. Lần đầu tiên hắn tỉnh hẳn rượu, đó là cái tỉnh của ý thức.

Tại sao Chí Phèo 'càng uống lại càng tỉnh ra?'. Bởi vì tình yêu của hắn và Thị Nở đã làm thay đổi tâm điểm cuộc sống của hắn. Tâm điểm đó đã trượt từ cõi u minh của vô thức những ngày trước đây về với cõi thực tại, bắt Chí Phèo thừa nhận một thực tại cuộc sống đang tồn tại dù có hay không có hắn. Nó định vị tâm điểm cuộc sống của Chí Phèo từ những cơn say nghiêng ngả vào một cuộc sống bình thường. Chính vì vậy mà hắn tỉnh, hắn đã nhìn thấy chính bản thân mình. Thấy 'bâng khuâng' rồi 'lòng mơ hồ buồn'rồi 'nghĩ vẩn vơ'... Thị Nở cũng thế, lần đầu tiên Thị lắng nghe cảm xúc của tâm hồn mình để 'trằn trọc' 'nghĩ ngợi' 'tưởng tượng bâng quơ' .v.v..

Những giới hạn của cuộc đời Chí Phèo như đã được phá bỏ, nó mở rộng, liên thông với cuộc đời bên ngoài. Chính tình yêu đã mở thông lối về với cuộc đời của Chí Phèo, hắn cảm nhận được cuộc sống xung quanh:'Tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá, có tiếng cười nói của những người đi chợ. Anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá. Những tiếng quen thuộc ấy hôm nào chả có. Nhưng hôm nay hắn mới nghe thấy... Chao ôi là buồn !'.

Tình yêu cũng gia tăng thêm kích thước cho cuộc đời hắn. Trước đây Chí Phèo vô cảm, vô tâm, không có ý thức về chính bản thân mình nhưng nay hắn có cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Đó là quá khứ với những kỷ niệm yêu thương đầm ấm, là mùi hương từ bát cháo hành và những săn sóc ân cần của Thị Nở, những kỷ niệm xa xưa cũng hiện về. Hắn từng mơ tới một viễn cảnh bình yên với chồng cày thuê cuốc mướn, vợ dệt vải... hắn còn sợ già, sợ cô độc và muốn làm hòa với mọi người, muốn làm người lương thiện. Sự chuyển vị này là hệ quả tất yếu do tình yêu đem lại, nó khắc họa một cách sâu sắc bản thể bất toàn và cô độc của Chí Phèo lẫn Thị Nở trước khi yêu và được yêu. Chính tình yêu đã bù đắp khiếm khuyết trong tâm hồn, tái sinh một cuộc đời và làm giàu có đời sống nội tâm của nhân vật này rất nhiều.

Chính vì thức tỉnh, vì đã được khai hóa và giàu có nhờ tình yêu nên khi bị Thị Nở từ chối 'và ngoay ngoáy cái mông đít ra về', Chí Phèo mới cảm thấy tuyệt vọng và đau khổ. Sức mạnh của tình yêu đã đưa hai nhân vật này đến một tâm điểm tuyệt đối của cuộc sống, trong khi thực tại lại không như vậy, nó vẫn tồn tại những định kiến xã hội không dễ buông tha cho con người nên thiên đường tình yêu, khát vọng làm người của Chí rơi tõm vào hiện thực trần trụi và vỡ toang, buộc Chí Phèo phải đối diện với hiện thực với nỗi đau khổ, tuyệt vọng để vùng lên cầm dao giết chết Bá Kiến.

Lời chì chiết của bà cô Thị Nở như là một chi tiết 'giải thiêng' tình yêu của Chí Phèo. Nó thực tế, trần trụi đến tàn nhẫn. Đó là cái giá mà Chí Phèo và Thị Nở phải trả để đến với nhau, những thành trì xung quanh tình yêu ấy không dễ gì phá nên Chí Phèo tự kết liễu đời mình là một cách chọn lựa thích hợp nhằm chối bỏ sự thỏa hiệp, quay lại cuộc sống trước kia.

Sau những tác phẩm về tình yêu của Tự Lực Văn Đoàn của chủ nghĩa lãng mạn thì Chí Phèo của Nam Cao là một khám phá. Bởi Nam Cao vẫn viết về tình yêu nhưng không phải về bản thân tình yêu Chí Phèo - Thị Nở, mà sâu xa hơn, Nam Cao muốn hướng người đọc đến những vấn đề ngoài tình yêu. Đó là vấn đề về văn hóa, về con người và xã hội, về bản năng và vô thức, những ý niệm về thân phận con người, sự tự do thoát khỏi những buộc ràng của định kiến xã hội, khao khát làm người.

Chính vì vậy tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao không mang dáng dấp của truyện tình theo nghĩa thông thường ta vẫn hiểu, cũng không chuyển tải nội dung tình yêu theo cách thông thường mà theo một cách rất trái khoáy, rất nghịch dị mang dấu ấn riêng của Nam Cao. Nó làm cho hiện thực cuộc sống không còn bị gò ép trong cái khuôn khổ thông thường, quen thuộc trong cái nhìn của mọi người mà hiện ra một cách đột ngột bất ngờ tạo sự ngạc nhiên trong cảm nhận.

Như vậy chúng tôi đã gợi ý Cảm nhận về tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao bài tiếp theo, các em chuẩn bị cho phần Phân tích nhân vật Thị Nở trong tác phẩm Chí phèo và cùng với phần Chí Phèo giết Bá Kiến trong trạng thái nào? Tỉnh hay say rượu? Ý nghĩa cái chết của hai nhân vật Chí Phèo và Bá Kiến để có thể hiểu rõ hơn về nội dung này.

Bài mẫu số 2: Cảm nhận về tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Tình yêu là một hiện tượng đặc biệt và khá phức tạp của cuộc sống con người, là đề tài nổi bật, hấp dẫn, không hề vơi cạn của văn học nhân loại. Chính vì vậy trong văn chương, tình yêu là đề tài liên tục thu hút sự chú ý của giới sáng tác, nghiên cứu, phê bình. Khuôn mặt của tình yêu tuỳ vào quan điểm thẩm mỹ, văn hoá, xã hội của từng thời kỳ, của từng tác giả mà có những dạng tồn tại khác nhau. Tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao xưa và nay vẫn được xem là một truyện ngắn tiêu biểu, xuất sắc của văn học sáng tác theo khuynh hướng hiện thực phê phán. Tác phẩm được chú ý khai thác ở các khía cạnh tố cáo xã hội phi nhân tính, sự áp bức của giai cấp thống trị, số phận con người bị tha hoá... nhiều hơn là nhìn từ góc độ tình yêu.

Toàn bộ nội dung, kết cấu tác phẩm gắn liền với cuộc đời của nhân vật chính là Chí Phèo, có một chi tiết đáng lưu ý là: các biến cố làm nên những đổi thay to lớn, những bước ngoặt trong cuộc đời cũng như trong kết cấu tác phẩm lại đến từ hình bóng những người đàn bà. Tuy nhiên có bóng dáng đẩy Chí Phèo vào chốn tăm tối những cũng có gương mặt tuy xấu xí nhưng lại đưa hắn ra nơi ánh sáng của cõi minh triết. Cuộc đời Chí Phèo đột nhiên chuyển hướng do việc tiếp xúc miễn cưỡng với bà Ba Bá Kiến, một người 'đàn bà phốp pháp, má hây hây', để từ một anh nông dân hiền lành chất phác trở thành một tên tù, một tên lưu manh mất hết nhân tính, mất luôn cả ý thức về mình lẫn ý thức làm người. Tuy nhiên, lần gặp gỡ với Thị Nở lại mang đến một hệ quả ngược, nó làm đảo lộn tất cả. Chính cuộc gặp gỡ với Thị Nở chứ không phải một biến cố xã hội nào đã làm thay đổi toàn bộ cuộc đời Chí và quyết định số phận của cả Chí Phèo lẫn Bá Kiến. Chút tình cảm tưởng chừng rất vu vơ giữa Chí Phèo và Thị Nở ấy đã tác động, chi phối một cách sâu sắc đến quan hệ giữa Chí Phèo và Bá Kiến. Từ đó có thể thấy không phải ngẫu nhiên mà Nam Cao đã xây dựng nhân vật Chí Phèo bắt đầu từ buổi tối trước khi gặp Thị Nở, cái buổi tối mà hắn 'vừa đi vừa chửi', để rồi từ đó mối quan hệ dây mơ rễ má với Bá Kiến, những khúc, đoạn trong cuộc đời Chí như một cuốn phim quay chậm được tái hiện. Tất cả những chi tiết này có tính chất như một đường truyền, một lời đề dẫn hay như những hoạ tiết có tính chất phông nền để làm nổi bật tác động của tình yêu, tình người đến cuộc đời Chí qua nhân vật Thị Nở. Một trong những đặc trưng phong cách của Nam Cao là sử dụng những yếu tố trái khoáy, ngược nhau để mô tả hiện thực. Tên của tác phẩm cũng thường hàm chứa một điều trái khoáy như Lang rận, Chí Phèo, Tình già... Bản thân sự tồn tại nhếch nhác của nhân vật Lang rận cùng với vẻ bề ngoài bẩn thỉu là một sự trái ngược, mâu thuẫn với nghề nghiệp, vị thế xã hội mà nhân vật mang vác. Tất cả những đối nghịch đó được thâu tóm trong một cái tên: Lang rận, và được khắc sâu hơn trong sự tương phản giữa vẻ bên ngoài nhếch nhác, thấp kém với đời sống tâm hồn cao đẹp. Hay trong truyện Nửa đêm, người cha có tên là Thiên Lôi nhưng lại đặt tên con là Đức - như hai mặt của một quá trình biện chứng nhân quả...v.v. Từ những chi tiết đó có thể hiểu tại sao Nam Cao lại lạ hoá câu chuyện tình Chí Phèo - Thị Nở như vậy. Không lãng mạn thơ mộng như các câu chuyện tình của Tự Lực Văn Đoàn, buổi tối gặp gỡ giữa Chí Phèo và Thị Nở bắt đầu bằng hình ảnh hắn 'vừa đi vừa chửi... chửi cái đứa đã đẻ ra hắn', cuộc đời hắn chìm trong những cơn say.

Chưa từng lần hắn tỉnh táo để 'nhớ rằng hắn tồn tại trên thế gian'. Trong hắn chỉ có sự tồn tại như một khối u u mê mê, tối tăm và vô cảm. Ngay cả sự hiện hữu của bản thân, hắn cũng không nhận ra, chỉ kinh ngạc rồi cười cợt khi phát hiện mình như một bóng tối trên con đường trăng vô hồn, méo mó và xệch xạ. Hình ảnh này ám chỉ sự tồn tại không hoàn thiện của con người trong xã hội xưa. Con người không được sống tự do, chỉ là những bóng tối, nhưng cũng không phải bóng tối của chính mình mà là bóng tối của giai cấp thống trị, trở thành 'vật thể méo mó, đen tối trên con đường trăng vô hồn'. Với hình ảnh đó, với ý thức về sự méo mó của mình, Chí Phèo gặp Thị Nở. Đó là một cuộc gặp gỡ tất yếu, là kết quả của cuộc sống trống rỗng và không hoàn thiện của hai con người. Thị Nở trước khi gặp Chí Phèo chỉ là một thực thể không có đặc điểm nổi bật, khá ngu xuẩn, với khuôn mặt tự nhiên, thô mộc đến mức kỳ lạ: trên khuôn mặt ngắn gọn, có cái mũi 'ngắn, to, đỏ, sần sùi như vỏ cam sành' và đôi môi 'dày và màu thịt trâu xám ngoác'. Tất cả 'vẻ đẹp' của Thị Nở được Nam Cao mô tả bằng một lời nhận xét: 'xấu đến ma chê quỷ hờn'.

Bài mẫu số 3: Cảm nhận về tình yêu trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Không son phấn ngọc ngà, cũng không giàu có. Thậm chí, Thị Nở còn có nhan sắc khiến người ta kinh hãi. Nam Cao đã tạo dựng hình ảnh Thị Nở đến mức kinh dị. Chí Phèo cũng không khác gì khi chỉ là một kẻ say rượu, mặt chứa chấp những vết rượu dài do rạch mặt ăn vạ. Nhưng tình yêu của hai người ấy dành cho nhau lại cực kỳ quý giá. Họ đã bước vào trang sách của Nam Cao qua tác phẩm Chí Phèo với một tình yêu đầy ngạc nhiên, say mê và chứa đựng tình người cao quý, thiêng liêng.

Không ai có thể ngờ rằng hai người ấy có thể yêu nhau. Chí không cha không mẹ, cuộc đời và xã hội đưa đẩy biến Chí thành kẻ quỷ dữ của làng Vũ Đại, lúc nào cũng say mê trong rượu bia. Thị cũng ở dưới đáy xã hội, không ai để ý tới vì thị không chỉ ngớ ngẩn mà còn xấu xí. Nhưng trong đêm tối, hai người ấy tình cờ va vào nhau, gắn bó với nhau và rồi mang lại cho nhau những hương vị thực sự của tình yêu. Khi yêu, người ta thường chỉ nhìn thấy những điều tốt đẹp của người yêu. Thị cũng vậy, trước khi gặp thị, Chí là một tay côn đồ, là kẻ đâm thuê chém mướn để trả nợ. Nhưng trong lúc này, qua ánh mắt của tình yêu, thị lại thấy Chí rất hiền lành. Thị còn nấu cho Chí một bát cháo ấm áp, đầy tình nghĩa, giúp Chí giảm cơn sốt và thoát khỏi vực sâu của sự mê muội mà Chí đang vật lộn trong đó.

Tình yêu của Thị trong sáng và đầy ý nghĩa. Mặc dù Thị có thể ngây thơ và không nhận ra nhiều điều, nhưng với Chí Phèo, Thị luôn chỉ là một người phụ nữ đơn giản và xấu xí. Nhưng liệu điều đó có quan trọng không khi vào những lúc khó khăn nhất, Thị lại là nguồn sáng cho cuộc sống của Chí? Tình yêu không chỉ đem lại ánh sáng mà còn là tình nghĩa và tình người, giúp Chí tỉnh táo giữa những cơn say tối tăm. Tình yêu đó đã thôi thúc Chí trở lại với ước mơ giản dị: có một gia đình hạnh phúc. Chí cũng nhận ra rằng cuộc sống có những điều nhỏ nhặt đáng quý, nhưng chỉ qua tình yêu, Chí mới có thể nhận ra điều đó.

Dù ban đầu họ gặp nhau vì ham muốn vật chất, nhưng sau đó họ thấy xấu hổ và yêu nhau một cách ngượng ngùng như đôi bạn trẻ mới yêu. Thị yêu Chí nhưng không chỉ là tình yêu nhận được mà còn là tình yêu đến từ việc cho đi. Thị nhận ra rằng việc rời bỏ Chí lúc này sẽ là một hành động ích kỷ. Dù đã sống chung như vợ chồng, họ vẫn cảm thấy lẻ loi, nhưng điều đó không phải là điều khó hiểu trong xã hội nhiều mặt này.

Mặc dù tình yêu đã thay đổi Chí, nhưng sự thô bạo của cuộc sống đã khiến Thị quay lưng với Chí. Chí rơi vào tuyệt vọng và bế tắc, uống rượu để quên đi mọi thứ. Nhưng lần này, rượu không còn là giải pháp. Cuối cùng, Chí chọn cái chết, kết thúc cuộc đời và một tình yêu bi kịch. Dù có người nói nếu không gặp Thị, Chí có thể không chết như vậy, nhưng trong một xã hội đầy bất công và tàn ác, cái chết có lẽ là sự giải thoát tốt nhất cho Chí và cho những người xung quanh.

Dù có bất kỳ sự bất đồng nào, tình yêu của Chí Phèo và thị Nở vẫn tồn tại là một thước phim đẹp đẽ của đời sống. Nó không chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà còn là một trí tuệ nhân loại đích thực, một trái tim cao thượng. Ngay cả với những người đầy những hành động thiếu suy nghĩ như thị, họ cũng có thể hiểu được ý nghĩa của tình yêu, và còn đâu, những người thông minh, sáng suốt? Tình yêu trong thời đại hiện nay cũng như vậy, nó không chỉ là tình yêu mà còn là sự quan tâm, biết trân trọng lẫn nhau, biết cùng nhau hướng tới điều tốt đẹp. Tác giả Nam Cao đã tạo ra một câu chuyện tình yêu thật đẹp, ý nghĩa. Có lẽ, họ có thể khiến người ta bật cười mỗi khi nhắc đến, nhưng tình yêu của họ thì lại là một bài học sâu sắc về cuộc sống đầy biến động, đầy kế hoạch. Hãy nhớ rằng, khi yêu, hãy yêu thật lòng, hãy nghĩ về những điều tốt lành, hãy tha thứ cho nhau, cảm thông và chia sẻ với nhau. Như Chí không bao giờ để ý đến tính cách dở hơi và 'vẻ đẹp' của thị, và thị cũng không bao giờ khinh bỉ một người đàn ông không cha không mẹ, sống nhờ lòng hào phóng của người khác... Họ đã hoàn thiện lẫn nhau, tạo ra một tình yêu đích thực đáng khâm phục. Mặc dù sau đó, cuộc tình tan vỡ, nhưng đó là vì thời cuộc, vì xã hội. Vì vậy, tình yêu đó vẫn là một điều rất đáng trân trọng và khen ngợi.