Trong quá khứ, để được chọn vào bữa tiệc Vua, các món ăn không chỉ phải có giá trị dinh dưỡng cao mà còn phải mang đến hương vị độc đáo và hiếm có, dù đó chỉ là những món ăn dân dã như rau, cá, và mắm...
Cá Anh Vũ
Còn được biết đến với cái tên khác là cá Tiến Vua, theo sử sách Việt Nam thế kỷ 14 và 15, trong thời Hùng Vương thứ ba - Hùng Quốc Vương, một ngư dân khi lặn dưới sông Lô đã bắt được một loại cá đặc biệt. Thân cá có vảy xanh lấp lánh, bụng trắng, và vây đỏ.

Nhận ra sự độc đáo, người đưa cá này lên tiến vua. Khi vua thưởng thức, ông cảm nhận hương vị của loại cá này vừa ngọt ngào, thịt thơm, khiến tâm trạng sảng khoái và tinh thần minh mẫn hơn. Vua xác định đây là một loại cá hiếm, quyết định chỉ dùng cho triều đình. Từ đó, mọi người bắt được loại cá giống như vậy đều phải đưa vua.
Loài cá này có thân hình đầy đặn, thuôn dài về phía đuôi với hai đôi râu. Thân cá màu xám tro, bụng màu vàng nhạt. Miệng rộng, có hình tam giác với nhiều gai thịt tròn nổi bật. Vẩy cá được xếp sát nhau, không để lộ khoảng trống như các loại cá khác.
Việc bắt cá Anh Vũ là một công đoạn phức tạp vì chúng chỉ ăn rêu tảo và sống ẩn mình trong hang động sâu. Những người câu cá phải đối mặt với thách thức lớn khi nước lạnh, đôi khi phải đánh đổi tính mạng để bắt được loại cá này vào mùa lạnh khi chúng ra kiếm thức ăn.
Các chuyên gia ẩm thực đánh giá cao thịt của cá Anh Vũ với độ trắng, quánh và hương thơm vượt trội so với các loại cá khác trong dòng nước. Phần tuyệt vời nhất của cá Anh Vũ là khối sụn môi, không chỉ giòn ngon mà còn được cho là có tác dụng chữa trị nhiều bệnh.
Mắm tép Hà Yên
Mắm tép Hà Yên là một đặc sản độc đáo nổi tiếng ở vùng chiêm trũng xứ Thanh, đặc biệt là tại hai làng Đình Trung và Yên Xá thuộc xã Hà Yên, huyện Hà Trung. Quá trình sản xuất mắm tép yêu cầu phải tuân thủ theo mùa, chỉ sử dụng tép ngon và béo. Mắm tép càng lâu càng ngon, thường phải ủ ít nhất ba tháng.

Trước đây, để tạo ra mắm tép phục vụ triều đình, người trong làng phải chọn lựa người có kinh nghiệm đánh bắt tép và bầu đoàn thê tử ra tận khe Gia Giã ở làng Cổ Đam (Vùng Bỉm Sơn ngày nay) để bắt tép riu, loại tép nhỏ sống trong bàu nhiều rau rong. Chỉ có loại tép này mới cho nước cốt thơm ngon.
Tép được lựa chọn kỹ lưỡng, loại bỏ tạp chất trước khi đem muối. Muối và thính gạo nếp phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, muối rang sôi cho đến khi tinh khiết. Lọ mắm được làm từ sành cổ, đã được sử dụng nhiều lần để đảm bảo chất lượng. Tép được ngâm trong nước cốt riềng già và muối-thính, sau đó được đặt vào lọ.
Người xưa thường sử dụng giấy bản để bọc kín miệng lọ mắm. Phương pháp này được thực hiện với sự tỉ mỉ, mỗi lớp giấy bản được thoa đều lớp vôi dẻo, thực hiện nhiều lần để đảm bảo độ kín đáo và độ dày. Ghi chú ngày lên thành vò để ủ trong tro bếp qua đêm, gần bếp nấu củi rơm. Sau vài tháng đến nửa năm, mắm chín mới được mang ra sử dụng. Khi nước cốt chín dựa lên, chỉ cần lọc qua lớp vải bông sạch, bạn sẽ có lọ mắm cốt tuyệt vời.
Rau muống Sen Chiều
Kể chuyện rằng, khi nhà vua đi qua xứ này, dân địa phương đã tận tình phục vụ đặc sản rau muống. Mầu sắc và hương vị mộc mạc nhưng hài hoà của món ăn dân dã này đã thu hút mọi giác quan của nhà vua. Từ đó, hàng năm vào mùa vụ, người dân ở đây hái rau làm quà cung tiến vua. Vì thế rau muống Linh Chiểu trở thành biểu tượng của rau tiến vua trong truyền thống dân gian.

Quy trình trồng rau muống tiến vua đòi hỏi công sức, rau phải chịu đựng thời tiết khắc nghiệt hơn so với các loại khác. Mỗi ngọn rau cách nhau khoảng 40 cm, trong khi rau muống thường cách nhau 15 cm. Rau muống ở đất này có hương vị đặc biệt vì được trồng trên vùng có mạch nước sủi và dải đất phù sa màu mỡ từ sông Hồng. Rau có màu trắng, sau khi luộc có màu xanh nhạt, ăn có hương vị ngọt. Khi xào với mỡ và thêm một vài lát tỏi nghiền nhuyễn, rau muống sẽ có hương vị đặc trưng và ngon mắt khi làm nộm với thân rau giòn và xốp.
Theo Dulichvietnam.vn
***
Tham khảo: Hướng dẫn du lịch tại Mytour.com
Mytour.comNgày 17 tháng Ba năm 2015