Danh sách 5 bài mẫu: Viết một đoạn văn thể hiện cảm nhận sau khi đọc một bài thơ sáu từ, bảy từ (Ngữ văn 8 - SGK Cánh diều) xuất sắc

I. Định hướng.

Cách viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ, các em đã được rèn luyện từ lớp 6. Sách Ngữ văn 8 tiếp tục giúp các em rèn luyện kĩ năng này để ghi lại cảm nghĩ về bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ mà em yêu thích.

* Tìm hiểu bài mẫu:

– Nhà văn Nguyên Hồng ấn tượng với những hình ảnh, chi tiết nào trong bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?

– Nhà văn Nguyên Hồng ấn tượng với những hình ảnh, chi tiết:

+ Thuộc lòng, xúc động và nhớ mãi những câu thơ trong bài Qua Đèo Ngang.

+ Đèo Ngang vào buổi chiều tà.

+ Với cảnh cây cỏ và núi non thấy được sự heo hút của những câu thơ trên kia.

+ Cứ nghe thấy những tiếng đanh đanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang lên,…

– Hãy chỉ ra các từ ngữ, câu văn thể hiện cảm xúc, sự liên tưởng và tưởng tượng mà bài thơ gợi ra cho người viết.

→ Các từ ngữ, câu văn thể hiện cảm xúc, sự liên tưởng và tưởng tượng mà bài thơ gợi ra cho người viết:

+ …tôi thuộc lòng, xúc động và nhớ mãi những câu thơ….

+ Trong trí tưởng tượng, Bà Huyện Thanh Quan đã đưa tôi đến Đèo Ngang đúng vào buổi chiều tà.

+ Tuổi lên bảy, lên tám của tôi khi ấy lại còn được những rung động này nữa:…

+ Không ai bày cách cho tôi cảm xúc, nhưng tôi cứ nghe thấy những tiếng đanh đanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang lên,…

Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ, các em cần chú ý:

– Đọc kĩ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định được các yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ của em.

– Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em có cảm xúc, suy nghĩ về điều gì trong bài thơ (nội dung hay nghệ thuật; một dòng, khổ, đoạn hay cả bài thơ)? Đó là cảm xúc, suy nghĩ gì (xúc động, vui, thích, buồn, nhớ, đồng cảm, băn khoăn,…)? Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó? Lựa chọn đưa vào đoạn văn một số dòng thơ mà em ấn tượng để làm rõ cảm nghĩ của bản thân.

II. Thực hành.

Thực hành viết theo các bước.

Bài tập: Hãy viết đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ của em sau khi đọc bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư.

a) Chuẩn bị:

– Xem lại nội dung đọc hiểu bài thơ Nắng mới.

– Xác định những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

b) Tìm ý và lập dàn ý:

– Tìm ý cho đoạn văn bằng cách đặt và trả lời các câu hỏi sau:

+ Em thích nhất dòng, khổ, đoạn thơ nào hay cả bài thơ?

→ Em thích cả bài thơ.

+ Dòng, khổ, đoạn thơ hay bài thơ đó có gì đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật?

→ Nội dung bài thơ xoay quanh chủ đề về tình cảm gia đình, làm nổi bật cảm xúc chủ đạo về nỗi nhớ thương mẹ trong kí ức tuổi thơ của tác giả. Qua đó, bài thơ thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, cao quý, đồng thời thể hiện lòng yêu thương, nỗi nhớ và niềm nuối tiếc của tác giả. Bên cạnh đó, nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ cũng làm nên sự thành công bởi các yếu tố: thể thơ bảy chữ, hình ảnh thơ gần gũi, giản dị, phép nhân hóa đặc sắc, âm điệu da diết lắng sâu, các thanh bằng trắc, các từ láy giàu giá trị biểu cảm,…

+ Yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật ấy gợi cho em những cảm xúc, suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng gì?

→ Yếu tố ấy giúp em nhận thức rõ về sự thiêng liêng của tình mẫu tử trong cuộc sống. Qua đó, em tự rút bài học cho bản thân rằng mình nên bày tỏ tình yêu thương nhiều hơn qua lời nói và hành động, và thể hiện trách nhiệm hiếu thảo đối với mẹ.

– Lập dàn ý cho đoạn văn bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý theo bố cục ba phần. Dựa vào các gợi ý, hãy hoàn thành dàn ý sau:

Mở đoạn:– Nêu cảm nghĩ chung về yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc ở dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.Thân đoạn:– Nêu cụ thể cảm nhận, suy nghĩ của em về yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc đã xác định ở mở đoạn.Kết đoạn:– Khái quát lại cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đặc sắc đã trình bày.

c) Viết:

– Viết đoạn văn theo dàn ý đã lập. Khi viết, cần sử dụng các từ ngữ, câu văn biểu cảm thể hiện được chính xác, sinh động cảm xúc, suy nghĩ của em.

– Đảm bảo yếu tố về hình thức của một đoạn văn.

* Đoạn văn tham khảo:

“Thơ là người thư kí chân thành của trái tim” (Duybralay). Rung lên từ tâm hồn người nghệ sĩ, thơ tựa như một bản hoà ca với những giai điệu trầm bổng khác nhau. Giữa những cung bậc rộn ràng của phong trào “Thơ mới” Lưu Trọng Lư chỉ ra “một nốt trầm xao xuyến”, vang lên rất nhẹ, rất êm nhưng lắng động và lan tỏa trong lòng người. Không thoát lên như Thế Lữ, không điên cuồng như Hàn Mặc Tử, Lưu Trọng Lư lặng lẽ tìm cho mình một lối rẽ về quá khứ, về những hồi ức lung linh, sâu lắng trong tâm hồn. “Nắng mới” là một trong những bài thơ như thế. Ta bắt gặp ở đây một tâm hồn đầm thắm, mỏng manh và một nỗi buồn sâu lắng khiến ai đọc qua dù chỉ một lần cùng không thề nào quên.

Từ thửa bé thơ khi đọc Nắng mới của Lưu Trọng Lư, dù trí óc còn non nớt,chưa thẻ hiểu hết…nhưng lòng tôi lại rung lên, lại xao xác những nỗi niềm. Có lúc tôi tự hỏi: Tại sao tác phẩm lại tạo nên sự ám ảnh đến vậy? Phải chăng là sức mạnh của nghệ thuật bài thơ? Giờ đây,khi đối diện với văn bản tác phẩm, sau bao năm suy ngẫm, tôi muốn tìm cho lòng mình một sự lý giải. Hoài thanh khi nhận xét về thơ Lưu Trọnh Lư đã giải bày: “…Dầu có ưa thơ người này người khác, mỗi lúc buồn đến, tôi lại trở về với Lưu Trọng Lư. Có những bài thơ cứ vương vẩn trong trí óc tôi hang tháng, lúc nào cũng như văng vẳng bên tai”.

Bài thơ “Nắng mới” đã được vẻ đẹp nơi tâm hồn của Lưu Trọng Lư: Thành thực phiêu diêu trong cõi mộng, cứ để lòng mình tràn lan trên trang giấy. Tưởng như nhà thơ không hề làm nghệ thuật, chỉ là dòng chảy tự nhiên của cảm xúc.

Bài thơ trải dài theo mạch cảm xúc, kết cấu đan xen giữa quá khứ và hiện tại như một hồi ức về người mẹ thân yêu của nhà thơ. Không cần phải là “yên ba giang thượng” như của Thôi Hiệu, cùng không phải là cái ám ảnh “chiều chiều ra đứng ngõ sau trong ca dao – không gian – thời gian nghệ thuật ở đây chỉ là một buổi trưa buồn bên song cửa. Bình dị nhưng cũng đủ sức lay động lòng người con nhớ mẹ “ruột đau chín chiều”. Trong tiếng gà trưa xao xác, kỉ niệm chợt ùa về, đong đầy trong nỗi nhớ – khúc dạo đầu cất lên đã nghe dìu dắt vang ngân một nỗi buồn man mác, thiết tha:

“Mỗi lần nắng mới hắt lên song

Xao xác gà trưa gáy não nùng

Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng

Chập chờn sống lại những ngày không”.

Một không gian sao quá đỗi hiu hắt, nắng không rực rỡ tươi vui mà chỉ “hắt” bên song. Chỉ một từ “hắt” cả không gian một màu ảm đạm, một màu hoài niệm…Ở đây nghệ thuật lấy động tả tĩnh đươc tác giả sử dụng rất thành công, cái động của tiếng gà trưa xao xác chỉ làm rõ thêm cái tĩnh, cái mông lung mà thôi.

Nói là “Chập chờn sống lại” nhưng có lẽ nhà thơ nhớ rõ lắm, “màu áo đỏ tươi rực rỡ” trong nắng là chi tiết đặc sắc của bài thơ. Chính là sự kế tiếp của chi tiết nắng mới, là hệ quả của sự nhắc nhở và là màu lưu giữ những kỉ niệm không thể xóa nhòa trong lòng tác giả

Từ “nắng mới” trong tựa lại đề một lần nưa được chọn để mở đầu bài thơ như một sợi dây liên khúc, một nhịp cầu nối về quá khứ xa xưa. Nhưng “nắng mới” là nắng như thể nào? Người đọc chưa hiểu, chỉ cảm được rằng nắng ở đấy buồn lắm. Nắng không tươi tắn như trong thơ Hàn Mặc Tử; “Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên”. Dưới con mắt duyên của Xuân Diệu, nắng chỉ là một ảnh hình quen thuộc, soi rọi vào tiềm thức nhà thơ, gọi về những kỉ niệm xa xưa của một thời tươi đẹp. Cộng hưởng với màu sắc mới ấy còn có một âm thanh, cùng quen thuộc và buồn không kém là tiếng gà trưa xao xác não nùng. Từ hình ảnh “nắng mới hắt” có phần gắt với ba thanh trắc liền ở trên, câu thơ đến đây chợt chùng hẳn xuống, nặng trìu một nồi buồn qua các từ láy : “xao xác”, “não nùng”, “chập chờn” gợi một nỗi buồn dịu nhẹ, một tâm trạng quạnh hiu xa vắng. “Mỗi lần” lại nhắc nhở “mỗi lần”. Lời thơ viết giản dị, tự nhiên, không một chút cầu kỳ, gọt giũa đúng như Hoài Thanh đã nhận định: “Lư để lòng mình tràn lan trên mặt giấy” nhưng vẫn sức lay động lạ kỳ. Kỷ niệm ùa vẽ, lung linh trong màu nắng mới, đánh thức dậy trong tâm hổn nhà thơ cả một thời dĩ vãng tưởng đã nhạt nhòa:

“Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng

Chập chờn sống lại những ngày không”.

Hiện tại trước mắt mờ dần, nhường chồ cho quá khứ tràn về. Nhịp cầu đã bắc, hoài niệm mênh mang… “Những ngày không” phải chăng là những ngày ấu thơ, khi tác giả còn nhỏ, lòng chưa vướng bận điều gì. Vậy tại sao nó lại khắc sâu trong tâm khảm nhà thơ đến vậy? Bởi vì “những ngày không” ấy đã in dấu một kỷ niệm hay hình ảnh một người nào?

Mạch thơ liên tục, trái dài sang khổ hai để chuyển hoàn toàn về quá khứ. Thuyền hồn đã cập bến “ngày xưa”, câu chuyện cổ tích về một người mẹ đã bắt đầu:

“Tôi nhớ mẹ tôi thuở thiếu thời

Lúc người còn sống, tôi lên mười

Môi lần nắng mới reo ngoài nội

Áo đỏ Người đưa trước giậu phơi”.

Từ “nắng mới hắt bên song” gợi nhớ “nắng mới reo ngoài nội”, nhớ chiếc áo dẻ mẹ phơi trước giậu, bà mẹ lại mang áo rét ra phơi, để cất đi dành cho mùa rét tới. Cái nắng mới của hoài niệm này mới náo nức, mới tươi vui làm sao, đây nắng như bởi gắn với một cậu bé lên mười, với một người mẹ chăm chút, hiền dịu… cứ thế, nỗi nhớ này một thành hình, rõ nét hơn. Dù có tả nhưng khổ thơ thứ hai vẫn thiên về xác định thời điểm, địa điểm, chỉ đến khổ thơ cuối cảnh và tình mới thật quấn quít.

Hình ảnh người mẹ thân yêu của tác giả hiện lên, lúc đầu còn mờ nhạt nhưng càng về sau càng rõ nét và choáng đầy tâm trí. Qua cách nói dường như đang cố nén niềm thương nhớ chỉ chực dâng trào, ta chợt hiểu ra và đồng cảm sâu sắc với nỗi buồn của tác giả: người mẹ ấy không còn nữa và tất cả những gì nhà thơ còn nhớ về mẹ chỉ là chút kỹ niệm nhạt nhòa đọng lại trong tâm hồn non nớt, thơ ngây của đứa trẻ lên mười. Từ “nắng mới” là cái nắng mỗi độ xuân về, khi mẹ tác giả thường mang áo ra phơi để áo thơm mùi nắng sau những ngày đông rét mướt. Nắng thì năm nào chẳng có, sao gọi là “mới”? Nhưng như người ta thường chờ ngày mùa để ăn “gạo mới”, lòng trẻ vần náo núc chờ mong ngày nắng lại về, để cùng mẹ phơi áo bên giậu thưa. Cũng là “nắng mới” nhưng cái nắng của quá khứ không “hắt bên song” buồn bà mà tràn đầy sức sống, niềm vui “reo ngoài nội” vì đó là nắng của những ngày còn mẹ. Từ “reo” như một nốt nhạc lành lót, tươi vui khiến câu thơ chợt bùng lên sức sống.

Hình ảnh người mẹ chưa hiện lên trực tiếp mà chỉ thấp thoáng, lung linh sau màu áo đỏ, sau lưng giậu nhưng đã gây một ân tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc. Đó có lẽ cũng là hình ảnh đẹp đẽ nhất, trìu mến thương yêu nhất mà nhà thơ còn lưu giữ, khắc sâu trong tâm trí. Màu đỏ của chiếc áo trong tiếng nắng reo làm cho câu thơ sáng lên, ấm nóng hơn. Có lẽ cũng nhờ màu đỏ ấy mà việc phơi áo của mẹ càng trở thành một điểm son trong nỗi nhớ về tuổi thơ. Màu đỏ của chiếc áo là một chi tiết nghệ thuật rất đặc sắc, nó làm cho kỉ niệm trong sáng, làm ấm nóng một tâm hồn lạnh lẽo khi phiêu dạt về tuổi thơ lúc còn mẹ. Thử cắt màu đỏ đi: “Chiếc áo người đưa trước giậu phơi”, hình ảnh của kì niệm xám lại ngay.

“Hình dáng mẹ tôi chửa xóa mờ

Hãy còn mường tượng lúc vào ra

Nét cười đen nhánh sau tay áo

Trong ánh trưa hè trước giậu thưa”.

Mạch thơ lại quay về hiện tại, nhà thơ sực tỉnh nhưng vần chưa hết thổn thức, bồi hồi. Hình ánh người mẹ vẫn còn đó, nơi đồng nội, giậu phơi, nơi hiên nhà, song cửa… Dường như đâu đâu cũng in bóng dáng mẹ, vương hơi ấm của mẹ nên nỗi nhớ lúc nào cùng chỉ chực dâng trào. Và phải chăng “nắng mới” chỉ như cái cớ, chi là giọt nước làm tràn đầy ly thương nhớ.

Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh “nét cười đen nhánh”, như một nốt lặng cuối bàn nhạc đế dư ba, dư vị cùa ý thơ còn lan tỏa mài trong lòng người đọc. Dáng hình người mẹ như hiện lên rõ rệt trong tâm tưởng nhà thơ. Chi tiết gây ấn tượng nhất Nắng mới là “nét cười đên nhánh” của người mẹ. Câu thơ rất tạo hình.Chân dung bà mẹ hiện lên chỉ nơi trong hình ảnh ấy. Không phải “miệng” cười hay “nụ” cười mà là “nét”, lại “đen nhánh”! Hình ảnh thơ bỗng sắc, bỗng lấp lánh hơn. Đây là chi tiết duy nhất miêu tả người mẹ nhưng nó cũng là điểm son hội tụ tất cả cái hồn của bức chân dung. Không phải là “nụ cười” hay “miệng cười” mà là “nét cười” vì cái cười ấy rất kín đáo, rất nhẹ, rất nhanh, dường như chỉ lướt qua trên khuôn mặt chứ chưa kịp động lại thành một nụ cười, mà lại là “nét cười đen nhánh” nữa. Lưu Trọng Lư không nói thẳng như Hoàng cầm:

“Nhưng cô hàng xén răng đen

Cười như mùa thu tỏa nắng”.

(Bên kia sông Đuống)

Mà lại “đi tắt” để tạo nên một kết hợp từ độc đáo và thú vị, hay nói theo cách của Hoài Thanh: “câu thơ mất đi một tí rõ ràng để được thêm rất nhiều mơ mộng”. Hình ảnh “tay áo” đã đẩy “nét cười” ra phía sau, tạo nên độ sâu cho bức tranh, đồng thời tăng thêm sức duyên dáng, gợi cảm cho “nét cười”. Ta đã từng bắt gặp trong thơ Hàn Mặc Từ một hình ánh cùng đẹp và tinh tế như thế; “Lá trúc che ngang mặt chữ điền” (Đây thôn Vĩ Dạ) nhưng có lẽ hình ảnh “nét cười” ở đây có hồn, có sức gợi cảm hơn nhiều vì đó là khoảnh khắc, là hình ảnh đẹp đẽ nhất mà ống kính tâm hồn nhà thơ đã chụp được và lưu trữ mãi. Hình ánh người mẹ quá cố của nhà thơ từ đầu đến cuối chỉ được phác họa qua ba chi tiết: “nắng mới”, “áo đỏ” và “nét cười”, trong những giây phút xuất thân của họa sĩ – thi sĩ Lưu Trọng Lư, nó đã để lại một ấn tượng đẹp và sâu sắc. Phải chăng là vì ta chợt bắt gặp trong hình ảnh đó một cái gì rất đổi thân quen như của mẹ ta mà cùng là của tất cả những người phụ nữ Việt Nam thầm lặng hy sinh, thương yêu, chăm sóc chồng con suốt cả cuộc đời.

Không gian nghệ thuật ám ảnh không tách rời hình ảnh người mẹ… có thể hình ảnh ấy của bà mẹ đã đọng lại và lưu mãi trong tâm trí người đọc khi bài thơ đã hết, tạo một nỗi bùi ngùi thương cảm. Cũng là Hoài Thanh khi nói về nhà thơ: “…Trong khi làng thơ Việt Nam đương đi tìm một nghệ thuật mới lạ, những tình cảm khuất khá, những hình sắc phiền phức của thiên nhiên, thì Lư chỉ có một ít khúc đàn bình dị, một ít khúc đàn xưa, dầu có đổi xoay đổi điệu cũng vẫn là những khúc đàn xưa”.

“Nắng mới” là một bài thơ thoạt đọc qua không có gì đặc biệt, nhưng nếu có một tâm hồn đồng cảm, một tình yêu sâu nặng với người đã sinh thành ra mình thì bài thơ thực sự là một tiếng đàn đồng điệu. Hoài Thanh đã từng nói: “Thơ Lưu Trọng Lư không phải là một bài thơ, nghĩa là không phải là một công trình nghệ thuật mà là tiếng lòng thốn thức hòa theo tiếng thổn thức của lòng ta”.

Nghệ thuật của bài thơ sao quá thật bình dị, vẫn là thể thơ bảy chữ, ngôn ngữ cũng rất bình dị… không có những phá cách, những đột phá trong nhịp điệu, trong âm luật… vẫn là những khúc đàn bình dị nhưng sao lại ám ảnh đến vậy? Có thể nói, thành công đặc biệt của bài thơ là đã tạo nên được những chi tiết nghệ thuật – dù ít thôi nhưng rất đặc sắc, làm chói sáng cả bài thơ… thế mới biết, nghệ thuật nhiều khi không phải là những gì quá lớn lao, xa vời vượt qua tầm nắm của người thường, mà có lúc nó thật gần gũi và bình dị…Chính bởi cái bình dị, mộc mạc ấy đã khiến cho bài thơ có một sức sống trường tồn trong lòng độc giả.

d) Kiểm tra và chỉnh sửa:

Tham khảo các yêu cầu đã nêu ở Bài 1, phần Viết, mục d (trang 32); nội dung kiểm tra đối chiếu với dàn ý đề văn đã làm ở bài này.

Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn biểu cảm.

a) Cách thức:

Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ, người viết có thể kết hợp:

– Bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ qua việc lựa chọn sử dụng các từ ngữ biểu cảm, câu văn cảm thán, câu hỏi tu từ,…

– Bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ bằng cách tưởng tượng, hình dung ra bức tranh thiên nhiên, con người trong tác phẩm, liên tưởng các chi tiết, hình ảnh,…trong bài thơ với những tác phẩm văn học khác hoặc với cuộc sống, kỉ niệm của bản thân.

Dù bộ lộ theo cách nào thì cũng cần dựa vào bài thơ và cảm nhận của bản thân. Sơ đồ dưới đây là một gợi ý giúp các em thực hiện hoạt động này.

b) Bài tập:

Đoạn văn nào bộc lộ trực tiếp, đoạn văn nào bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư?

Trả lời:

– Đoạn văn “Năm nào, cuối xuân, đầu hạ, nắng mới cũng trở về,….” bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ.

– Đoạn văn “Trong cuốn phim quay chậm của kí ức tác gủa, hình ảnh người mẹ hiện lên…” bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ.

Hướng dẫn

1.1. Cách viết đoạn văn ghi lại cảm nhận sau khi đọc một bài thơ đã được các em thực hành từ lớp 6. Sách Ngữ văn 8 tiếp tục giúp các em nâng cao kỹ năng này để viết về cảm nhận của mình đối với bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ yêu thích.

Đọc đoạn văn dưới đây để nhận diện các yếu tố nội dung và hình thức mà người viết chú ý khi thể hiện cảm xúc về một bài thơ, và thực hiện các yêu cầu sau:

(Đọc đoạn văn trong sách giáo khoa Ngữ văn 8 Cánh Diều trang 50)

=> Xem hướng dẫn giải

Nhà văn Nguyên Hồng bị cuốn hút bởi các hình ảnh và chi tiết:

+ Nhớ mãi, cảm động và khắc sâu những câu thơ trong bài Qua Đèo Ngang.

+ Đèo Ngang vào lúc hoàng hôn.

+ Với cảnh sắc cây cỏ và núi non làm nổi bật sự hoang vắng của bài thơ.

+ Nghe rõ những âm thanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang vọng,…

Các từ ngữ, câu văn thể hiện cảm xúc, sự liên tưởng và tưởng tượng mà bài thơ gợi ra:

+ …tôi nhớ mãi, cảm động và không thể quên những câu thơ….

+ Trong tưởng tượng, Bà Huyện Thanh Quan đã dẫn tôi đến Đèo Ngang vào lúc hoàng hôn.

+ Thời thơ ấu của tôi lại càng thêm rung động:…

+ Không ai chỉ dẫn cảm xúc cho tôi, nhưng tôi vẫn nghe thấy âm thanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang vọng,…

Thực hành

2.1. Thực hành viết theo các bước

Đề bài: Viết đoạn văn thể hiện cảm nghĩ của bạn sau khi đọc bài thơ 'Nắng mới' của Lưu Trọng Lư.

=> Xem hướng dẫn giải

Bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư, trích từ tập “Tiếng thu”, là một trong những tác phẩm tiêu biểu viết về mẹ và tình mẫu tử. Bài thơ thể hiện nỗi nhớ mẹ và tình yêu mẹ tha thiết của tác giả, người con chỉ có thể gặp mẹ trong giấc mơ. Dù sử dụng từ ngữ đơn giản nhưng bài thơ lại gợi hình và gợi cảm sâu sắc, thể hiện thành công nỗi nhớ và tình yêu mãnh liệt dành cho mẹ đã khuất. Bài thơ mang đến thông điệp sâu sắc: “Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc, đừng để buồn lên mắt mẹ nghe không?”

2.2. Rèn luyện kỹ năng viết đoạn văn biểu cảm

Bài tập: Đoạn văn nào trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ, đoạn văn nào gián tiếp thể hiện cảm nghĩ về bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư?

=> Xem hướng dẫn giải

- Đoạn văn “Năm nào, cuối xuân, đầu hạ, nắng mới cũng trở về,….” thể hiện trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ.

- Đoạn văn “Trong cuốn phim quay chậm của ký ức tác giả, hình ảnh người mẹ hiện lên…” thể hiện cảm nghĩ gián tiếp về bài thơ.

Hướng dẫn

1.1. Cách viết đoạn văn bày tỏ cảm xúc sau khi đọc một bài thơ, các em đã được luyện tập từ lớp 6. Sách Ngữ văn 8 tiếp tục hỗ trợ các em nâng cao kỹ năng này để diễn đạt cảm xúc về những bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ mà em yêu thích.

* Tìm hiểu bài mẫu: trang 50 sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 8 Tập 1 – Cánh Diều:

- Nhà văn Nguyên Hồng ấn tượng với những hình ảnh và chi tiết nào trong bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?

→ Nhà văn Nguyên Hồng bị ấn tượng bởi:

+ Những câu thơ trong bài Qua Đèo Ngang mà ông thuộc lòng, luôn nhớ mãi với cảm xúc sâu lắng.

+ Cảnh Đèo Ngang vào lúc chiều tà.

+ Khung cảnh cây cỏ, núi non thể hiện rõ sự hoang vắng của bài thơ.

+ Những âm thanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang vọng,…

- Xác định các từ ngữ và câu văn thể hiện cảm xúc, sự liên tưởng và tưởng tượng mà bài thơ gợi ra cho người viết.

→ Những từ ngữ và câu văn thể hiện cảm xúc và tưởng tượng từ bài thơ:

+ …tôi thuộc lòng và cảm động với những câu thơ….

+ Trong trí tưởng tượng, Bà Huyện Thanh Quan dẫn tôi đến Đèo Ngang vào buổi chiều tà.

+ Những rung động tuổi thơ của tôi được gợi nhớ lại:…

+ Dù không ai chỉ dẫn cảm xúc, tôi vẫn nghe thấy những âm thanh khắc khoải “cuốc cuốc” vang lên,…

1.2. Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ, các em cần chú ý:

- Đọc kỹ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định các yếu tố đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc của em.

- Viết đoạn văn nêu rõ: Em có cảm xúc, suy nghĩ gì về bài thơ (nội dung hay nghệ thuật; một dòng, khổ, đoạn hay toàn bài)? Đó là cảm xúc gì (xúc động, vui, thích, buồn, nhớ, đồng cảm, băn khoăn,…)? Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó? Chọn một số dòng thơ ấn tượng để minh họa cho cảm nghĩ của em.

Thực hành

2.1. Thực hành viết theo các bước

Bài tập: Hãy viết đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ của em sau khi đọc bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư

a) Chuẩn bị

- Ôn lại nội dung bài thơ Nắng mới.

- Xác định nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

b) Tìm ý và lập dàn ý

- Tìm ý cho đoạn văn bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

+ Em ấn tượng với dòng, khổ, đoạn thơ nào hoặc toàn bài thơ?

→ Em ấn tượng với toàn bài thơ.

+ Dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ đó có gì đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật?

→ Bài thơ tập trung vào tình cảm gia đình, thể hiện nỗi nhớ mẹ trong ký ức tuổi thơ tác giả. Nó làm nổi bật tình mẫu tử thiêng liêng và sự yêu thương, nỗi nhớ của tác giả. Các yếu tố nghệ thuật như thể thơ bảy chữ, hình ảnh giản dị, nhân hóa, âm điệu cảm xúc, từ láy đều góp phần làm nên thành công của bài thơ.

+ Những yếu tố đó gợi cho em cảm xúc, suy nghĩ, liên tưởng gì?

→ Những yếu tố đó giúp em nhận thức về sự thiêng liêng của tình mẫu tử và nhắc nhở em thể hiện tình yêu thương và trách nhiệm đối với mẹ hơn nữa.

- Lập dàn ý cho đoạn văn theo cấu trúc ba phần. Dựa vào gợi ý, hoàn thiện dàn ý như sau:

Mở đoạn

Nêu cảm nghĩ chung về yếu tố đặc sắc của bài thơ.

Thân đoạn

Nêu cụ thể cảm nhận, suy nghĩ của em về yếu tố đặc sắc đã nêu ở mở đoạn.

Kết đoạn

Tóm tắt lại cảm xúc và suy nghĩ của em về yếu tố đặc sắc đã trình bày.

c) Viết

- Viết đoạn văn theo dàn ý đã lập. Sử dụng từ ngữ và câu văn biểu cảm để thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của em một cách rõ ràng và sinh động.

- Đảm bảo hình thức đoạn văn.

* Đoạn văn tham khảo

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư đã mang đến cho em những cảm xúc đặc biệt. Em cảm nhận được nỗi nhớ và tình yêu mẹ sâu sắc của tác giả. Cảm xúc chân thành của tác giả dành cho mẹ thể hiện qua ngôn từ giản dị, hình ảnh gợi cảm, và giọng điệu tâm tình. Như Hoài Thanh đã nhận xét, thơ của Lưu Trọng Lư luôn có sức hút đặc biệt và thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng. Điều này nhắc nhở em về trách nhiệm hiếu thảo và tình yêu thương mẹ nhiều hơn.

d) Kiểm tra và chỉnh sửa

Tham khảo các yêu cầu trong Bài 1, phần Viết, mục d (trang 32); kiểm tra nội dung so với dàn ý đã lập.

2.2. Rèn luyện kỹ năng viết đoạn văn biểu cảm

a) Cách thức

Để viết đoạn văn về cảm nghĩ sau khi đọc bài thơ, người viết có thể:

- Bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ qua từ ngữ biểu cảm, câu cảm thán, câu hỏi tu từ,…

- Bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ qua việc tưởng tượng, liên tưởng với các tác phẩm khác hoặc với cuộc sống, kỷ niệm cá nhân.

Phương pháp nào cũng cần dựa vào bài thơ và cảm nhận của cá nhân. Sơ đồ dưới đây là gợi ý cho hoạt động này.

b) Bài tập

Đoạn văn nào bộc lộ trực tiếp, đoạn văn nào bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư?

Trả lời:

- Đoạn văn “Năm nào, cuối xuân, đầu hạ, nắng mới cũng trở về,….” thể hiện trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ.

- Đoạn văn “Trong cuốn phim quay chậm của ký ức tác giả, hình ảnh người mẹ hiện lên…” thể hiện gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ.

Hướng dẫn

Để viết đoạn văn ghi lại cảm nhận sau khi đọc một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ, các em cần chú ý:

- Đọc kỹ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định các yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật nổi bật trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ cho em.

- Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em cảm xúc, suy nghĩ về điều gì trong bài thơ (nội dung hay nghệ thuật; một dòng, khổ, đoạn hay cả bài thơ)? Đó là cảm xúc, suy nghĩ gì (xúc động, vui, thích, buồn, nhớ, đồng cảm, băn khoăn,…)? Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó?

- Chọn một số dòng thơ ấn tượng để làm rõ cảm nghĩ của bản thân.

Thực hành

(trang 51, SGK Ngữ văn 8, tập 1)

Viết đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ của em sau khi đọc bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư.

Phương pháp giải:

Đọc lại bài thơ Nắng mới và viết đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ về bài thơ.

Lời giải chi tiết:

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư truyền tải nỗi nhớ và tình yêu mẹ sâu sắc của tác giả. Ngôn ngữ thơ mộc mạc nhưng đầy hình ảnh gợi cảm đã diễn tả thành công nỗi niềm và tình cảm dành cho người mẹ đã khuất. Qua đó, chúng ta thấy vẻ đẹp của một người mẹ truyền thống Việt Nam, dịu dàng, chu đáo, và yêu thương gia đình. Trong không gian của buổi sáng xưa, hình ảnh người mẹ hiện lên rõ nét và gần gũi. Bài thơ gửi gắm thông điệp về việc trân trọng những khoảnh khắc bên mẹ.

Hướng dẫn

Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ, các em cần lưu ý:

- Đọc kỹ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định những yếu tố nội dung hay nghệ thuật nổi bật trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ cho em.

- Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em cảm thấy, suy nghĩ về điều gì trong bài thơ (nội dung hay nghệ thuật, một dòng, khổ, đoạn hay cả bài thơ)? Đó là cảm xúc, suy nghĩ gì (xúc động, vui, thích, buồn, nhớ, đồng cảm, băn khoăn,…)? Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó?

- Chọn một số dòng thơ ấn tượng để làm rõ cảm nghĩ của bản thân.

Thực hành (trang 51, SGK Ngữ văn 8, tập 1)

Viết đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ của em sau khi đọc bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư.

Hướng dẫn trả lời:

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư, trong tập “Tiếng thu”, là một tác phẩm cảm động viết về nỗi nhớ mẹ và tình yêu tha thiết của tác giả dành cho mẹ. Mặc dù mẹ đã khuất, hình ảnh mẹ trong chiếc áo đỏ quen thuộc vẫn hiện lên trong tâm trí tác giả, khi mẹ treo áo ra phơi để con mặc, mang lại cảm giác ấm áp, dễ chịu. Dù không có câu chữ cụ thể về mẹ, nhưng chắc chắn mẹ là một người phụ nữ hiền hòa và xinh đẹp. Bài thơ thể hiện nỗi nhớ và tình yêu sâu sắc của tác giả qua ngôn từ đơn giản nhưng đầy hình ảnh, gợi cảm, phản ánh vẻ đẹp truyền thống của người mẹ Việt Nam.