Buzz
1. Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ - Bài 1
Đề bài 1 (trang 42 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Chi tiết về nhân vật An Dương Vương:
+ An Dương Vương xây nhiều lần thành công với sự giúp đỡ của thần Kim Quy.
+ Thần Kim Quy giúp xây thành và tạo nên nỏ thần để đánh bại Triệu Đà.
+ Thắng lợi lần thứ nhất nhờ nỏ thần.
+ Chủ quan khiến quân giặc lần thứ hai tiếp cận thành.
+ Vua bỏ chạy, được thần Kim Quy cứu và chém chết Mị Châu.
a) Thần linh giúp đỡ An Dương Vương:
- An Dương Vương được thần linh giúp đỡ vì ý thức giữ nước, xây thành chống giặc.
- Dân gian ca ngợi công lao xây thành và chế nỏ chống giặc.
b) Sự mất cảnh giác của nhà vua biểu hiện qua chi tiết:
- Chấp nhận lời cầu hôn, gả con gái Mị Châu cho Triệu Đà là bất cẩn, mơ hồ về âm mưu của kẻ thù.
- Khi quân giặc tiếp cận, vua không kiểm tra vũ khí, phải bỏ chạy. ⇒ Chủ quan, không nhận ra tình thế nguy cấp.
c) Tình cảm và thái độ của nhân dân được thể hiện qua các chi tiết:
+ Vua tuân theo lời kết án của thần Kim Quy, chém Mị Châu: tôn trọng vua anh hùng, hy sinh tình cha con vì nước.
+ Mị Châu bị phê phán về sự mất cảnh giác, đồng thời được giải thích và đối xử nhẹ nhàng với nỗi đau mất nước.
Đề bài 2 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Danh gia 1: Mị Châu hành động theo tình cảm cá nhân mà quên nghĩa vụ với đất nước. ⇒ Hành động thiếu suy xét vì tình cảm cá nhân.
Danh gia 2: Mị Châu tuân theo chồng là hợp lí và tự nhiên ⇒ Có thể xuất phát từ luân lí phong kiến.
Tuy nhiên, cả hai cách đánh giá trên chưa toàn diện: Mị Châu là nạn nhân của âm mưu chính trị. Nàng không chỉ là người vợ, mà còn là nạn nhân của một mưu đồ đen tối. Câu nói cuối cùng của Mị Châu khẳng định sự trong sạch và lòng trắc ẩn của nàng.
Đề bài 3 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Các chi tiết hư cấu sau cái chết của Mị Châu mang những ý nghĩa:
+ Máu Mị Châu biến thành ngọc trai, xác biến thành ngọc thạch: thể hiện lòng nhân đạo, sự cảm thông của nhân dân.
+ Hành động kết án mạnh mẽ của cha là biểu hiện của lòng yêu nước và căm ghét kẻ bán nước.
+ Cái chết của Mị Châu là lời nhắn nhủ về mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung, giữa tình cảm cá nhân và lợi ích quốc gia.
Đề bài 4 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Ý nghĩa của cặp hình ảnh 'ngọc trai - giếng nước':
+ Ngọc trai: biểu tượng cho lòng trong sạch, không mưu đồ hại cha bán nước của Mị Châu.
+ Giếng nước: Nơi Trọng Thủy tự vẫn vì hối hận và thương tiếc Mị Châu.
+ Lấy ngọc trai rửa với nước giếng là sự khẳng định, Trọng Thủy đã tìm lời giải trong tình cảm của Mị Châu ở thế giới bên kia.
+ Cặp hình ảnh này là sự kết thúc hoàn mỹ cho mối tình đau khổ và nỗi niềm này.
Đề bài 5 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
- Cốt lõi lịch sử:
+ An Dương Vương xây thành Cổ Loa và bị Triệu Đà xâm lược.
- Sự thần kì hóa cốt lõi lịch sử:
+ Thần Kim Quy giúp vua xây thành và chế nỏ.
+ An Dương Vương theo thần Kim Quy xuống biển.
+ Hình ảnh “ngọc trai – giếng nước”.
- Tác dụng của yếu tố thần kì này:
+ Tái hiện lịch sử dưới góc nhìn mới và hấp dẫn.
+ Tôn vinh hình ảnh An Dương Vương. Vua không chết, chỉ bước sang thế giới khác.
+ Mị Châu được rửa tội “bán nước”, chứng minh lòng trong sạch.
+ Khẳng định tình cảm Trọng Thủy – Mị Châu là chân thành, có cái kết vẹn tròn.
Luyện tập:
Đề 1 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Đánh giá Trọng Thủy chưa toàn diện:
+ Lấy nỏ thần giúp Triệu Đà xâm lược thành công và gây chết cha con An Dương Vương.
+ Trọng Thủy hối tiếc và tìm cách giữ tình cảm vợ chồng sau này.
Đề 2 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
An Dương Vương giết con gái mình nhưng được dựng đền và am thờ bên cạnh cha con. Chứng minh truyền thống nhân đạo và bao dung của nhân dân.
Đề 3 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):
Bài thơ “Tâm sự” rút từ tập thơ “Ra trận” của nhà thơ Tố Hữu:
... Tôi kể về Mị Châu,
Trái tim lầm lỡ để trên đầu.
Nỏ thần vô ý trao tay giặc,
Nên cơ đồ đắm biển sâu ...
Nội dung chính:
Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thuỷ là cách giải thích mất nước Âu Lạc. Nhân dân muốn nhấn mạnh bài học về cảnh giác với kẻ thù và mối quan hệ giữa riêng và chung, cá nhân và cộng đồng. Hình tượng nhân vật và chi tiết hư cấu thể hiện mối liên kết giữa lịch sử và tưởng tượng dân gian.
2. Chương 3: Cuộc Phiêu Lưu của An Dương Vương và Mị Châu
Trình bày tóm tắt:
An Dương Vương xây Loa Thành và nhận được lẫy nỏ thần từ thần Kim Quy. Sử dụng nỏ thần, An Dương Vương đánh bại quân xâm lược Triệu Đà. Trọng Thủy, con trai Triệu Đà, cầu hôn công chúa Mị Châu và được vua đồng ý. Trọng Thủy dùng mưu kế để chiếm lẫy nỏ thần và gây thất bại cho Âu Lạc. Mị Châu bị chém đầu, máu chảy xuống biển biến thành ngọc trai. Trọng Thủy chôn vợ ở Loa Thành, xác biến thành ngọc thạch. Tiếc thương vợ, Trọng Thủy tự vẫn. Ngọc trai rửa bằng nước giếng trở nên sáng bóng.
==> Truyện lịch sử về mất nước của An Dương Vương và tình yêu bi kịch Mị Châu - Trọng Thủy.
Phân tích:
1. Chi tiết quan trọng:
- Sự giúp đỡ thần kì của thần Kim Quy, lẫy nỏ thần và chiến công của An Dương Vương.
- Mưu kế và phản bội của Trọng Thủy.
- Tình cảm đẹp và bi thương giữa Mị Châu - Trọng Thủy.
- Bi kịch và lời nguyền của Mị Châu trước khi chết.
- Hình ảnh ngọc trai và giếng nước, sự kết thúc viên mãn.
2. Đánh giá:
- An Dương Vương được tôn vinh là anh hùng bảo vệ nước nhờ sự giúp đỡ thần kì.
- Trọng Thủy đại diện cho sự phản bội và lừa dối, gây thất bại cho Âu Lạc.
- Tình yêu đẹp nhưng đầy bi thương giữa Mị Châu - Trọng Thủy.
- Lời nguyền của Mị Châu và sự chấp nhận bản án.
- Hình ảnh ngọc trai và giếng nước làm kết thúc truyện trở nên ý nghĩa.
3. Luyện tập:
- Phân tích chi tiết lời nguyền của Mị Châu trước khi chết.
- Đánh giá tình cảm và sự hi sinh của Trọng Thủy.
- Thể hiện ý nghĩa của hình ảnh ngọc trai và giếng nước trong truyện.
4. Thơ văn:
- Thơ văn của Tản Đà và Tố Hữu về Mị Châu - Trọng Thủy.
3. An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ - Phần 2
Câu 1 (trang 42 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): An Dương Vương và những chi tiết đầy tình cảm:
An Dương Vương, một vị vua tận tâm, xây thành, chế nỏ thần => Thất bại trước sự chủ quan, nhưng dân tộc vẫn tự hào về chiến công chống giặc ngoại xâm.
Sự mất cảnh giác của An Dương Vương:
1) Lần mất cảnh giác thứ nhất: Sự mộng mơ kết hôn với Triệu Đà làm mất đi cảnh giác, dẫn đến thất bại.
2) Lần mất cảnh giác thứ hai: ỷ vào nỏ thần mà không đề phòng, gây ra thảm họa. Chi tiết Mị Châu và Rùa Vàng thêm vào để làm sáng tạo câu chuyện.
Câu 2 (trang 43 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Mị Châu và bài học về trách nhiệm:
- Đánh giá ý kiến thứ nhất: Mị Châu vì tình riêng mà mất trách nhiệm, là người không quan tâm tới vận mệnh dân tộc.
- Đánh giá ý kiến thứ hai: Góc độ phong kiến xem Mị Châu là người 'xuất giá tòng phu', nhưng cũng đồng cảm với số phận đau buồn của nàng. Mỗi cách đánh giá đều thể hiện sự phức tạp của nhân văn.
Câu 3 (trang 43 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Phần kết và cái nhìn thấu hiểu:
Kết thúc Mị Châu bị trừng trị nhưng cũng là người đáng thương, thể hiện lòng bao dung của nhân dân ta. Hình ảnh 'ngọc trai - giếng nước' là hóa giải tình cảm, làm nổi bật tình nhân văn trong truyện.
Câu 4 (trang 43 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Hình ảnh 'ngọc trai - giếng nước':
Một kết thúc đẹp và giàu ý nghĩa, hóa giải tội 'bán nước' của Mị Châu. Hình ảnh Trọng Thủy tự vẫn thể hiện sự hối hận và tình cảm sâu sắc với vợ.
Câu 5 (trang 43 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Cốt lõi lịch sử và tưởng tượng:
Truyện kết hợp cốt lõi lịch sử với yếu tố thần kì tạo nên câu chuyện sáng tạo. Mối quan hệ giữa tưởng tượng và lịch sử làm cho câu chuyện trở nên độc đáo và thú vị.
Luyện tập:
Câu 1 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): Đánh giá về Trọng Thủy ở cả hai ý kiến a) và b), thể hiện tính cách phức tạp của nhân vật. + Đối với đất nước Âu Lạc: Trọng Thủy đồng lòng với Triệu Đà, nhưng đau đớn vì chiến tranh sắp đến.⇒ Tính cách phản ánh sự phức tạp và đa chiều của nhân vật. + Đối với tình cảm vợ chồng với Mị Châu: Trọng Thủy ân hận và tự vẫn vì tình cảm sâu sắc với Mị Châu.⇒ Tính cách phản ánh sự tận tâm và si tình của nhân vật.
Câu 2 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): An Dương Vương giết chết con gái, nhưng nhân dân xây đền thờ là biểu hiện của lòng nhân đạo và bao dung của nhân dân ta.
Câu 3 (trang 43 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): Bài thơ “Tâm sự” của nhà thơ Tố Hữu thể hiện tư tưởng nhân văn về Mị Châu và bài học lịch sử về lòng yêu nước và cảm thông.
Nội dung chính:Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ là sự kết hợp hài hòa giữa lịch sử và tưởng tượng, thể hiện sự phức tạp và đa chiều trong tâm hồn con người, qua đó truyền đạt bài học về lòng nhân đạo và tình yêu quê hương.
Bài 5: Kết cục của An Dương Vương và Mị Châu
Câu 1.
Theo cốt truyện, hãy tìm hiểu về nhân vật An Dương Vương. Phân tích về sự giúp đỡ của thần linh, cảnh giác của nhà vua, và sáng tạo về Rùa Vàng, Mị Châu.
Trả lời:
Nhân vật An Dương Vương:
- An Dương Vương xây thành nhưng thất bại.
- Được thần linh giúp đỡ với nỏ thần do Rùa Vàng cung cấp.
- Sự mất cảnh giác biểu hiện ở việc chấp nhận lời cầu hòa và ung dung đánh cờ khi quân giặc xâm lược.
- Sáng tạo về Rùa Vàng, Mị Châu, và những chi tiết bi kịch.
Câu 2.
Về hành động của Mị Châu lén đưa nỏ thần cho Trọng Thủy và đánh giá ý kiến cá nhân về hành động đó.
Trả lời:
Mị Châu ngây ngô cho Trọng Thủy xem trộm nỏ thần, nhưng hành động này đặt ra hai quan điểm:
- Thuận theo tình cảm vợ chồng, bỏ quên nghĩa vụ với đất nước.
- Làm theo ý chồng là lẽ tự nhiên, hợp lí.
Ý kiến cá nhân của tác giả.
Câu 3.
Về thái độ của nhân dân đối với Mị Châu, kết tội của Rùa Vàng, và sự biểu hiện của Mị Châu dưới dạng ngọc trai và ngọc thạch.
Trả lời:
Nhân dân xử trí nghiêm túc với Mị Châu, kết tội Rùa Vàng và biểu hiện lòng trong sạch của Mị Châu qua hình ảnh ngọc trai và ngọc thạch.
Câu 4.
Về Trọng Thủy và hình ảnh “ngọc trai - giếng nước” đánh giá về vai trò của nhân vật này trong sự sụp đổ của Âu Lạc.
Trả lời:
Trọng Thủy là thủ phạm gây sự sụp đổ của Âu Lạc. Hình ảnh “ngọc trai - giếng nước” là biểu tượng cho mối tình giữa Trọng Thủy và Mị Châu, thể hiện sự đẹp đẽ và đau buồn.
Câu 5.
Về “cốt lõi lịch sử” của truyện và cách dân gian thần kì hóa nó.
Trả lời:
“Cốt lõi lịch sử” kể về sự thành công và thất bại của Âu Lạc. Dân gian thần kì hóa thông qua nhân vật Rùa Vàng, Mị Châu, và mối tình giữa Trọng Thủy và Mị Châu.
Câu 6.
Soạn bài Truyện An Dương Vương (phần LUYỆN TẬP) và ý kiến về hai cách đánh giá về Mị Châu và Trọng Thủy.
Trả lời:
Soạn bài với đánh giá cân nhắc về Mị Châu và Trọng Thủy, không tuyệt đối hóa một mặt, nhấn mạnh tình yêu thực và hành động đáng trách của Trọng Thủy.
Câu 7.
Xử lý đạo lý truyền thống trong việc chém đầu con gái nhưng dân gian xây đền và am thờ hai cha con.
Trả lời:
Đạo lý truyền thống hiện đại, bao dung, bảo dung, và nhìn nhận sự hối hận của An Dương Vương.
Câu 8.
Sức sống lâu bền của truyện qua số lượng bài thơ viết về Mị Châu – Trọng Thủy.
Trả lời:
Sức sống lâu bền qua nhiều bài thơ của các tác giả nổi tiếng như Tố Hữu, Trần Đăng Khoa, thể hiện tình cảm sâu sắc với câu chuyện.
5. Chuyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ - Phần 4
1. Theo cốt truyện, hãy tìm những chi tiết về nhân vật An Dương Vương.
Chi tiết về nhân vật An Dương Vương:
- Vua An Dương Vương xây thành với sự giúp đỡ của Rùa Vàng: “Vua An Dương Vương nước Âu Lạc, họ Thục tên Phán ... bèn xin hòa”.
- Vua kết hôn con gái cho Triệu Đà.
- Trong trận đánh, vua bình thản khi lấy nỏ thần bắn nhưng nước cuối cùng mất.
- Vua chém đầu Mị Châu và rời xuống nước.
a) An Dương Vương được thần linh giúp đỡ như thế nào? Cách dân gian đánh giá như thế nào về nhà vua?
- Vua An Dương Vương đặt đàn trai giới để cầu thần linh giúp đỡ xây thành.
- Dân gian ca ngợi nhà vua với công trình xây thành, chế nỏ, và chiến thắng quân xâm lược.
b) Tại sao nhà vua mất cảnh giác? Điều này thể hiện như thế nào?
- Vua cho con gái kết hôn với con trai của kẻ thù.
- Trong trận đánh, vua mất cảnh giác, chỉ ngồi chơi cờ và lạc quan dựa vào nỏ thần, dẫn đến mất nước.
c) Tạo ra chi tiết về Rùa Vàng, Mị Châu, và cách nhà vua đối xử với họ. Nhân dân muốn thể hiện thái độ gì đối với An Dương Vương và tình hình mất nước Âu Lạc?
Nhân dân muốn thể hiện lòng kính trọng với sự dũng cảm của An Dương Vương, đồng thời phê phán sự mất cảnh giác và quyết định sai lầm của Mị Châu.
2. Trong việc Mị Châu trao nỏ thần cho Trọng Thủy, có hai quan điểm đánh giá. Quan điểm cá nhân của bạn là gì?
Hành động của Mị Châu là biểu hiện của lòng tin tưởng tuyệt đối đối với chồng. Nếu không tin tưởng, mối quan hệ không thể hòa thuận và vui vẻ. Việc không giữ nỏ thần là dấu hiệu của sự nghi ngờ, cả về lòng trung thành của nàng và lòng tin của chàng vào mối quan hệ giữa hai quốc gia.
3. Mị Châu bị Rùa Vàng buộc tội và bị vua cha chém đầu, nhưng máu nàng biến thành ngọc trai, xác nàng biến thành ngọc thạch. Truyện muốn diễn đạt thái độ và tình cảm gì đối với Mị Châu và muốn truyền đạt điều gì đến thế hệ sau?
Thái độ và tình cảm của nhân dân đối với Mị Châu:
- Rùa Vàng buộc tội và vua chém đầu Mị Châu để trừng trị tội ác của kẻ bán nước.
- Máu nàng biến thành ngọc trai, xác nàng biến thành ngọc thạch, chứng minh sự trong sạch của Mị Châu và lòng khoan dung của nhân dân.
Thế hệ sau được nhắc nhở về tầm quan trọng của việc giải quyết mối quan hệ giữa quốc gia và gia đình, giữa cá nhân và cộng đồng.
4. Trọng Thủy gây ra sự sụp đổ của Âu Lạc và cái chết của Mị Châu. Ý kiến của bạn về hình ảnh “ngọc trai – giếng nước” là gì?
Hình ảnh “ngọc trai – giếng nước” là biểu tượng của tình cảm thủy chung và sự hóa giải tội lỗi. Nó thể hiện tình yêu chân thành giữa Mị Châu và Trọng Thủy, cũng như sự hối hận của chàng.
5. Từ những điều đã phân tích, “cốt lõi lịch sử” của truyện là gì và làm thế nào dân gian thần kì hóa nó?
- “Cốt lõi lịch sử”: Nước Âu Lạc thời An Dương Vương xây thành, sử dụng nỏ thần để đánh bại quân Triệu Đà, nhưng sau đó mất nước.
- Dân gian thần kì hóa: Nhân vật Rùa Vàng thần kì hóa công trình xây dựng và chế nỏ của dân tộc. Tình yêu của Mị Châu và Trọng Thủy được thần kì hóa để giải thích sự mất nước, giảm bớt đau thương. Chi tiết Mị Châu và Trọng Thủy biến thành ngọc trai và giếng nước thể hiện sự trong sạch và chân thành.
LUYỆN TẬP:
1. Đánh giá hai quan điểm như sau:
a) Trọng Thủy chỉ là gián điệp, thậm chí tình yêu với Mị Châu cũng là giả tạo.
b) Tình yêu thủy chung giữa Mị Châu và Trọng Thủy được ca ngợi qua hình ảnh “ngọc trai – giếng nước”.
Quan điểm cá nhân: Trọng Thủy là người yêu thực sự Mị Châu, tử tự theo vợ, là minh chứng cho tình yêu sâu nặng. Hình ảnh “ngọc trai – giếng nước” là biểu tượng của mối tình đó, lưu truyền qua các thế hệ.
2. An Dương Vương chém đầu con gái mình, nhưng dân gian xây đền và thờ cha con ở gần nhau. Điều này nói lên điều gì trong truyền thống đạo lí của dân tộc?
Hành động xây đền và thờ cha con gần nhau thể hiện lòng bao dung với đứa con đã mắc phải lỗi lầm và hối hận. Điều này phản ánh truyền thống bao dung, tình cảm với độc lập tự do.
3. Tìm hiểu về số bài thơ về Mị Châu – Trọng Thủy và thấy rằng tác phẩm này đã sống lâu bền.
Mị Châu – Trọng Thủy (Tản Đà)
Mối tình của Mị Châu và Trọng Thủy gây nhiều cảm xúc cho độc giả, làm cho tác phẩm sống lâu bền trong lòng người. Sự hiện diện của họ trong văn hóa dân gian là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy.
