Môi trường Internet không chỉ giúp kết nối và giao tiếp dễ dàng hơn mà còn là môi trường lý tưởng để các phần mềm độc hại lây lan. Những chương trình này thường chạy ẩn và cập nhật liên tục để đánh cắp dữ liệu, thông tin cá nhân của người dùng và chuyển tới các kẻ tấn công.
Để đảm bảo an toàn thông tin, người dùng cần hiểu rõ về các loại phần mềm độc hại phổ biến trên Internet. Không nên nhầm lẫn rằng tất cả các phần mềm độc hại trên mạng đều là virus.
Danh sách các phần mềm độc hại phổ biến
1. Virus
Rất nhiều người thường cho rằng các phần mềm độc hại là virus. Tuy nhiên, trên Internet có nhiều loại phần mềm độc hại khác nhau, virus chỉ chiếm một phần nhỏ trong số đó.
Một điểm đáng lưu ý của virus là khả năng lây lan mạnh mẽ. Chúng có thể tự truyền từ tệp này sang tệp khác và rất khó để loại bỏ. Hiện nay, các chương trình diệt virus chỉ có thể cách ly và xóa các tệp bị nhiễm mà không thể loại bỏ chúng.
2. Worm
Worm khác biệt với virus ở chỗ không lây nhiễm qua các tệp tin. Loại phần mềm độc hại này tự sao chép và gửi đến các máy tính khác thông qua mạng, email, tin nhắn,... hoặc kết hợp với các phần mềm phá hoại khác.
Worm tận dụng các tệp và các chương trình khác nhau để lây lan và phá hủy hệ thống, thiết bị, cơ sở mạng trong cùng một kết nối. Trong một tổ chức, nếu một máy tính bị nhiễm Worm, thì rất có thể toàn bộ các máy tính khác cũng sẽ bị lây nhiễm trong ít phút.
3. Trojan
Giống như câu chuyện về thành Troy trong thần thoại Hy Lạp, các Trojan giả mạo là phần mềm hợp pháp để đánh cắp dữ liệu của người dùng. Điều làm cho Trojan nguy hiểm là khả năng lừa dối người dùng cài đặt chúng.
Một trong những thủ đoạn phổ biến nhất là khi người dùng nhận thông báo rằng máy tính của họ đã bị tấn công. Những thông báo này yêu cầu người dùng tuân theo hướng dẫn để cài đặt một chương trình dọn dẹp - thực ra là một Trojan. Do đó, dù bạn đã cài đặt phần mềm bảo mật cao cấp nhất, máy tính của bạn vẫn có thể bị nhiễm Trojan.
4. Ransomware
Một dạng nâng cấp khác của Trojan là Ransomware - phần mềm độc hại tống tiền người dùng. Ransomware có khả năng lây lan cực nhanh, chúng mã hóa toàn bộ dữ liệu, làm tê liệt mọi hoạt động của thiết bị.
Lúc này, một màn hình yêu cầu người dùng trả tiền để khôi phục dữ liệu và hệ thống xuất hiện. Nếu nạn nhân không trả tiền chuộc, mọi thông tin sẽ bị xóa vĩnh viễn. Cũng chính vì lý do này, Ransomware là một trong những phần mềm độc hại có khả năng phá hoại mạnh mẽ nhất, khiến nhiều người dùng và tổ chức khiếp sợ.
5. Adware
Các adware mặc dù không gây ra thiệt hại cho hệ thống, nhưng mang lại không ít phiền toái cho người dùng. Thường thì chúng sẽ cố gắng chuyển hướng, khiến người dùng nhấp vào quảng cáo chứa đường dẫn độc hại.
Để loại bỏ adware cũng khá đơn giản, hiện nay có nhiều phần mềm và công cụ hỗ trợ giúp người dùng thực hiện điều này.
6. Spyware
Đúng như tên gọi, Spyware là một công cụ theo dõi người dùng, được các tin tặc cài đặt chạy ngầm trên thiết bị của bạn. Thông thường, Spyware được sử dụng để theo dõi các hoạt động, đánh cắp thông tin truy cập, dữ liệu đăng nhập,... trên máy tính và điện thoại.
Mặc dù nguy hiểm, nhưng may mắn thay, Spyware có thể dễ dàng diệt trừ nếu người dùng thường xuyên kiểm tra và phát hiện kịp thời.
7. Phần mềm độc hại không tệp tin
Tiếp theo trong danh sách các phần mềm độc hại phổ biến hiện nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về Phần mềm độc hại không tệp tin. Khác với Virus, Worm, Trojan,... mà lây truyền qua các tệp tin mà người dùng thường sử dụng, Phần mềm độc hại không tệp tin phát tán thông qua các đối tượng như API, registry keys, v.v.
Do chỉ hoạt động trong bộ nhớ, việc phát hiện và tiêu diệt Phần mềm độc hại không tệp tin trở nên vô cùng khó khăn với hầu hết người dùng phổ thông.
8. Cuộc tấn công kết hợp
Cuối cùng trong danh sách phần mềm độc hại phổ biến hiện nay là Cuộc tấn công kết hợp. Có thể nói Cuộc tấn công kết hợp là sự kết hợp của nhiều phần mềm độc hại. Ở giai đoạn đầu, chúng xuất hiện như một Trojan, tiếp theo chúng tự sao chép và lây nhiễm như Worm. Sau khi lây nhiễm và kiểm soát được máy tính, dữ liệu hay thậm chí là quyền điều khiển thiết bị của bạn sẽ bị sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau.
Để ngăn ngừa, phòng chống các phần mềm độc hại phổ biến thì người dùng nên cài đặt các phần mềm diệt virus, bảo mật trên thiết bị và thường xuyên cập nhật. Ngoài ra, Mytour cũng khuyên bạn nên cảnh giác khi duyệt các email hay nhấn vào liên kết lạ.
