1. Bài Luận Tham Khảo Số 1
Bố cục
- Phần 1 (4 câu thơ đầu): Tổng quan về phong cảnh Hương Sơn
- Phần 2 (10 câu tiếp): Khám phá vẻ đẹp của Hương Sơn
- Phần 3 (phần còn lại): Cảm xúc của nhà thơ đối với Hương Sơn
Câu 1 (Trang 51 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
- Tác giả đưa ra cái nhìn tổng quan về cảnh vật khi Chu Mạnh Trinh đến chùa Hương, thể hiện qua câu “Bầu trời cảnh Bụt”
+ Không gian của núi non, sông nước, và mây trời
+ Sự hứng thú với việc đến Hương Sơn là sự mong đợi của nhiều nhà thơ, trong đó có tác giả
+ Cảnh vật thiên nhiên cũng là cảnh tôn giáo
+ Sự kính trọng đối với cảnh Phật được cảm nhận tinh tế qua bút thơ
+ Giọng thơ nhẹ nhàng, lời ru êm đềm
+ Tâm hồn của nhà thơ như trôi lạc, lảng bảng giữa sự tĩnh lặng của tâm linh mà vẫn rất tỉnh táo
⇒ Sự hoà quyện giữa vẻ đẹp tự nhiên, cảm hứng tôn giáo với tinh thần yêu nước của quê hương qua bút thơ của tác giả
Câu 2 (Trang 51 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
Nhà thơ tả cảm giác của du khách trước cảnh Hương Sơn khi nghe tiếng chuông chùa:
+ Du khách từ thế giới ngoài kia, đầy biến động, dường như trải qua sự giác ngộ
+ Con người bước vào cảnh vật, ngạc nhiên với âm thanh của chày kình
+ Tất cả dường như bỏ lại những lo âu của cuộc sống để hòa mình vào không khí linh thiêng ở chốn Phật giáo
+ Sinh khí của Hương Sơn tồn tại vô hình trong mọi vật thể
⇒ Tác giả hiểu rõ tinh thần, thế giới tâm linh
Câu 3 (Trang 51 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
Nhà thơ mô tả khiến cảnh vật trở nên sống động, mang hơi thở của không khí thần tiên, thoát ly khỏi những thứ phàm trần:
+ Bức tranh của Hương Sơn vẫn đẹp và trở nên thơ mộng: cảnh Hương Sơn như 'gấm dệt'
+ Những câu thơ tràn ngập trong trắng, là sản phẩm của thẩm mỹ cao cấp
⇒ Tác giả thể hiện tình yêu với cảnh vật tự nhiên cũng là cách thể hiện lòng yêu nước, lòng yêu quê hương
I. Giới Thiệu Về Tác Giả Và Tác Phẩm
1. Tác giả: Chu Mạnh Trinh (1862-1905)
- Quê quán: làng Phú Thị - Đông Yên, phủ Khoái Châu, nay thuộc huyện Văn Giang, Hưng Yên.
- Không chỉ là một nhà thơ xuất sắc, ông còn là một kiến trúc sư tài năng.
2. Tác phẩm:
- Bài thơ nằm trong chuỗi ba tác phẩm mà ông sáng tác về Hương Sơn trong thời kỳ trùng tu, tôn tạo danh lam thắng cảnh này.
II. Hướng Dẫn Soạn Bài
Bố Cục
- Đoạn 1 (4 câu thơ đầu): Tổng quan về phong cảnh Hương Sơn
- Đoạn 2 (10 câu tiếp): Khám phá vẻ đẹp của Hương Sơn
- Đoạn 3 (phần còn lại): Cảm xúc của nhà thơ đối với Hương Sơn
Câu 1 (trang 51 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):
Mở đầu bài thơ:
Bầu trời cảnh Bụt
- Bầu trời: hình ảnh thực
- Cảnh Bụt: sự kết hợp giữa thực và ảo.
=> Câu thơ ngắn nhưng đặc sắc: Như một lời giới thiệu, bài thơ mở đầu với bức tranh miền đất non nước, một không gian mênh mông với những hình ảnh tràn ngập tinh tế, mang đậm hương vị thiền định, làm tươi mới không khí tâm linh. Cảnh vật hiện lên như là một bức tranh tâm linh và đồng thời là một khung cảnh tôn giáo.
Cảnh trong bài thơ mang màu sắc của tôn giáo (Phật giáo), nơi tác giả kết nối lòng kính trọng trước sự trang nghiêm nhưng cũng gắn liền với tình yêu đẹp của thiên nhiên: 'thỏ thẻ rừng mai', 'lững lờ khe Yến', 'lồng bóng nguyệt', 'uốn thang mây'.
=> Sự hòa quyện giữa cảm nhận tôn giáo trang nghiêm và tình yêu quê hương đất nước là giá trị văn hóa cao quý trong tâm hồn của nhà thơ.
Câu 2 (trang 51 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):
Nhà thơ tạo nên cảm giác của du khách khi bước vào cảnh Hương Sơn và nghe tiếng chuông chùa như sau:
Vang lên tiếng chày kinh
Khách hải giật mình giữa giấc mộng
Con người từ thế giới ngoài kia, đầy biến động, dường như được giác ngộ
=> Tác giả chứng tỏ sự hiểu biết về tâm hồn, thế giới tâm linh
Cảm nhận của nhà thơ khiến du khách bắt gặp không khí tĩnh lặng, thiêng liêng. Thậm chí, cả chim, cá và người đều trở nên khác biệt. Sinh khí của Hương Sơn vô hình như là thế, nhưng tác giả đã cảm nhận nó tồn tại trong mọi vật thể, tan biến trong mọi sự sống.
Câu 3 (trang 51 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):
Bài thơ đặc sắc về mặt nghệ thuật:
- Mô tả không gian:
+ Từ xa đến gần, từ quang cảnh tổng quan đến chi tiết cụ thể.
+ Không gian đa chiều, với sự kết hợp của những điểm cao và thấp.
- Mô tả âm thanh: Thỏ thẻ (âm thanh của chim), thoảng (âm thanh của chày kinh)...
=> Âm thanh làm nổi bật không khí tĩnh lặng, thiêng liêng.
- Mô tả màu sắc:
+ Đá ngũ sắc lung linh như vải gấm dệt
+ Trong hang lồng bóng trăng
+ Đường lên Hương Sơn gập ghềnh, uốn lượn, mây phủ như thang mây...
=> Màu sắc vừa huyền bí, vừa tinh tế làm nổi bật vẻ đẹp của cảnh vật.