Buzz
“Anh tặng em miệng gửi cười
Tình yêu nhân tạo với vẻ đầy quyến rũ
Nắng vàng len lỏi qua đất cát mịn
Những bước chân như điệu nhạc hoài niệm
Hôn lên cánh gió, hôn sương mai mảnh mai
Rạng đông, ta thèm nhấm nháp vị đời mới
Băng giá che phủ mọi nẻo đường như dáng tuyết mềm
Ánh nắng vỗ về lá cây, hồn gửi nụ cười
Ngoài sự hứng thú của nhà thơ máy với việc 'cắn đười ươi', đoạn thơ này cũng thú vị và đáng để suy ngẫm. Sự đan xen, sự đối lập trong nó cũng không kém phần phức tạp như con người. Máy móc giờ đây cũng biết cảm nhận và sáng tạo.
Quên không nói từ đầu, tôi là một biên tập viên. Đối với tôi, Trí tuệ Nhân tạo là một điều quan trọng. Google Translate là một công cụ quen thuộc. Thỉnh thoảng, tôi đưa cho nó một đoạn văn bản tiếng Anh như sau:
Một nhà khoa học máy tính đã đưa ý tưởng này một bước xa hơn. William Tunstall-Pedoe đã tạo ra True Knowledge, một mạng lưới kiến thức rộng lớn được cung cấp bởi người dùng trên internet, bao gồm hơn 300 triệu sự thật.
(Pocket Einstein: 10 Bài Học Ngắn về Trí Tuệ Nhân Tạo & Robot, Peter J. Bentley)
Và người dịch cho tôi, với mức thu nhập 0 đồng/1000 chữ, như sau:
“Một nhà khoa học máy tính đã đưa ra ý tưởng này một bước xa hơn. William Tunstall-Pedoe đã tạo ra True Knowledge, một mạng lưới kiến thức rộng lớn được cung cấp bởi người dùng trên internet, bao gồm hơn 300 triệu sự kiện.”
Vẫn cần sửa thêm, tôi biết. Nhưng phải nói rằng, thợ dịch này ngày càng giỏi hơn. Trí tuệ nhân tạo thực sự là thần thánh. Tôi thường thốt lên như vậy. Liệu có một ngày nào đó chúng mạnh mẽ hơn chúng ta?
Não bộ của con người sở hữu nhiều năng lực mạnh mẽ mà các loài động vật khác không có, và những năng lực này đã đưa chúng ta lên vị trí độc tôn. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển theo cấp số nhân của khoa học công nghệ, một ngày nào đó, trí tuệ nhân tạo sẽ giúp máy móc sở hữu một bộ não ngang tầm, hay thậm chí mạnh mẽ hơn con người. Cuộc sống sẽ bị chi phối bởi trí tuệ máy, giống như cách mà chúng ta hiện đang chi phối các loài khác. Làm thế nào chúng ta có thể kiểm soát được “cơn bão trí tuệ” đó? Trong cuốn Siêu Trí Tuệ, tác giả Nick Bostrom sẽ dẫn dắt chúng ta đến gần hơn với câu trả lời cho câu hỏi này.
Hiện tại, trí tuệ của máy móc vẫn còn kém xa con người, nhưng một ngày nào đó, chúng sẽ phát triển thành siêu trí tuệ. Nick Bostrom nói rằng, có những cách sau đây: Trí tuệ nhân tạo (xây dựng một hệ thống máy học và hướng tới mục tiêu đạt được trí tuệ tổng thể), Giả lập đầy đủ não bộ (phát triển phần mềm thông minh bằng cách quét và xây dựng mô hình cấu trúc tính toán của não bộ sinh học), Nhận thức sinh học (tăng cường chức năng của bộ não sinh học), Giao diện người-máy (tích hợp nhằm tạo ra một kết nối và trao đổi thông tin giữa con người và máy) và Mạng lưới và tổ chức (mở rộng từng bước mạng lưới kết nối trí não của nhiều cá nhân và kết nối chúng với các dạng máy móc hỗ trợ).
Khi siêu trí tuệ hiện hình dạng nào đó, chúng ta có thể nói về một cuộc bùng nổ trí tuệ, tức là sự tiến triển mạnh mẽ của trí tuệ máy trên diện rộng trong thời gian ngắn. Điều này có nghĩa là hệ thống sẽ tìm cách vượt qua con người về trí tuệ và tự thực hiện mục tiêu của mình.
Một số mục tiêu có thể được con người lập trình, nhưng chúng ta khó có thể nắm bắt được toàn bộ thế giới phức tạp và sẽ gây ra lỗ hổng dẫn đến sự xuất hiện của “các chế độ sai lầm ác tính”, bao gồm: Hiện thực sai lệch, Dư thừa cơ sở hạ tầng và Tội ác tâm trí, với hậu quả có thể là sự tiêu diệt của toàn bộ loài người. Một AI chỉ để làm kẹp giấy sẽ sản xuất ra quá nhiều kẹp đến mức phủ kín mọi thứ? Máy móc khiến chúng ta cười bằng cách làm tê liệt cơ mặt? Điều này hoàn toàn không mong muốn.
Vậy, “Kết quả cuối cùng có phải là Tận thế?” Câu chuyện ngụ ngôn ở đầu sách cũng hàm chứa một phương cách tiếp cận. Một bầy chim sẻ muốn thuê một con mèo để giúp đỡ công việc và bảo vệ con non. Nhưng làm thế nào bầy sẻ có thể kiểm soát được con mèo, vốn to lớn và thông minh hơn nhiều? Con người cũng tương tự. Chúng ta cần tìm cách kiểm soát siêu trí tuệ để biến chúng thành công cụ an toàn. Điều này có thể thực hiện thông qua một số phương pháp, chẳng hạn như thiết kế mục tiêu cho tác tử, cung cấp mô tả chi tiết hoặc gán cho tác tử một số giá trị nhất định về đạo đức,…
Siêu Trí Tuệ là một cuốn sách không dễ đọc, nhưng có lẽ khi đọc hết, chúng ta sẽ ít hoang mang hơn về tương lai của nhân loại. Với lối viết lôi cuốn, tác giả sẽ dẫn dắt chúng ta qua một hành trình thú vị kèm theo chút lo lắng về AI, và tôi cam đoan, bản dịch này sẽ tốt hơn nhiều so với bản dịch về Trí Tuệ Nhân Tạo. Chúc quý vị có một mùa đọc sách và giãn cách vui vẻ. Và chúng ta vẫn còn phải đối mặt với một núi AI đang đuổi theo sau đó.
-- Duy Anh
