Buzz
(Tổ Quốc) - Cuộc thử nghiệm này sẽ giúp các cơ quan hàng không vũ trụ toàn cầu đánh giá khả năng thay đổi quỹ đạo của thiên thạch, nhằm bảo vệ Trái Đất khi gặp nguy cơ.
Thứ Hai tới, NASA sẽ trực tiếp phát sóng nỗ lực đầu tiên trong việc thay đổi quỹ đạo của một thiên thể có thể va chạm với Trái Đất. Dự án 'phòng không' sử dụng tàu DART, viết tắt của Double Asteroid Redirection Test - Bài thử Tái định hướng Thiên thạch Đôi, cố gắng thay đổi đường bay của thiên thạch nhỏ Dimorphos bay quanh một thiên thể lớn hơn có tên 65803 Didymos.
Theo kịch bản, tàu DART sẽ lao vào Dimorphos và giảm tốc độ bay của thiên thạch, đồng thời thay đổi quỹ đạo của Didymos. NASA nhấn mạnh rằng: cặp thiên thạch và các mảnh vỡ sau va chạm sẽ không ảnh hưởng đến Trái Đất. Mặc dù cú va chạm sẽ xảy ra ngay lập tức, nhưng sẽ mất một thời gian cho chúng ta biết liệu quỹ đạo của cặp thiên thạch có bị ảnh hưởng bởi tàu DART hay không.
Dưới đây là một số thông tin về sứ mệnh độc đáo sẽ diễn ra vào thứ Hai tới, được tổng hợp bởi phóng viên của trang tin công nghệ Ars Technica.
Hình minh họa tàu DART hướng về hai thiên thể. Ảnh: NASA.
Tàu DART và cú va chạm lịch sử
Dự kiến vào lúc 6 giờ 14 phút sáng ngày 27/9 theo giờ Việt Nam, tàu DART của NASA sẽ va chạm với thiên thể. Với trọng lượng hơn 600 kg và không nhiều trang thiết bị, DART sẽ thực hiện nhiệm vụ làm chệch hướng quỹ đạo của thiên thạch, đồng thời thử nghiệm các công nghệ mới của NASA.
Trên tấm pin mặt trời của DART, còn có một pin năng lượng mặt trời tập trung đang được thử nghiệm. Dù kích thước nhỏ hơn so với các thiết bị hiện tại của NASA, pin này tạo ra năng lượng lớn hơn. Bộ ăng-ten của DART đang thử nghiệm các cấu hình mới. Tàu DART đang sử dụng động cơ ion tiên tiến để bay trong không gian.
Tất cả hoạt động của DART được ghi nhận thông qua một camera duy nhất, DRACO (Didymos Reconnaissance and Asteroid Camera for Optical navigation). DRACO có độ phân giải cao và có thể truyền dữ liệu về Trái Đất với tốc độ 1 hình ảnh/giây. Khi tiếp cận Didymos, DART sẽ mất hơn 1 phút để truyền tín hiệu. Việc di chuyển và va chạm sẽ được thực hiện bởi hệ thống trên tàu.
Các bước tinh chỉnh trong ngày tàu DART còn ở Trái Đất. Ảnh: NASA
Hiện tại, kích thước Dimorphos vẫn quá nhỏ để DART tiếp cận chính xác; DRACO chỉ có thể định vị mục tiêu trong khoảng 1 tiếng 30 phút trước va chạm. Khoảng 4 tiếng trước va chạm, hệ thống điều khiển từ xa sẽ chuyển toàn bộ quyền kiểm soát cho hệ thống trên tàu DART.
Khoảng 2,5 phút trước va chạm, động cơ ion sẽ tắt và DART sẽ lao về Dimorphos với tốc độ 6 km/s.
Dù Dimorphos có đường kính chỉ 120 mét, nó sẽ che mờ toàn bộ tầm nhìn của DRACO khi DART cách thiên thể chỉ còn 2 phút. 'Chúng tôi chưa biết Dimorphos nhìn như thế nào', Nancy Chabot, nhà khoa học hành tinh của dự án, nói, 'Đây sẽ là lần đầu tiên chúng tôi biết về hình dạng của nó.'
Nếu mọi thứ diễn ra theo kế hoạch, DART sẽ ngay lập tức dừng truyền tín hiệu.
Hình minh họa màn trình diễn trước cú va chạm. Ảnh: NASA.
Làm cách nào để biết sứ mệnh đã thành công?
Trên DART còn có một tàu nhỏ khác mang tên LICIACube, được lắp ráp bởi Cơ quan Không gian Ý. Đầu tháng 9, LICIACube đã rời khỏi DART và sẽ bay ngang Dimorphos sau cú va chạm. Trên LICIACube có hai camera màu quay góc rộng và hẹp, chụp toàn bộ thiên thể và bất cứ vật chất nào phát ra sau va chạm.
LICIACube sẽ lưu giữ dữ liệu để truyền về sau này, vì vậy sẽ mất vài tuần đến vài tháng sau va chạm để nhận được số liệu quan trọng. Tuy nhiên, các chuyên gia có thể đưa ra đánh giá chỉ trong vài ngày đầu tiên. Một số trạm thiên văn từ 27 quốc gia tham gia dự án để theo dõi cú va chạm và hậu quả của nó.
Các nhà khoa học NASA kiểm tra LICIACube trước khi gắn vào DART. Ảnh: NASA.
Cơ quan Không gian Châu Âu (ESA) đang lên kế hoạch thăm dò cặp thiên thể với dự án mang tên Hera, nhằm theo dõi tác động của cú va chạm lịch sử. Tuy nhiên, dữ liệu hậu va chạm sẽ phụ thuộc vào LICIACube và các hệ thống thiên văn tiên tiến.
Dự tính, tốc độ xoay quanh Didymos của Dimorphus dự kiến sẽ giảm khoảng 1%. Theo nhận định của bà Chabot, vật thể nhỏ hơn sẽ chịu tác động mạnh mẽ hơn từ trọng lực của hành tinh lớn hơn. Các mô phỏng của NASA cho thấy hầu hết vật liệu được ném ra sau va chạm sẽ bị hai thiên thạch lớn bắt giữ và từ từ rơi xuống bề mặt của chúng.
Tàu DART sẽ thực hiện một thí nghiệm thực tế về khả năng bảo vệ Trái Đất khỏi những thiên thể có thể gây nguy hiểm cho sự sống. Dữ liệu từ dự án sẽ cung cấp các phương án phòng vệ trong tương lai, giúp NASA lập kế hoạch hiệu quả hơn trong các tình huống không lường trước.
Bạn có thể theo dõi sự kiện trực tuyến của NASA trên kênh YouTube của họ.
